Yükleniyor

Elektrik Muayenesi

Paratoner Muayenesi

ISO/IEC 17020
Muayene çalışmasından bir kare

Muayene Nedir?

Paratoner muayenesi, yıldırımdan korunma sisteminin (LPS) yakalama, iletim ve topraklama zincirinin bütün olarak çalıştığının doğrulanmasıdır. Sistem üç halkadan oluşur ve herhangi bir halkadaki kopukluk sistemi tümüyle işlevsiz kılar.

Neden Yapılır?

Amaç, yıldırım akımının binaya zarar vermeden toprağa iletilmesini güvence altına almaktır. Paratoner tesisatı kurulduktan sonra görünmez hâle gelir; korozyon ve mekanik hasar ancak periyodik muayeneyle fark edilir.

Hangi Ekipmanlara Uygulanır?

  • Bina yıldırımdan korunma sistemleri
  • Endüstriyel tesis ve baca paratonerleri
  • Yakıt ve kimyasal depolama alanları
  • Antenler, kuleler ve yüksek yapılar
  • Aşırı gerilim koruma (SPD) tesisatı

Dayanak ve Periyot

Elektrik tesisatı ve koruma sistemlerinde muayene aralığı, yürürlükteki elektrik tesisleri mevzuatı ile tesisin bulunduğu ortamın risk sınıfına göre belirlenir. Patlayıcı ortam, nemli ortam ve şantiye gibi yüksek riskli tesislerde aralık belirgin biçimde kısalır. Tesiste yapılan her esaslı değişiklik yeni bir muayene gerektirir.

Muayene Kapsamı

  • Yakılama uçları ve hava sonlandırma sistemi: konum, hasar, korozyon
  • İniş iletkenleri: süreklilik, kesit, mekanik koruma, bağlantı
  • İletken güzergâhı ve bina metal aksamıyla mesafeler
  • Muayene baklası ve ölçüm noktaları
  • Topraklama elektrotları ve topraklama direnci
  • Eş potansiyel bağlantılar
  • Aşırı gerilim koruma cihazlarının (SPD) durumu ve göstergeleri
  • Koruma seviyesinin (LPL) yapıya uygunluğu
  • Önceki yıldırım darbesi izleri

İlgili Standartlar

  • ISO/IEC 17020
  • IEC 62305-1
  • IEC 62305-3
  • IEC 62305-4
  • IEC 60364-5-53

Yöntem ve Ekipman

  • Topraklama direnci ölçer
  • Süreklilik ölçüm cihazı
  • Kalibre multimetre
  • Mesafe ve yükseklik ölçüm cihazları
  • Termal kamera (bağlantı noktaları için)

Muayene Süreci

  1. 1Ön Bilgi ve PlanlamaTek hat şeması, pano listesi, koruma cihazı bilgileri ve tesis kapasitesi toplanır; ölçüm noktaları belirlenir.
  2. 2Görsel MuayenePano içi düzen, iletken kesitleri, bağlantı sıkılığı, etiketleme ve dokunma güvenliği gözle kontrol edilir.
  3. 3ÖlçümlerKalibrasyonu izlenebilir cihazlarla topraklama direnci, yalıtım direnci, süreklilik, çevrim empedansı ve kaçak akım rölesi açma değerleri ölçülür.
  4. 4Termografik TaramaYük altındaki bağlantılarda anormal ısınma kızılötesi kamerayla taranır ve referans sıcaklık farkına göre derecelendirilir.
  5. 5DeğerlendirmeÖlçüm değerleri ilgili standardın ve tesisin tasarım değerlerinin öngördüğü sınırlarla karşılaştırılır.
  6. 6RaporlamaÖlçüm tabloları, termal görüntüler ve uygunsuzluk listesi rapor hâline getirilir; öncelik sırasıyla düzeltici faaliyet önerilir.

Uygunsuzluklar

İniş iletkeninde süreklilik kaybı, topraklama direncinin sınır üstü çıkması veya yakalama ucunda kopma sistemin işlevsiz olduğu anlamına gelir ve acil müdahale gerektirir. Devreye girmiş (ömrünü tamamlamış) SPD'lerin değiştirilmesi de raporlanır.

Muayene Raporu

  • Muayene kuruluşu ve muayene personeli bilgileri
  • Tesis tanımı ve muayene kapsamı
  • Kullanılan ölçüm cihazları ve kalibrasyon bilgileri
  • Ölçüm noktaları ve ölçüm değerleri tabloları
  • Termal görüntüler ve sıcaklık farkı değerlendirmesi
  • Sınır değerlerle karşılaştırma
  • Uygunsuzluk listesi ve öncelik sırası
  • Sonuç ve bir sonraki muayene tarihi

Akreditasyon

Muayene faaliyetleri ISO/IEC 17020 kapsamında yürütülür; bu standart muayene kuruluşunun tarafsızlığını, personel yetkinliğini ve muayene yöntemlerinin geçerliliğini şart koşar. Tarafsızlık kuralı gereği bir ekipmanın bakım veya onarımını yapan taraf, aynı ekipmanın bağımsız muayenesini yürütemez. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; akredite kapsam muayene türü bazında olduğundan teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Muayeneler

Sık Sorulan Sorular

Aktif (erken akış) paratoner ile klasik sistem arasında muayene farkı var mı?

Muayenenin özü aynıdır: süreklilik ve topraklama her iki sistemde de belirleyicidir. Aktif başlıklarda ek olarak üreticinin öngördüğü fonksiyon kontrolü ve ömür bilgisi değerlendirilir.

SPD'ler neden muayene kapsamında?

Yıldırımdan korunma yalnızca doğrudan darbeyi toprağa iletmekle bitmez; sisteme endüklenen aşırı gerilimin elektronik ekipmana zarar vermesi de önlenmelidir. SPD'ler bunu sağlar ve devreye girdikçe tükenirler; göstergeleri muayenede kontrol edilir.

Ölçüm cihazlarının kalibrasyonu neden raporda yazıyor?

Elektrik muayenesinin sonucu bir gözlem değil, bir ölçüm değeridir. Ölçümün geçerli olması için cihazın izlenebilir biçimde kalibre edilmiş olması gerekir; kalibrasyon bilgisi olmayan bir ölçüm değeri savunulabilir değildir.

Muayene sırasında tesisin enerjisi kesilir mi?

Bir kısım ölçüm enerjisiz (yalıtım direnci, süreklilik), bir kısmı ise enerjili (çevrim empedansı, kaçak akım rölesi, termografi) yapılır. Bu nedenle muayene planlanırken kısa süreli kesinti ve yük altında çalışma pencereleri birlikte ayarlanır.

Sitenin çalışması için gereken çerezleri kullanıyoruz. İzin verirseniz sayfaların nasıl kullanıldığını anlamak için analiz çerezi de ekleriz. Çerez Politikası