Azo Boyar Madde Analizi (Deri) Nedir?
Deride azo boya analizi, kullanılan boyar maddelerin indirgeme koşullarında yasaklı aromatik aminler açığa çıkarıp çıkarmadığının belirlenmesidir. Numune sodyum ditiyonit ile indirgenir, açığa çıkan aminler ekstrakte edilir ve GC-MS ile tanımlanıp ölçülür.
Azo Boyar Madde Analizi (Deri) Amacı
Amaç, REACH Ek XVII madde 43 kapsamında yasaklanmış aromatik aminleri salan azo boyaların deri üründe bulunup bulunmadığını belirlemektir.
Azo Boyar Madde Analizi (Deri) Hangi Ürünlere Uygulanır?
- Boyalı deri ve suni deri
- Ayakkabı üst ve astarları
- Deri çanta, kemer ve eldiven
- Deri giyim
- Deri döşemelik
Azo Boyar Madde Analizi (Deri) Hangi Sektörlerde Kullanılır?
Azo Boyar Madde Analizi (Deri) İçin İlgili Standartlar
- TS EN ISO 17234-1 (deride azo boyalardan aromatik aminler)
- TS EN ISO 17234-2 (4-aminoazobenzen)
- TS EN ISO 4044 (numune hazırlama)
Azo Boyar Madde Analizi (Deri) Koşulları
- İndirgeme
- Sitrat tamponunda sodyum ditiyonit ile, standartta tanımlı sıcaklıkta
- Ölçüm
- GC-MS ile tanımlama, ikinci yöntemle doğrulama
- Birim
- mg/kg
Azo Boyar Madde Analizi (Deri) Cihazı
- GC-MS
- HPLC-DAD veya LC-MS/MS
- Su banyosu
- Katı faz ekstraksiyon sistemi
- Değirmen
Azo Boyar Madde Analizi (Deri) İçin Numune Gereksinimleri
- Her renk için ayrı numune
- Öğütülmüş numune (ISO 4044)
- Üst deri ve astar ayrı analiz edilmeli
- Yaklaşık 1 g numune
Azo Boyar Madde Analizi (Deri) Süresi
İndirgeme, ekstraksiyon ve kromatografik ölçüm nedeniyle analiz birkaç iş günü sürer; renk sayısı arttıkça süre artar.
Azo Boyar Madde Analizi (Deri) Prosedürü
- 1Numune renk ve bileşene göre ayrılır, öğütülür ve tartılır.
- 2Sitrat tamponunda sodyum ditiyonit ile indirgenir.
- 3Açığa çıkan aminler ekstrakte edilir.
- 4Ekstrakt derişikleştirilir.
- 5GC-MS ile tanımlama yapılır.
- 6Bulunan aminler ikinci bir yöntemle doğrulanır ve miktarı hesaplanır.
Azo Boyar Madde Analizi (Deri) Kabul Kriterleri
REACH Ek XVII madde 43, listelenen aromatik aminler için bir eşik derişim tanımlar; eşiğin üzerindeki sonuç uygunsuzluktur. Yürürlükteki eşik ve amin listesi mevzuat metninden teyit edilir.
Sonuçların Değerlendirilmesi
Her amin ayrı bildirilir. Deri matrisinde girişim olasılığı tekstile göre yüksektir; pozitif bulgu ikinci bir kromatografik yöntemle doğrulanmadan raporlanmaz.
Azo Boyar Madde Analizi (Deri) Raporu
- Numune tanımı ve analiz edilen renkler
- Uygulanan standart bölümü
- Her amin için sonuç (mg/kg) ve tayin sınırı
- Doğrulama yöntemi
Akreditasyon
EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.
Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Mevzuat
- (AT) 1907/2006 REACH Ek XVII madde 43
Ayakkabı ve Deri Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm Azo deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.
Ayakkabı ve deri deneyleri, ürünün fiziksel dayanımını ve kimyasal güvenliğini birlikte değerlendirir. Ayakkabı ÇOK BİLEŞENLİ bir üründür: taban, üst malzeme, astar, iç taban, ökçe ve yapıştırma hattı ayrı ayrı ve birlikte sınanır. Bir bileşenin iyi olması ürünün iyi olduğunu göstermez; arıza çoğunlukla bileşenlerin birleştiği yerde çıkar.
Fiziksel tarafta en sık görülen saha arızası TABAN-ÜST AYRILMASIDIR. Bu yüzden yapışma dayanımı alanın en kritik ölçümüdür ve yapıştırma prosesinin (yüzey hazırlığı, yapıştırıcı seçimi, presleme koşulları) doğrudan göstergesidir. İkinci sırada taban aşınması ve bükülme dayanımı gelir: bir ayakkabı ömrü boyunca yüz binlerce kez bükülür.
