ISO 10993-5 — Standart

Standart Hakkında

Kapsam başlığı: in vitro sitotoksisite

ISO 10993-5, International Organization for Standardization (ISO) tarafından yayımlanan bir standarttır. Uluslararası standart kuruluşu; yönetim sistemi, test yöntemi ve ürün standartlarının en geniş gövdesini yayımlar.

ISO kuruluşunun diğer 310 koduna bak

Kapsam alanları

ISO 10993-5 Nedir?

ISO 10993-5, tıbbi cihaz malzemelerinin hücre kültürü üzerindeki toksik etkisini değerlendirir. Biyolojik değerlendirme serisinin ilk basamağıdır ve pratikte bir ELEME (screening) işlevi görür: hücre düzeyinde toksik bulunan bir malzeme, daha ileri hayvan deneylerine götürülmeden önce yeniden ele alınır.

Deney, cihazın kendisi ya da ekstraktı hücre kültürüyle temas ettirilerek yürütülür. Hücre canlılığındaki, çoğalmasındaki ve morfolojisindeki değişim ölçülür. Standart birden çok yöntem tanımlar: ekstrakt yöntemi, doğrudan temas yöntemi ve dolaylı temas (agar difüzyon, filtre difüzyon) yöntemi. Seçim cihazın geometrisine ve kullanım senaryosuna göre yapılır.

EKSTRAKSİYON KOŞULLARI sonucu doğrudan belirler ve bu, deneyin en kritik parametresidir. Hangi çözücüde, hangi sıcaklıkta, ne kadar süre ve hangi yüzey/hacim oranında ekstraksiyon yapıldığı sonucu değiştirir. Koşullar, cihazın gerçek kullanım senaryosunu temsil edecek biçimde seçilir ve gerekçelendirilir; keyfî bir koşul seçimi sonucu yorumlanamaz kılar.

Serinin bütünü içindeki yeri önemlidir. ISO 10993-1 hangi biyolojik uç noktaların hangi cihaz için gerektiğini belirleyen değerlendirme çerçevesini verir; -5 sitotoksisiteyi, -10 tahriş ve deri duyarlılığını, -11 sistemik toksisiteyi, -4 kanla etkileşimi, -6 implantasyon sonrası lokal etkileri, -3 genotoksisiteyi ele alır. Hangi bölümlerin gerektiği cihazın vücutla temas türü ve süresine göre belirlenir.

Değerlendirmenin çıktısı TEK BAŞINA bir uygunluk kararı değildir. Sonuç, ISO 10993-1 kapsamında yürütülen biyolojik değerlendirme planının ve risk yönetimi dosyasının içinde yorumlanır. Sitotoksisite negatif çıkan bir malzeme, gereken diğer uç noktalar değerlendirilmediyse biyouyumlu ilan edilemez.

Bu Standart Neden Var?

Biyouyumluluk değerlendirmesinin tarihçesi, tıbbi cihazların vücutla temas süresinin ve yakınlığının artmasıyla şekillendi. Bir cerrahi alet dakikalar temas eder; bir kalp kapağı ömür boyu kalır. Aynı malzeme birinde sorunsuz, diğerinde kabul edilemez olabilir.

ISO 10993 serisi bu yüzden bir deney listesi değil bir KARAR AĞACI kurar. Cihazın temas türü (cilt, mukoza, hasarlı yüzey, kan, doku, kemik) ve temas süresi (kısa, uzun süreli, kalıcı) belirlenir; bu iki eksen gereken uç noktaları belirler.

Sitotoksisitenin ilk basamak olmasının nedeni duyarlılığıdır. Hücre kültürü, toksik maddelere hayvan modellerinden daha duyarlı tepki verir ve sonuç günler içinde alınır. Bir malzeme burada belirgin toksisite gösteriyorsa, ileri deneylere kaynak harcamanın anlamı yoktur.

Serinin felsefesi son yıllarda değişti ve bu değişim önemlidir: hayvan deneylerinin AZALTILMASI artık standardın açık hedefidir. Mevcut veri, kimyasal karakterizasyon (ISO 10993-18) ve toksikolojik risk değerlendirmesi (ISO 10993-17) kullanılarak pek çok uç nokta hayvan deneyi yapılmadan kapatılabilir. Bu yaklaşım hem etik hem ekonomik bir kazanım sağlar.

Kimyasal karakterizasyonun öne çıkması yaklaşımı kökten değiştirdi. Malzemeden salınabilecek maddeler (ekstrakte edilebilir ve sızabilir maddeler) belirlenip toksikolojik olarak değerlendirilirse, biyolojik deney ihtiyacı belirgin biçimde azalır. Modern dosyalar bu yolu tercih ediyor.

