Shrinkage | EUROLAB

Çekme Testi (Shrinkage) Nedir?

Çekme testi, tekstil ürününün bakım işlemi sonrası boyutlarında meydana gelen küçülmenin ölçülmesidir. Boyutsal kararlılık ölçümünün negatif yöndeki sonucudur ve aynı deney düzeneğiyle belirlenir. Çekme, üretimde uygulanan gerilimin yıkamada serbest kalmasından ve liflerin şişip yer değiştirmesinden kaynaklanır.

Çekme Testi (Shrinkage) Amacı

Amaç, ürünün beyan edilen bakım koşullarında ne kadar küçüleceğini sayısal olarak belirlemek ve kalıp payının doğru verilip verilmediğini kontrol etmektir.

Çekme Testi (Shrinkage) Hangi Ürünlere Uygulanır?

Hazır giyim ve örme ürünler
Pamuklu ve viskoz kumaşlar
Havlu ve bornoz
Perde ve döşemelik
Yünlü ürünler

Çekme Testi (Shrinkage) Hangi Sektörlerde Kullanılır?

TekstilPerakendeTüketici Ürünleri

Çekme Testi (Shrinkage) İçin İlgili Standartlar

TS EN ISO 3759 (numune hazırlama ve işaretleme)
TS EN ISO 6330 (evsel yıkama ve kurutma)
TS EN ISO 5077 (boyut değişimi hesabı)
TS EN ISO 3175-1/-2 (kuru temizleme)
AATCC 135

Çekme Testi (Shrinkage) Koşulları

Bakım yöntemi: Ürün etiketinde beyan edilen yöntem uygulanır
Sıcaklık: Etiket beyanına göre; deney beyanın dışına çıkmaz
Şartlandırma: Ölçüm öncesi ve sonrası ISO 139 atmosferinde

Çekme Testi (Shrinkage) Cihazı

Referans çamaşır makinesi
Kurutma dolabı ve tambur kurutucu
Kuru temizleme makinesi (ISO 3175 için)
İşaretleme şablonu ve ölçüm masası

Çekme Testi (Shrinkage) İçin Numune Gereksinimleri

En az üç numune veya üç adet nihai ürün
İşaretler standartta tanımlı aralıkla konmalı
Numuneler yıkama öncesi şartlandırılmalı
Kuru temizleme deneyi için ayrı numune gerekir

Çekme Testi (Shrinkage) Süresi

Bir çevrimlik deney bir iş gününde tamamlanabilir; üç veya beş çevrimli programlar ile askıda kurutma süreyi uzatır.

Çekme Testi (Shrinkage) Prosedürü

1Numune şartlandırılır ve işaretlenir; ilk ölçümler alınır.
2Etikette beyan edilen bakım işlemi uygulanır.
3Beyan edilen yöntemle kurutulur.
4Yeniden şartlandırılır.
5İkinci ölçümler alınır ve çekme yüzdesi hesaplanır.
6İstenirse çevrim tekrarlanır ve kümülatif çekme bildirilir.

Çekme Testi (Shrinkage) Kabul Kriterleri

Kabul kriteri şartnamedeki azami çekme oranıdır. Sınır ürün kategorisine göre değişir; standart bir sınır tanımlamaz.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Çekme yön bazında değerlendirilir. Kümülatif çekme ile tek çevrim çekmesi ayrı bildirilir: ilk çevrimde stabilize olan bir kumaş ile her çevrimde çekmeyi sürdüren bir kumaş farklı sorunlardır ve çözümleri de farklıdır.

Çekme Testi (Shrinkage) Raporu

Numune tanımı ve etiket beyanı
Uygulanan bakım programı ve çevrim sayısı
Uzunluk ve genişlik yönünde çekme yüzdeleri
Kümülatif sonuçlar

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

AB 1007/2011 (tekstil elyaf adları ve etiketleme)
AB 1907/2006 REACH Ek XVII (tekstilde kısıtlı maddeler)
Tekstil Ürünlerinin İsimlendirilmesine İlişkin Yönetmelik

Tekstil Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Shrinkage deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Tekstil deneyleri iki soruyu ayrı ayrı yanıtlar: kumaş kullanım ömrü boyunca fiziksel olarak dayanıyor mu, ve üzerinde insan sağlığı için kısıtlanmış bir madde var mı? Bu iki eksen farklı laboratuvar altyapısı ve farklı karar mekanizması gerektirir.

Fiziksel tarafta kopma ve yırtılma dayanımı, aşınma direnci, boncuklanma, boyutsal değişim, renk haslığı, su ve yağ iticilik ölçülür. Bu deneylerin çoğu KULLANIM SENARYOSUNA bağlıdır: bir döşemelik kumaşta Martindale aşınma çevrimi belirleyici iken, bir gömlek kumaşında yıkamada boyutsal değişim ve renk haslığı öne çıkar. Aynı kumaş, farklı kullanım için farklı deney setinden geçer.

