IEC 60529, muhafazaların katı cisimlere ve suya karşı sağladığı korumayı iki haneli bir kodla tanımlar. Şartnamelerde en sık karıştırılan konu, kodun tek bir dayanıklılık puanı olduğu varsayımıdır: aslında her hane BAĞIMSIZ bir deneyi karşılar ve biri yükseldiğinde diğeri kendiliğinden yükselmez.
Kodun anatomisi
| Bölüm | Neyi söyler |
|---|---|
| IP | Kodun kendisini tanımlayan ön ek (International Protection) |
| Birinci hane (0–6) | Katı yabancı cisimlere ve tehlikeli parçalara erişime karşı koruma |
| İkinci hane (0–9) | Suya karşı koruma |
| X | O hane için deney YAPILMADI anlamına gelir; sıfır değildir. IPX4, toz tarafının beyan edilmediğini söyler |
| Ek harfler | Standart, erişim koruması ve özel durumlar için ilave harfler tanımlar |
Sık yapılan üç hata
- İkinci hanenin kümülatif sanılması: yüksek bir hanenin sağlanması, daha alçak hanelerin tamamının otomatik olarak sağlandığı anlamına gelmez; standart hangi hanelerin birbirini kapsadığını ayrıca belirtir.
- IPX kodunu sıfır gibi okumak: yapılmamış bir deney, başarısız bir deney değildir — ama beyan da edilmemiştir.
- Kodu ürünün tüm ömrü için garanti sanmak: deney belirli bir muhafaza durumunda yapılır; conta yaşlanması, darbe sonrası deformasyon ve kullanıcı tarafından açılan kapaklar kapsam dışındadır.
Şartnameye ne yazılmalı
Yalnızca "IP67 olsun" demek yeterli olmuyor. Muhafazanın hangi konfigürasyonda (kapaklar kapalı, konektörler takılı, havalandırma tıkalı mı) deneye gireceği, hangi yüzeylerin değerlendirileceği ve deney sonrası hangi işlevin çalışır olmasının beklendiği yazılmalıdır. Bu üç bilgi verilmediğinde doğru yapılmış bir deney bile alıcı beklentisini karşılamayabilir.
Hane karşılıklarının deney düzenekleri, süreleri ve kabul kriterleri IEC 60529 metnindedir ve telif kapsamındadır; burada kodun yapısı ve şartname pratiği anlatılır. Ürününüz için hangi hanelerin isteneceğini teklif aşamasında birlikte belirleriz.
İki hane neyi ayırır?
Koruma sınıfı gösteriminde iki hane iki ayrı riski temsil eder ve bunlar birbirinden bağımsızdır. Birinci hane KATI CİSİMLERE karşı korumayı anlatır; alt basamakları insan vücuduna erişim tehlikesiyle, üst basamakları toz girişiyle ilgilidir. İkinci hane SUYA karşı korumayı anlatır ve damlamadan basınçlı su püskürtmeye, oradan daldırmaya doğru ilerler.
İkisi bağımsız olduğu için birinin yüksek olması diğerini garanti etmez. Toza karşı tam korumalı bir muhafaza suya karşı yalnızca damlama seviyesinde korunuyor olabilir; tersine, daldırmaya dayanan bir muhafaza ince toz girişine karşı sınıflandırılmamış olabilir.
Sıralama neden "her zaman artan" değil?
Su hanesinin en sık yanlış anlaşılan yanı budur: yüksek basamak, alttaki bütün basamakları otomatik olarak kapsamaz. Basınçlı su püskürtmeye dayanacak biçimde tasarlanmış bir muhafaza ile suya daldırılmaya dayanacak biçimde tasarlanmış bir muhafaza farklı fiziksel çözümler kullanır; sızdırmazlık contası, basınç dengeleme ve tahliye yolları farklıdır. Bu yüzden bir ürünün hem daldırma hem de basınçlı püskürtme koşullarını karşıladığını beyan etmesi gerekiyorsa, İKİ DENEY de yapılır ve gösterim buna göre yazılır.
Sınıf bir dayanıklılık ölçüsü değildir
- Deney belirli bir düzenekte, belirli bir süre ve belirli koşullarda yapılır; ürünün yıllar boyunca aynı korumayı sürdüreceğini göstermez.
- Conta malzemesi yaşlanır, ultraviyole ve sıcaklık çevrimleri esnekliğini azaltır; koruma sınıfı bu yaşlanmayı kapsamaz.
- Deney temiz su ile yapılır; deterjan, yakıt, tuzlu su ya da kimyasal maruziyet ayrı değerlendirme gerektirir.
- Basınçlı yıkama, buhar ve yüksek sıcaklıkta temizlik ayrı sınıflandırma konusudur; standart temizlikte kullanılan basınçlı su bu sınıfların dışındadır.
- Muhafaza içindeki yoğuşma korumanın konusu değildir; sızdırmaz bir kutu içinde nem yoğuşarak devreye zarar verebilir.
Beyanda dikkat edilecek noktalar
| Durum | Doğru yaklaşım |
|---|---|
| Hane sınıflandırılmadıysa | O hane yerine X yazılır; sıfır yazmak "korumasız" demektir ve yanlış bilgi olur. |
| Ürün belirli bir konumda korunuyorsa | Deney konumu ve montaj yönü beyanla birlikte yazılır; farklı yönde koruma değişebilir. |
| Ek koşullar varsa | Kapak kapalı, konnektör takılı gibi koşullar beyanın parçasıdır ve kullanım kılavuzunda belirtilir. |
| Kullanıcı bakımı gerekiyorsa | Conta değişim aralığı ve kontrol yöntemi kılavuzda yazılır; koruma sınıfı bakımı varsayar. |
Ürün etiketinde koruma sınıfı yazmak, o sınıfın deneyle gösterildiği anlamına gelir. Tasarım benzerliğine dayanarak sınıf beyan etmek doğrulanabilir bir iddia değildir; muhafaza geometrisi ya da conta tedarikçisi değiştiğinde deney yenilenir.
İlgili sayfalar