Hangi Ürünlerde İstenir

Vücutla temas eden tüm tıbbi cihaz malzemeleri
İmplantlar ve cerrahi aletler
Kateter, hortum ve infüzyon setleri
Yara örtüleri ve cilt temaslı ürünler
Dental malzemeler ve ortopedik bileşenler
Ambalaj malzemeleri (cihazla temas ediyorsa)

İlgili Mevzuat ve Şemalar

(AB) 2017/745 MDR kapsamında genel güvenlik ve performans gerekliliklerinin biyolojik güvenlik bölümünde kullanılır
ISO 10993-1 değerlendirme çerçevesi ve ISO 14971 risk yönetimi ile birlikte yürütülür
ABD'de FDA, ISO 10993 serisini kendi rehber dokümanı üzerinden kabul eder
Kimyasal karakterizasyon ISO 10993-18, toksikolojik risk değerlendirmesi ISO 10993-17 üzerinden yürür
Kalite sistemi tarafında ISO 13485 devrededir

Değerlendirme Nasıl Yürür

1Değerlendirme planıISO 10993-1 kapsamında temas türü ve süresi belirlenir; gereken uç noktalar ve gerekmeyenlerin gerekçesi yazılır.
2Numune ve ekstraksiyonCihazın son hâli (sterilize edilmiş, ambalajlanmış) kullanılır; ekstraksiyon çözücüsü, sıcaklığı, süresi ve oranı gerekçelendirilir.
3Yöntem seçimiEkstrakt, doğrudan temas ya da dolaylı temas yöntemi cihazın geometrisine göre seçilir.
4Hücre kültürü deneyiTanımlı hücre hattıyla temas sağlanır; canlılık, çoğalma ve morfoloji değerlendirilir.
5YorumlamaSonuç, biyolojik değerlendirme planı ve risk yönetimi dosyası içinde yorumlanır; gerekiyorsa ileri uç noktalara geçilir.

Yakın Standartlar ve Aradaki Fark

ISO 10993-1
Değerlendirme çerçevesi. Hangi uç noktaların gerektiğini belirler; -5 tek başına yeterli değildir.
ISO 10993-10
Tahriş ve deri duyarlılığı. Cilt ve mukoza temaslı cihazlarda sık istenen uç nokta.
ISO 10993-18
Kimyasal karakterizasyon. Modern dosyalarda biyolojik deney ihtiyacını azaltan yol.
ISO 10993-17
Toksikolojik risk değerlendirmesi; kimyasal veriden güvenlik sonucu çıkarmanın yöntemi.

Raporda Ne Bulunmalı

Bir raporun kullanılabilir olması için aşağıdaki bilgileri taşıması gerekir. Eksik bir rapor, sonucu doğru olsa bile tedarik zincirinde ya da denetimde kabul görmeyebilir.

Numune tanımı: malzeme, son hâli, sterilizasyon yöntemi
Ekstraksiyon koşulları: çözücü, sıcaklık, süre, yüzey/hacim oranı ve gerekçesi
Uygulanan yöntem: ekstrakt, doğrudan ya da dolaylı temas
Kullanılan hücre hattı ve pozitif/negatif kontroller
Hücre canlılığı sonuçları ve morfolojik gözlemler
Biyolojik değerlendirme planına atıf

Sık Karıştırılan Noktalar

Sitotoksisite tek başına biyouyumluluk kanıtı değildir; gereken uç nokta seti ISO 10993-1'e göre belirlenir ve gerekçelendirilir.
Ekstraksiyon koşulları sonucu doğrudan etkiler; koşullar cihazın kullanım senaryosuna göre gerekçelendirilmelidir.
Malzeme değişikliği (tedarikçi, renk pigmenti, steril yöntemi) değerlendirmenin tekrarını gerektirebilir.
Deney, cihazın SON HÂLİ üzerinde yapılır; sterilizasyon öncesi numuneyle alınan sonuç geçerli değildir.
Hammadde tedarikçisinin biyouyumluluk beyanı, sizin cihazınız için yeterli olmaz; işleme ve sterilizasyon malzemeyi değiştirir.
Negatif sitotoksisite sonucu, kimyasal karakterizasyon ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Kodun Yapısı

Yayımlayan: ISO
Seri numarası: 10993
Bölüm: 5

Sondaki "5", standardın bölüm numarasıdır. Bölümler aynı serinin farklı kapsamlarını düzenler; şartnamede hangi bölüm yazılıysa o bölümün gereklilikleri uygulanır.

Kütüphanede kodlar sürüm yılı olmadan tutulur. Yürürlükteki sürüm zamanla değişir; şartnamenizde yıl belirtilmişse o sürüm esas alınır, belirtilmemişse en güncel sürüm uygulanır.

Kapsamı

Test
Medikal Cihaz Testleri
Medikal Cihaz Testleri

İlgili Testler ve Hizmetler

Bu kodun referans verildiği 2 içerikten, kendi sayfası yayımlanmış olan 1 tanesi aşağıda listelenir.