Renk haslığı alanın kendine özgü bir gövdesidir ve tek bir deney değildir. Aynı kumaşın ışığa, yıkamaya, sürtmeye, tere, tükürüğe, klorlu suya ve ütülemeye karşı haslığı ayrı ayrı ölçülür; her biri farklı bir kullanım anını temsil eder. Sonuçlar gri skala ile 1'den 5'e puanlanır ve şartname her etken için ayrı asgari puan verir.

Kimyasal tarafta azo boyarmaddelerden açığa çıkan aromatik aminler, formaldehit, ağır metaller, ftalatlar, kısa zincirli klorlu parafinler, alkilfenoller ve PFAS bileşikleri aranır. Bu kalemler REACH kısıtlamalarından, marka kısıtlı madde listelerinden (RSL) ve OEKO-TEX gibi gönüllü şemalardan gelir. Marka listeleri çoğu zaman mevzuattan daha sıkıdır; hedef müşteri belirleyicidir.

Tüketici tekstilinde CE işareti YOKTUR. Yükümlülük üç ayaklıdır: elyaf bileşimi ve bakım etiketlemesi, kimyasal kısıtlamalara uyum ve genel ürün güvenliği. Koruyucu işlev iddiası taşıyan tekstil (iş elbisesi, aleve dayanıklı giysi, yüksek görünürlüklü giysi) ise kişisel koruyucu donanım mevzuatına girer ve orada CE zorunludur — bu ayrım ticari olarak kritiktir.

Etiket beyanının doğrulanması alanın en rutin işidir. Kantitatif lif analizi, etikette yazan karışım oranını doğrular; tolerans aralıkları mevzuatta tanımlıdır. Yanlış lif beyanı hem tüketiciyi yanıltır hem gümrük sınıflandırmasını etkiler.

Sürdürülebilirlik iddiaları son yıllarda alana yeni bir gövde ekledi: geri dönüştürülmüş içerik oranının doğrulanması (GRS, RCS), organik içerik (GOTS), zararlı kimyasalların sınırlandırılması ve su/enerji ayak izi beyanları. Bu iddialar artık denetlenebilir kanıt gerektiriyor.

Bu alanın yöntem grupları

Mukavemet ve dayanım
Şerit ve grab kopma mukavemeti, Elmendorf ve dil yöntemiyle yırtılma, dikiş mukavemeti, patlama dayanımı.
Aşınma ve yüzey
Martindale ve döner platform aşınma, boncuklanma ve tüylenme, kumaş gramajı ve sıklık ölçümleri.
Boyutsal kararlılık
Yıkama ve kurutmada boyutsal değişim, buruşma davranışı, ütüleme sonrası görünüm.
Renk haslığı
Işık (ksenon), yıkama, sürtme, ter, tükürük, su ve klorlu suya karşı haslık; gri skala ile puanlama.
Fonksiyonel özellikler
Su iticilik (sprey testi), yağ iticilik, su geçirmezlik, hava geçirgenliği, antibakteriyel bitim etkinliği, UV koruma faktörü.
Kimyasal analizler
Azo boyarmadde aromatik aminleri, formaldehit, pH, ağır metaller, ftalatlar, klorlu fenoller, PFAS ve alkilfenoller.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Marka kısıtlı madde listesi (RSL) mevzuattan daha sıkı olabilir; REACH uygunluğu müşteri şartnamesine uygunluk anlamına gelmez.
Koruyucu işlev iddiası taşıyan tekstil KKD mevzuatına girer ve CE gerektirir; sıradan tekstil deney raporu bu dosyayı karşılamaz.
Renk haslığı tek bir sayı değildir; hangi etkene karşı olduğu belirtilmeden puan yorumlanamaz.
Bir kumaş için alınan sonuç, o kumaştan yapılan giysinin tamamını kapsamaz; astar, dikiş ipliği, baskı ve aksesuar ayrı değerlendirilir.
Yıkama sonrası performans iddiaları belirtilen yıkama sayısıyla birlikte geçerlidir; "kalıcı" ifadesi tek başına doğrulanabilir değildir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Marka kısıtlı madde listesi (RSL) uygunluğu
Etiket beyanlarının doğrulanması: lif bileşimi ve bakım talimatı
Döşemelik ve teknik tekstilde performans sınıfı belirleme
İthalat öncesi sevkiyat kontrolü ve parti kabulü
Sürdürülebilirlik ve geri dönüştürülmüş içerik iddialarının desteklenmesi

İlgili Testler

Çekme Testi (Shrinkage) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sanfor işlemi çekmeyi tamamen önler mi?

Önlemez, azaltır. Sanforlama üretimdeki gerilimin bir kısmını önceden serbest bırakır; kalan çekme yine de ölçülmelidir. İşlem görmüş kumaşlarda da deney yapılır.

Kuru temizleme sonucu yıkama sonucunun yerine geçer mi?

Geçmez. İki işlem farklı mekanizmalarla etki eder; suyla yıkamada lif şişmesi, kuru temizlemede çözücü ve mekanik etki belirleyicidir. Etikette hangi yöntem beyan ediliyorsa o yöntemle deney yapılır.