Kaynak Muayenesi

Kaynak muayenesi, kaynaklı bağlantının sonucunun ve bu sonucu üreten sürecin birlikte değerlendirilmesidir. Kaynak bir 'özel prosestir': sonucu sonradan yapılan muayeneyle tam olarak doğrulanamaz, bu yüzden sürecin kendisi de kontrol altına alınır.

Amaç, kaynak dikişinin ürün standardının öngördüğü kalite seviyesini karşıladığını ve kaynağın nitelikli personel tarafından onaylı prosedürle yapıldığını doğrulamaktır.

• Basınçlı ekipman ve boru hattı kaynakları
• Çelik konstrüksiyon kaynakları
• Depolama tankı kaynakları
• Gemi ve deniz yapıları kaynakları
• Demiryolu araç kaynakları

Endüstriyel muayenede takvim mevzuattan değil projenin muayene ve deney planından (ITP) gelir. Tutma noktaları (hold point) ve şahitlik noktaları (witness point) sözleşmede tanımlanır; muayene bu noktalarda yapılır. İşletme aşamasındaki tekrarlı kontroller ise varlık bütünlüğü programına göre planlanır.

• Kaynak prosedür şartnamesi (WPS) ve onayı (WPQR)
• Kaynakçı ve kaynak operatörü yeterlilik belgeleri (ISO 9606)
• Kaynak koordinasyon personelinin görevlendirilmesi (ISO 14731)
• Ana malzeme ve sarf malzemesi sertifikaları, saklama koşulları
• Kaynak öncesi: ağız hazırlığı, temizlik, ön tav
• Kaynak sırası ve pasolar arası sıcaklık
• Kaynak sonrası ısıl işlem kayıtları (gerektiğinde)
• Görsel muayene: dikiş geometrisi, yanma oluğu, taşma, çatlak
• Tahribatsız muayene: PT/MT yüzey, UT/RT hacim
• Kabul seviyesine göre değerlendirme

• ISO/IEC 17020
• ISO 3834 serisi
• EN ISO 5817
• EN ISO 17637
• ISO 9606 serisi
• ISO 15614 serisi
• ISO 9712

• Kaynak dikişi mastarları ve kumpas
• Manyetik parçacık ve penetrant ekipmanı
• Ultrasonik muayene cihazı
• Radyografi ekipmanı
• Ferrit ölçer (paslanmaz kaynaklarda)
• Temas termometresi (ön tav ve pasolar arası sıcaklık)

1. 1Muayene ve Deney Planının (ITP) Gözden GeçirilmesiProje şartnamesi, uygulanacak standart, tutma noktaları (hold/witness point) ve kabul kriterleri netleştirilir.
2. 2Doküman ve Malzeme KontrolüMalzeme sertifikaları (EN 10204), kaynak prosedürleri (WPS/WPQR) ve personel yeterlilikleri doğrulanır.
3. 3İmalat Sırası MuayeneBelirlenen tutma noktalarında imalat durdurulur; ölçü, montaj ve kaynak öncesi/sonrası kontroller yapılır.
4. 4Tahribatsız MuayeneŞartnamenin öngördüğü NDT yöntemleri uygulanır; yöntem ve kapsam kaynak sınıfına ve ürün standardına göre belirlenir.
5. 5Nihai Muayene ve DeneyBoyutsal kontrol, hidrostatik/pnömatik test veya fonksiyon deneyi yapılır.
6. 6Raporlama ve Belge PaketiMuayene raporları, NDT raporları ve deney kayıtları imalat belge paketinde (data book) toplanır.

Çatlak her kalite seviyesinde kabul edilmeyen bir kusurdur. Diğer süreksizlikler (gözenek, cüruf, yanma oluğu, nüfuziyet eksikliği) EN ISO 5817'deki kalite seviyesine (B, C veya D) göre değerlendirilir; hangi seviyenin uygulanacağını ürün standardı belirler.

• Muayene kuruluşu ve muayene personeli bilgileri
• Proje, şartname ve uygulanan standartlar
• Muayene edilen kalem, parti ve izlenebilirlik bilgileri
• Doküman kontrolü bulguları (malzeme sertifikaları, WPS/WPQR)
• Muayene ve deney sonuçları
• NDT raporlarına atıflar
• Uygunsuzluk raporları ve kapatma durumu
• Sonuç ve serbest bırakma (release) beyanı

Muayene faaliyetleri ISO/IEC 17020 kapsamında yürütülür; bu standart muayene kuruluşunun tarafsızlığını, personel yetkinliğini ve muayene yöntemlerinin geçerliliğini şart koşar. Tarafsızlık kuralı gereği bir ekipmanın bakım veya onarımını yapan taraf, aynı ekipmanın bağımsız muayenesini yürütemez. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; akredite kapsam muayene türü bazında olduğundan teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• Boru Hattı Muayenesi
• Makine Muayenesi
• Yapısal Çelik Muayenesi