Lif Kompozisyonu Analizi (Fiber Composition)

Lif kompozisyonu analizi, bir tekstil ürününün hangi liflerden ve hangi oranlarda oluştuğunun belirlenmesidir. Karışım liflerde bileşenlerden biri uygun bir çözücüyle seçici olarak çözündürülür, kalan lif tartılır ve oran kütlece hesaplanır. Görsel olarak ayırt edilemeyen lifler (pamuk–viskoz, yün–kaşmir gibi) ayrıca mikroskobik incelemeyle tanımlanır.

Amaç, etikette beyan edilen lif oranının gerçeği yansıtıp yansıtmadığını doğrulamaktır. Lif isimlendirmesi ve etiketleme Avrupa Birliği'nde (AB) 1007/2011 sayılı Tüzük ile zorunlu tutulmuştur; yanlış beyan piyasa gözetiminde doğrudan uygunsuzluk sebebidir.

• Dokuma ve örme kumaşlar
• Hazır giyim ürünleri
• Ev tekstili (nevresim, havlu, perde)
• İplik ve elyaf
• Teknik tekstiller

• TS EN ISO 1833-1 (genel ilkeler)
• TS EN ISO 1833-2 … -27 (ikili ve üçlü karışımlar)
• TS EN ISO 17751-1/-2 (kaşmir, yak, deve tüyü — mikroskobi)
• TS EN ISO 5088 (üçlü karışımlar)
• AATCC 20 / 20A

Ön işlem

Numuneden yağ, apre ve haşıl gibi lif dışı maddeler uzaklaştırılır

Şartlandırma

ISO 139'a göre standart atmosferde (20 °C ± 2, %65 ± 4 bağıl nem)

Hesap esası

Sonuç kütlece yüzde olarak, mutabık kalınan nem payı uygulanarak verilir

• Analitik terazi (0,0001 g)
• Etüv ve desikatör
• Cam kroze ve vakum süzme düzeneği
• Su banyosu ve çalkalayıcı
• Işık mikroskobu; gerekiyorsa taramalı elektron mikroskobu

• Her renk ve her kumaş yapısı için ayrı numune
• Kimyasal ayırma için yaklaşık 1 g temiz lif gerekir
• Astar, dikiş ipliği ve süsleme ayrı ayrı değerlendirilir
• Baskılı alanlar ile zemin ayrı numunelenmeli

Süre karışımın kaç bileşenli olduğuna bağlıdır: ikili karışımlar tek ayırma adımıyla sonuçlanır, üçlü ve dörtlü karışımlar ardışık ayırma gerektirir. Mikroskobik tanımlama gereken hayvansal lif karışımlarında değerlendirme daha uzun sürer.

1. 1Numune tanımlanır ve lif dışı maddeler uzaklaştırılır.
2. 2Standart atmosferde şartlandırılır ve kuru kütlesi belirlenir.
3. 3Karışımdaki bileşenlerden biri uygun çözücüyle seçici olarak çözündürülür.
4. 4Kalıntı yıkanır, kurutulur ve tartılır.
5. 5Çözünmeyen lifin kütle kaybı düzeltme katsayısı uygulanarak hesaplanır.
6. 6Üçlü karışımlarda ikinci ayırma adımı uygulanır.
7. 7Sonuç kütlece yüzde olarak, mutabık kalınan nem payıyla bildirilir.

Kabul kriteri etiket beyanıyla ölçülen oran arasındaki farktır. (AB) 1007/2011 belirli koşullarda küçük bir tolerans tanır; ayrıca ürünün kütlece %5'ini geçmeyen yabancı lifler için ayrı hükümler vardır. Toleransın ürününüze uygulanıp uygulanmadığı beyan biçimine bağlıdır.

Sonuç etiket beyanıyla karşılaştırılır. Sapma bulunduğunda önce numunelendirmenin ürünü temsil edip etmediği sorgulanır: astar, dikiş ipliği ve süsleme ana kumaştan ayrı beyan edilir ve karıştırıldığında yanlış sonuç çıkar.

• Numune tanımı, renk ve kumaş yapısı
• Uygulanan ISO 1833 bölümü ve çözücü sistemi
• Her bileşen için kütlece yüzde sonuç
• Uygulanan nem payı ve düzeltme katsayıları
• Etiket beyanıyla karşılaştırma

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• (AB) 1007/2011 Tekstil Elyaf İsimleri ve Etiketleme Tüzüğü

Aşağıdaki bölüm Fiber Composition deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

• GSM
• Tear
• Bursting
• Pilling
• Dimensional Stability
• Shrinkage
• Water Resistance
• Air Permeability
• Tensile
• Abrasion
• Formaldehyde
• Azo Dyes