Çevre Denetimi

Çevre denetimi, bir kuruluşun faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel etkilerin yönetilip yönetilmediğinin ve yasal yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğinin değerlendirilmesidir.

Amaç, çevresel yaptırım riskini önlemek, kaynak kullanımını iyileştirmek ve çevresel performansı ölçülebilir hâle getirmektir.

• Çevresel etkisi yüksek üretim tesisleri
• ISO 14001 kuran veya sürdüren kuruluşlar
• Yatırım ve satın alma öncesi çevresel inceleme yapanlar
• Kredi ve finansman kuruluşlarının çevresel şartlarına tabi şirketler
• Müşterisinden çevresel uyum kanıtı istenen tedarikçiler

Kriter, yürürlükteki çevre mevzuatı ve izin şartları ile ISO 14001 gibi bir yönetim sistemi standardıdır. Müşteri davranış kuralları ve finansman kuruluşlarının çevresel performans standartları da eklenebilir.

• Çevre izin ve lisanslarının geçerliliği ve kapsamı
• Çevre boyutları ve etkilerinin belirlenmesi
• Atık yönetimi: sınıflandırma, depolama, bertaraf, taşıma belgeleri
• Tehlikeli atık ve tehlikeli madde yönetimi
• Atık su deşarjı ve arıtma tesisi işletimi
• Emisyon kaynakları ve baca gazı ölçüm sonuçları
• Gürültü ölçümleri ve sınır değerlerle karşılaştırma
• Toprak ve yeraltı suyu kirliliği riski
• Kimyasal depolama ve dökülme önleme
• Acil durum hazırlığı ve müdahale planları
• Su ve enerji tüketiminin izlenmesi
• Yasal bildirim ve raporlama yükümlülükleri

• ISO 14001
• ISO 19011
• ISO 14015
• ISO 14064

1. 1Uygulanacak Kriterin SeçimiDenetim hangi standarda, şemaya veya mevzuata göre yapılacaksa belirlenir; konu bazlı denetimlerde kriter seçimi sonucun anlamını doğrudan belirler.
2. 2Risk Değerlendirmesi ve KapsamKuruluşun faaliyeti ve bulunduğu coğrafyaya göre risk alanları belirlenir; denetim gün sayısı buna göre planlanır.
3. 3Doküman ve Kayıt İncelemesiPolitika, prosedür, izin, ölçüm kayıtları ve önceki denetim sonuçları incelenir.
4. 4Saha Denetimiİlgili alanlar gezilir; konuya özgü ölçüm, gözlem ve kayıt kontrolü yapılır.
5. 5Çalışan GörüşmeleriKonu gerektiriyorsa çalışanlarla yönetimden bağımsız ve gizli görüşmeler yapılır; kayıtlarla beyanlar karşılaştırılır.
6. 6Yasal Uyum DeğerlendirmesiYürürlükteki mevzuata uyum ayrıca kontrol edilir; yasal uygunsuzluk her şemada en ağır bulgu kategorisindedir.
7. 7Bulguların RaporlanmasıBulgular önem derecesine göre sınıflandırılır ve rapor hâline getirilir.
8. 8Düzeltici Faaliyet ve TakipDüzeltici faaliyet planı alınır; şemanın öngördüğü sürede kapatılması takip edilir.

Bulgular arasında en ağırı yasal uygunsuzluktur: eksik veya süresi geçmiş izin, sınır değer aşımı ve usulsüz atık bertarafı derhal aksiyon gerektirir. Sistem eksiklikleri ve iyileştirme fırsatları ayrı sınıflandırılır.

• Denetim kuruluşu, denetçi ve denetlenen taraf bilgileri
• Uygulanan standart, şema veya mevzuat
• Denetim tarihi, süresi ve kapsamı
• Doküman ve kayıt incelemesi bulguları
• Saha gözlemleri ve ölçüm sonuçları
• Çalışan görüşmesi bulguları (yapıldıysa)
• Yasal uyum değerlendirmesi
• Bulgular, önem dereceleri ve kanıtlar
• Düzeltici faaliyet planı ve süreler

Denetim, uygulanan kriter kapsamındaki tespitleri içerir; kriter dışındaki konularda bir şey söylemez. Ayrıca denetim belirli bir tarihteki durumu gösterir ve sonrasındaki değişiklikleri kapsamaz. Bu denetimlerin çoğu belge değil rapor üretir; yalnızca akredite bir belgelendirme şeması kapsamında yürütülürse belgeye bağlanır.

Denetimin akreditasyonu, denetimin türüne göre değişir. Yönetim sistemi belgelendirmesine dayanak olan üçüncü taraf denetimleri ISO/IEC 17021-1, ürün belgelendirmesine dayanak olanlar ISO/IEC 17065 kapsamında yürütülür ve bu kapsamlar akreditasyona tabidir. Birinci ve ikinci taraf denetimleri ile şema sahibinin kendi kurallarına bağlı denetimler (SMETA, amfori BSCI gibi) akredite belgelendirme kapsamında değildir; bunlar ISO 19011 kılavuzuna göre yürütülür ve rapor üretir. EUROLAB, ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında IAF çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; hangi denetimin akredite kapsamda sunulabildiği teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• Sosyal Uygunluk Denetimi
• İSG Denetimi
• Enerji Denetimi
• Siber Güvenlik Denetimi
• Veri Koruma Denetimi
• ESG Denetimi