Makine Muayenesi

Makine muayenesi, makinenin tasarım dokümanlarına ve uygulanan standartlara uygun imal edildiğinin, güvenli biçimde monte edildiğinin ve devreye alındığında beklenen performansı verdiğinin doğrulanmasıdır.

Amaç, makine kaynaklı riskleri kullanıma alınmadan önce tespit etmek ve tasarımda öngörülen koruma önlemlerinin fiilen uygulandığını göstermektir.

• Üretim ve işleme makineleri
• Üretim hatları ve otomasyon sistemleri
• Özel amaçlı makineler
• Robot hücreleri ve konveyör sistemleri
• Makine modernizasyonu ve esaslı değişiklikler

Endüstriyel muayenede takvim mevzuattan değil projenin muayene ve deney planından (ITP) gelir. Tutma noktaları (hold point) ve şahitlik noktaları (witness point) sözleşmede tanımlanır; muayene bu noktalarda yapılır. İşletme aşamasındaki tekrarlı kontroller ise varlık bütünlüğü programına göre planlanır.

• Teknik dosya ve risk değerlendirmesi incelemesi
• Boyutsal ve montaj kontrolü
• Koruyucular, kilitleme tertibatları ve mesafeler
• Acil durdurma devresi ve emniyet fonksiyonlarının performans seviyesi
• Elektrik donanımı ve pano kontrolü
• Hidrolik ve pnömatik sistemler, kaçak kontrolü
• Gürültü ve titreşim ölçümleri (gerektiğinde)
• Fonksiyon ve kapasite denemeleri
• Kullanma talimatı, etiketleme ve uyarı işaretleri
• Kalibrasyon gerektiren ölçüm düzenleri

• ISO/IEC 17020
• EN ISO 12100
• EN ISO 13849-1
• EN 60204-1
• EN ISO 14120
• EN ISO 13857

• Emniyet devresi test ekipmanı
• Elektriksel ölçüm ve yalıtım test cihazları
• Ses seviyesi ölçer ve titreşim ölçer
• Boyutsal ölçüm aletleri ve mastarlar
• Termal kamera
• Hidrolik/pnömatik basınç ölçerler

1. 1Muayene ve Deney Planının (ITP) Gözden GeçirilmesiProje şartnamesi, uygulanacak standart, tutma noktaları (hold/witness point) ve kabul kriterleri netleştirilir.
2. 2Doküman ve Malzeme KontrolüMalzeme sertifikaları (EN 10204), kaynak prosedürleri (WPS/WPQR) ve personel yeterlilikleri doğrulanır.
3. 3İmalat Sırası MuayeneBelirlenen tutma noktalarında imalat durdurulur; ölçü, montaj ve kaynak öncesi/sonrası kontroller yapılır.
4. 4Tahribatsız MuayeneŞartnamenin öngördüğü NDT yöntemleri uygulanır; yöntem ve kapsam kaynak sınıfına ve ürün standardına göre belirlenir.
5. 5Nihai Muayene ve DeneyBoyutsal kontrol, hidrostatik/pnömatik test veya fonksiyon deneyi yapılır.
6. 6Raporlama ve Belge PaketiMuayene raporları, NDT raporları ve deney kayıtları imalat belge paketinde (data book) toplanır.

Emniyet fonksiyonunun tasarımda öngörülen performans seviyesini karşılamaması, koruyucu mesafelerinin yetersiz olması veya acil durdurmanın beklenen sürede durdurmaması ağır bulgulardır ve makine kullanıma alınmadan giderilmelidir.

• Muayene kuruluşu ve muayene personeli bilgileri
• Proje, şartname ve uygulanan standartlar
• Muayene edilen kalem, parti ve izlenebilirlik bilgileri
• Doküman kontrolü bulguları (malzeme sertifikaları, WPS/WPQR)
• Muayene ve deney sonuçları
• NDT raporlarına atıflar
• Uygunsuzluk raporları ve kapatma durumu
• Sonuç ve serbest bırakma (release) beyanı

Muayene faaliyetleri ISO/IEC 17020 kapsamında yürütülür; bu standart muayene kuruluşunun tarafsızlığını, personel yetkinliğini ve muayene yöntemlerinin geçerliliğini şart koşar. Tarafsızlık kuralı gereği bir ekipmanın bakım veya onarımını yapan taraf, aynı ekipmanın bağımsız muayenesini yürütemez. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; akredite kapsam muayene türü bazında olduğundan teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• Boru Hattı Muayenesi
• Kaynak Muayenesi
• Yapısal Çelik Muayenesi