Kayma direnci güvenlik açısından en önemli parametredir ve ölçümü yüzeye bağlıdır: ıslak seramik, yağlı çelik ve kuru zemin farklı sonuç verir. Bu yüzden kayma direnci tek bir sayı olarak değil, hangi yüzey ve hangi kayma yönünde ölçüldüğü belirtilerek raporlanır.
Koruyucu ayakkabıda ayrı bir gövde işler ve bu, ticari olarak en kritik ayrımdır. Burun koruması (darbe ve baskı), delinme direnci, antistatik davranış, ısı ve soğuk yalıtımı, elektrik yalıtımı ve yakıt dayanımı kişisel koruyucu donanım gereklilikleri kapsamında değerlendirilir. Bu ürünlerde CE zorunludur ve kategori seçimi doğru yapılmalıdır; sıradan bir ayakkabı deney raporu bu dosyayı karşılamaz.
Kimyasal tarafta deride KROM (VI) özel bir yere sahiptir. Derinin tabaklanmasında kullanılan krom (III), depolama ve yaşlanma sırasında oksitlenerek krom (VI)'ya dönüşebilir; yani üretimde uygun çıkan bir deri, aylar sonra limiti aşabilir. Bu yüzden ölçüm zamanı ve numunenin geçmişi sonucu etkiler ve yaşlandırma sonrası ölçüm istenebilir.
Diğer kimyasal kalemler azo boyarmaddelerden aromatik aminler, pentaklorofenol, kısa zincirli klorlu parafinler, dimetil fumarat ve ftalatlardır. Bu kalemler REACH kısıtlamalarından ve marka kısıtlı madde listelerinden gelir.
Tüketici ayakkabısında CE işareti YOKTUR; yükümlülük malzeme bileşimi etiketlemesi, kimyasal kısıtlamalara uyum ve genel ürün güvenliği üzerinden işler. Etiketleme kendine özgü bir kuraldır: üst, astar-iç taban ve dış taban için kullanılan malzeme türü simgelerle gösterilir.
Konfor ve fonksiyonel iddialar (su geçirmezlik, nem yönetimi, hava geçirgenliği) ayrı deneylerle desteklenir ve bu iddialar pazarlama metninde kullanılıyorsa kanıt gerektirir.
Bu alanın yöntem grupları
Yapışma ve mukavemet
Taban-üst yapışma dayanımı, dikiş mukavemeti, ökçe bağlantı dayanımı, kayış ve toka dayanımı.
Aşınma ve bükülme
Taban aşınması, bükülme dayanımı (kuru ve düşük sıcaklıkta), iç taban aşınması.
Kayma direnci
Islak seramik, yağlı çelik ve kuru zemin üzerinde ileri ve geri kayma ölçümleri.
Koruyucu özellikler
Burun darbe ve baskı dayanımı, delinme direnci, antistatik, ısı ve soğuk yalıtımı, yakıt ve kimyasal dayanımı.
Deri kimyası
Krom (VI), azo boyarmadde aminleri, pentaklorofenol, kısa zincirli klorlu parafinler, pH ve yağ içeriği.
Konfor ve fonksiyon
Su geçirmezlik, su buharı geçirgenliği, nem yönetimi, renk haslığı ve terleme etkisi.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- Koruyucu işlev iddiası taşıyan ayakkabı KKD mevzuatına girer ve CE gerektirir; tüketici ayakkabısı deney raporu bu dosyayı karşılamaz.
- Krom (VI) sonucu numunenin yaşına ve depolama koşuluna bağlıdır; üretim çıkışı uygun olan deri sonradan limiti aşabilir.
- Kayma direnci tek bir sayı değildir; yüzey ve yön belirtilmeden yorumlanamaz.
- Bir bileşen için alınan sonuç ürünün tamamını kapsamaz; birleşim yerleri ayrıca sınanır.
- Etiketleme kuralları malzeme simgeleriyle yürür; yanlış simge gümrük ve piyasa gözetiminde sorun doğurur.
- Su geçirmezlik iddiası, hangi deneyle ve kaç bükülme çevriminden sonra ölçüldüğü belirtilmeden doğrulanabilir değildir.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Marka kısıtlı madde listesi uygunluğu
- Koruyucu ayakkabıda KKD kategorisi ve CE dosyası
- Tedarikçi ve parti bazlı kabul kontrolü
- Saha şikâyetlerinin (yapışma açılması, taban ayrılması) kök neden analizi
- Fonksiyonel iddiaların desteklenmesi
İlgili Testler
Azo Boyar Madde Analizi (Deri) Hakkında Sık Sorulan Sorular
Üst deri temizse astar da temiz sayılır mı?
Sayılmaz. Astar farklı bir tedarikçiden ve farklı boyalarla gelir. Ayrıca astar ciltle daha yakın temas eder; ayrı analiz edilmesi gerekir.





