İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Denetimi

İSG denetimi, çalışanların sağlık ve güvenliğini etkileyen tehlikelerin belirlenip belirlenmediğinin, risklerin kontrol altına alınıp alınmadığının ve yasal yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğinin değerlendirilmesidir.

Amaç, iş kazası ve meslek hastalığı riskini kaza gerçekleşmeden azaltmaktır. İSG denetimlerinde bulguların çoğu, daha önce ramak kala olarak yaşanmış ancak sistematik olarak ele alınmamış durumlardır.

• Tehlike sınıfı yüksek işletmeler
• ISO 45001 kuran veya sürdüren kuruluşlar
• Alt yüklenici ve taşeronla çalışan şirketler
• Kaza sonrası kök neden inceleme yapan işletmeler
• Müşterisinden İSG performansı kanıtı istenen tedarikçiler

Kriter, yürürlükteki iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı ile ISO 45001 gibi bir yönetim sistemi standardıdır; buna müşteri davranış kuralları ve sektörel şartlar eklenebilir.

• Risk değerlendirmesinin güncelliği ve kapsamı
• Tehlike tanımlama ve risk kontrol hiyerarşisinin uygulanması
• İSG organizasyonu ve görevlendirmeler
• Çalışan katılımı ve danışma mekanizmaları
• Kişisel koruyucu donanım temini ve kullanımı
• Makine koruyucuları ve emniyet tertibatları
• Elektrik güvenliği ve topraklama
• Yüksekte çalışma, kapalı alan ve sıcak iş izin sistemleri
• Kimyasal maruziyeti ve güvenlik bilgi formları
• Acil durum planları, tahliye ve tatbikatlar
• İş kazası ve ramak kala kayıtları, olay incelemeleri
• Sağlık gözetimi ve periyodik muayeneler
• İSG eğitimleri ve yetkinlik kayıtları
• Alt yüklenici ve ziyaretçi yönetimi

• ISO 45001
• ISO 19011
• ISO 45003
• ILO-OSH 2001

1. 1Uygulanacak Kriterin SeçimiDenetim hangi standarda, şemaya veya mevzuata göre yapılacaksa belirlenir; konu bazlı denetimlerde kriter seçimi sonucun anlamını doğrudan belirler.
2. 2Risk Değerlendirmesi ve KapsamKuruluşun faaliyeti ve bulunduğu coğrafyaya göre risk alanları belirlenir; denetim gün sayısı buna göre planlanır.
3. 3Doküman ve Kayıt İncelemesiPolitika, prosedür, izin, ölçüm kayıtları ve önceki denetim sonuçları incelenir.
4. 4Saha Denetimiİlgili alanlar gezilir; konuya özgü ölçüm, gözlem ve kayıt kontrolü yapılır.
5. 5Çalışan GörüşmeleriKonu gerektiriyorsa çalışanlarla yönetimden bağımsız ve gizli görüşmeler yapılır; kayıtlarla beyanlar karşılaştırılır.
6. 6Yasal Uyum DeğerlendirmesiYürürlükteki mevzuata uyum ayrıca kontrol edilir; yasal uygunsuzluk her şemada en ağır bulgu kategorisindedir.
7. 7Bulguların RaporlanmasıBulgular önem derecesine göre sınıflandırılır ve rapor hâline getirilir.
8. 8Düzeltici Faaliyet ve TakipDüzeltici faaliyet planı alınır; şemanın öngördüğü sürede kapatılması takip edilir.

Hayati tehlike oluşturan bulgular (koruyucusuz makine, yüksekte düşme koruması bulunmaması, elektrik güvenliği eksikliği) derhal aksiyon kategorisindedir ve denetim sırasında yönetime bildirilir. Sistem eksiklikleri tanımlı sürede giderilir.

• Denetim kuruluşu, denetçi ve denetlenen taraf bilgileri
• Uygulanan standart, şema veya mevzuat
• Denetim tarihi, süresi ve kapsamı
• Doküman ve kayıt incelemesi bulguları
• Saha gözlemleri ve ölçüm sonuçları
• Çalışan görüşmesi bulguları (yapıldıysa)
• Yasal uyum değerlendirmesi
• Bulgular, önem dereceleri ve kanıtlar
• Düzeltici faaliyet planı ve süreler

Denetim, uygulanan kriter kapsamındaki tespitleri içerir; kriter dışındaki konularda bir şey söylemez. Ayrıca denetim belirli bir tarihteki durumu gösterir ve sonrasındaki değişiklikleri kapsamaz. Bu denetimlerin çoğu belge değil rapor üretir; yalnızca akredite bir belgelendirme şeması kapsamında yürütülürse belgeye bağlanır.

Denetimin akreditasyonu, denetimin türüne göre değişir. Yönetim sistemi belgelendirmesine dayanak olan üçüncü taraf denetimleri ISO/IEC 17021-1, ürün belgelendirmesine dayanak olanlar ISO/IEC 17065 kapsamında yürütülür ve bu kapsamlar akreditasyona tabidir. Birinci ve ikinci taraf denetimleri ile şema sahibinin kendi kurallarına bağlı denetimler (SMETA, amfori BSCI gibi) akredite belgelendirme kapsamında değildir; bunlar ISO 19011 kılavuzuna göre yürütülür ve rapor üretir. EUROLAB, ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında IAF çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; hangi denetimin akredite kapsamda sunulabildiği teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• Sosyal Uygunluk Denetimi
• Çevre Denetimi
• Enerji Denetimi
• Siber Güvenlik Denetimi
• Veri Koruma Denetimi
• ESG Denetimi