Gözetim Nedir?
İmalat gözetimi, ürünün üretim aşamalarının şartnameye ve muayene deney planına (ITP) uygun yürütüldüğünün sahada izlenmesidir. Gözetmen tutma ve şahitlik noktalarında hazır bulunur, süreç parametrelerini gözlemler ve kayıtları doğrular.
Neden Yapılır?
Amaç, ürün tamamlandıktan sonra doğrulanması mümkün olmayan süreç adımlarını yapıldığı anda gözlemlemektir. Kaynak, ısıl işlem ve kaplama gibi özel proseslerde bu, kalitenin tek gerçek güvencesidir.
Kimler Talep Eder?
- EPC yüklenicileri ve proje sahipleri
- Basınçlı ekipman ve boru hattı alıcıları
- Enerji ve petrokimya yatırımcıları
- Kritik yapısal imalat satın alanlar
- Uluslararası tedarik yapan sanayi kuruluşları
Gözetim Kapsamı
- ITP tutma ve şahitlik noktalarında hazır bulunma
- Malzeme kabul kontrolü ve izlenebilirlik işaretlemesi
- Kaynak parametreleri, ön tav ve pasolar arası sıcaklık
- Isıl işlem çevrimlerinin kayıtları
- Boyutsal kontrol ve montaj toleransları
- Tahribatsız muayene şahitliği ve raporları
- Basınç deneyi ve fonksiyon deneyi şahitliği
- Yüzey hazırlığı ve kaplama uygulaması
- Uygunsuzluk kayıtları ve düzeltici faaliyet takibi
- Nihai muayene ve belge paketi kontrolü
İlgili Standartlar
- ISO/IEC 17020
- ISO 10005
- EN 10204
- ISO 3834
- ISO 9712
Yöntem ve Ekipman
- Boyutsal ölçüm aletleri
- Temas termometresi ve sıcaklık kayıt erişimi
- Kaplama kalınlık ölçer
- Fotoğraf kayıt ekipmanı
- Kaynak dikişi mastarları
Gözetim Süreci
- 1Kapsam ve Kriterlerin BelirlenmesiSipariş şartnamesi, muayene ve deney planı (ITP), teslim programı ve raporlama sıklığı alıcıyla birlikte netleştirilir.
- 2Tedarikçi DeğerlendirmesiTedarikçinin kalite sistemi, kapasitesi, alt yüklenicileri ve önceki performansı gözden geçirilir; risk seviyesi belirlenir.
- 3Gözetim PlanıRisk seviyesine göre saha ziyareti sıklığı, tutma ve şahitlik noktaları ile raporlama takvimi planlanır.
- 4Yerinde GözetimGözetmen imalat sırasında sahada bulunur; doküman kontrolü, süreç gözlemi ve muayene şahitliği yapar.
- 5İlerleme ve Termin Takibiİmalatın plana göre ilerleyip ilerlemediği izlenir; gecikme riski erken tespit edilerek alıcıya bildirilir.
- 6Uygunsuzluk YönetimiTespit edilen sapmalar raporlanır, düzeltici faaliyet talep edilir ve kapatılması takip edilir.
- 7Sevkiyat Onayı ve KapanışNihai muayene ve belge paketi kontrol edilir; sevkiyata izin (release) verilir ve kapanış raporu düzenlenir.
Gözetim Raporu
- Gözetim kuruluşu, gözetmen ve alıcı bilgileri
- Sipariş, şartname ve ITP referansları
- Ziyaret tarihi ve gözetim kapsamı
- Doküman kontrolü bulguları
- İmalat aşaması ve ilerleme durumu
- Şahitlik edilen muayene ve deneyler
- Tespit edilen uygunsuzluklar ve düzeltici faaliyet durumu
- Termin değerlendirmesi ve gecikme riski
- Fotoğraf kayıtları
- Sonraki gözetim için öneriler
- Şartname ve ITP referansları
- Ziyaret edilen tutma/şahitlik noktaları
- Şahitlik edilen deneyler ve sonuçları
- Süreç parametre gözlemleri
- Uygunsuzluklar ve kapatma durumu
- Sevkiyat onayı (release) beyanı
Raporun Sınırları
Gözetim, tedarikçinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz ve imalatın kalitesini üstlenmez. Gözetmen sahada bulunduğu zaman diliminde gözlemlediklerini raporlar; sürekli bulunmadığı süredeki imalat rapor kapsamı dışındadır. Gözetim raporu bir kabul beyanı veya garanti değildir; sözleşmedeki muayene ve kabul hükümleri geçerliliğini korur.
Akreditasyon
Gözetim faaliyetleri ISO/IEC 17020 kapsamında yürütülür; bu standart gözetim kuruluşunun tarafsızlığını, personel yetkinliğini ve gözetim yöntemlerinin geçerliliğini şart koşar. Tarafsızlık kuralı belirleyicidir: gözetim kuruluşu, gözetimini yaptığı malın alım satımına veya imalatına taraf olamaz. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; akredite kapsam gözetim türü bazında olduğundan teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Gözetim Hizmetleri
Sık Sorulan Sorular
Özel proses ne demek ve neden gözetim gerektirir?
Sonucu sonradan yapılan muayeneyle tam olarak doğrulanamayan proseslerdir: kaynak, ısıl işlem, kaplama, yapıştırma gibi. Ürüne bakarak prosesin doğru yapıldığı anlaşılamaz; bu yüzden prosesin kendisi yapılırken gözlemlenmelidir.
Gözetim, tedarikçinin sorumluluğunu azaltır mı?
Azaltmaz. Gözetmen alıcı adına gözlem yapar ve raporlar; imalatın kalitesinden ve sözleşmeye uygunluğundan tedarikçi sorumlu olmaya devam eder. Gözetim raporu bir kabul beyanı değildir.
Gözetmen sürekli sahada mı bulunur?
Bu, gözetim seviyesine bağlıdır. Kritik projelerde sürekli (resident) gözetim uygulanır; diğerlerinde belirli tutma noktalarında ziyaret yapılır. Gözetmenin bulunmadığı süredeki imalat rapor kapsamı dışındadır ve bu, raporda açıkça belirtilir.
Gözetim kuruluşunun bağımsızlığı nasıl sağlanıyor?
Gözetim ISO/IEC 17020 kapsamında yürütülür; standart tarafsızlığı ve çıkar çatışmasının önlenmesini şart koşar. Gözetim kuruluşu, gözetimini yaptığı imalatın tasarımına veya üretimine taraf olamaz.