Test · 1

Sitotoksisite – ISO 10993-5

Teknik Gereklilikler

Standart metinleri ilgili kuruluşun telif hakkındadır; test koşulu, numune ve kabul kriteri burada uydurulamaz.

Dayanak: ISO 10993 serisinin bölüm yapısı ve ISO 10993-5 yöntem seçenekleri (ekstrakt, doğrudan ve dolaylı temas); ISO 10993-1 değerlendirme çerçevesi, ISO 10993-17 ve -18 künyeleri; MDR ve ISO 14971 ilişkileri.

Ürününüze özgü teknik gereklilikler, kapsamı netleştirdiğimizde Teklif aşamasında yazılı olarak paylaşılır.

İlgili Ürün Grupları ve Mevzuat

Bu kod aşağıdaki ürün sayfalarının standart künyesinde yer alıyor.

Medikal cihaz

Bu ürün sayfaları şu pazarlar için not taşıyor: Avrupa Birliği, Birleşik Krallık, ABD. Standardın ilgili pazarda zorunlu olup olmadığı ürün grubuna ve uygulanan mevzuata göre değişir.

Aynı ürün sayfalarında bu kodla birlikte yayımlanan düzenlemeler:

(AB) 2017/745MDRTıbbi Cihaz Tüzüğü. Sınıflandırma (I, IIa, IIb, III), klinik değerlendirme, teknik dosya ve piyasaya arz sonrası izleme yükümlülükleri; sınıf yükseldikçe onaylanmış kuruluş rolü artar.
(AB) 2017/746IVDRIn Vitro Tanı Cihazları Tüzüğü. In vitro tanı cihazları MDR yerine bu tüzük kapsamındadır.
(AB) 2017/745 md. 33EUDAMEDAvrupa tıbbi cihaz veri tabanı. 28 Mayıs 2026'dan itibaren aktör kaydı, UDI/cihaz, sertifika ve piyasa gözetimi modülleri zorunlu; geçerli SRN olmadan piyasaya arz mümkün değil.
2006/42/ATMakine Yönetmeliği (kesişim)Makine niteliği de taşıyan tıbbi cihazlarda ilgili temel gereklilikler ayrıca uygulanır.
2011/65/ABRoHSElektrikli ve elektronik ekipmanda tehlikeli madde kısıtlaması.
(AT) 1907/2006REACHKimyasalların kaydı, değerlendirilmesi, izni ve kısıtlanması; SVHC bildirimi.

Aynı Serinin Diğer Bölümleri

ISO 10993 serisi kütüphanede aşağıdaki bölümlerle de yer alıyor.

İlgili Standartlar

ISO 10993-5 Hakkında Sık Sorulanlar

Sitotoksisite negatif çıktı, biyouyumlu diyebilir miyiz?

Diyemezsiniz. Gereken uç nokta seti ISO 10993-1 kapsamındaki plana göre belirlenir; sitotoksisite yalnızca ilk basamaktır.

Hammadde tedarikçimizin raporu yeterli mi?

Genellikle yeterli olmaz. Deney cihazın son hâli üzerinde yapılır; işleme, kalıplama ve sterilizasyon malzemenin salım profilini değiştirir.

Hayvan deneyi yapmak zorunda mıyız?

Zorunlu değil. Kimyasal karakterizasyon ve toksikolojik risk değerlendirmesiyle pek çok uç nokta kapatılabilir; serinin açık hedefi hayvan deneyini azaltmaktır.

Renk pigmentini değiştirdik, tekrar gerekir mi?

Pigment değişikliği salım profilini değiştirebilir; en azından kimyasal karakterizasyonla etkinin değerlendirilmesi gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Bu standart ürünüm için zorunlu mu?

Zorunluluk; ürün grubuna, hedef pazara ve ilgili mevzuata göre değişir. Ürününüzü ve pazarınızı ilettiğinizde bu standardın gerekip gerekmediğini yazılı olarak netleştiririz.

Test süreci ne kadar sürer?

Süre; standardın kapsamı, numune sayısı ve mevcut kapasiteye göre değişir. Kesin süre, teklif aşamasında numune ve kapsam bilgisiyle birlikte paylaşılır.

Bu standarda göre belgelendirme sizde mi yapılıyor?

Hangi faaliyetin hangi akreditasyon kapsamında yürütüldüğü başvuru sırasında ayrıca teyit edilir. Güncel kapsam bilgisi kurumsal sayfamızda yayımlanır.

İhtiyacım olan standart burada yoksa ne olur?

Kütüphane sürekli büyüyen bir envantere dayanır. Aradığınız kodu bulamazsanız teklif formu üzerinden iletebilirsiniz; ilgili kapsamı değerlendirip dönüş yaparız.