Organik Tekstil (GOTS) Belgesi Nedir?
GOTS (Global Organic Textile Standard), organik lif içeren tekstil ürünleri için hem çevresel hem sosyal kriterleri kapsayan bir standarttır. Hasattan nihai etiketlemeye kadar tüm zinciri kapsar. İki etiket seviyesi vardır: 'organic' için en az %95, 'made with organic' için en az %70 organik lif gerekir. Kimyasal girdi kısıtlamaları ve atık su arıtma şartları özellikle sıkıdır.
Organik Tekstil (GOTS) Belgesi Kimler İçin Gereklidir?
- Organik pamuk ve doğal lif kullanan iplik, dokuma ve örme tesisleri
- Boyahane ve terbiye tesisleri
- Konfeksiyon üreticileri
- Organik tekstil ürünü satan markalar ve perakendeciler
Organik Tekstil (GOTS) Belgesi Zorunlu mu?
Gönüllüdür. Ancak tekstil ürününde 'organik' iddiası kurulacaksa, iddianın dayanağının gösterilmesi gerekir; GOTS bu iddianın en yaygın kabul gören dayanağıdır.
Organik Tekstil (GOTS) Standardının Kapsamı
- Lif kriterleri: organik sertifikalı lif oranı ve etiket seviyeleri
- Yasaklı ve kısıtlı kimyasal girdiler; girdi onay sistemi
- Boya ve yardımcı maddelerin toksikoloji ve biyobozunurluk kriterleri
- Atık su arıtma ve deşarj şartları
- Aksesuar ve ambalaj kısıtlamaları
- Teknik kalite parametreleri (renk haslığı, çekme)
- Kalıntı testleri
- Sosyal kriterler: ILO temel sözleşmeleri, zorla çalıştırma ve çocuk işçiliği yasağı, çalışma saatleri, ücret, ayrımcılık yasağı
- Gözetim zinciri: fiziksel ayrım ve hacim uzlaştırması
- Etiketleme ve iddia kuralları
Organik Tekstil (GOTS) Belgelendirme Süreci
- 1Başvuru ve Ürün TanımıÜrün ailesi, model listesi, teknik özellikler ve hedef pazar belirlenir. Uygulanacak standart ve belgelendirme yolu bu adımda netleşir.
- 2Teknik Dosya İncelemesiTasarım dokümanları, malzeme listesi, kritik bileşen sertifikaları ve kullanım kılavuzu incelenir.
- 3Ürün Testleriİlgili standardın gerektirdiği deneyler yapılır. Test raporu, belgelendirme kararının temel dayanağıdır.
- 4Fabrika DenetimiŞema gerektiriyorsa üretim yerinde imalatın sürekliliği ve ürün kontrolü (FPC) doğrulanır.
- 5Belge Düzenlenmesi ve İşaretlemeUygunluk doğrulandığında belge düzenlenir; ürün ve ambalaj üzerindeki işaretleme kuralları uygulanır.
- 6Takip DenetimleriŞemaya göre periyodik fabrika denetimi ve/veya piyasadan numune alınarak takip testi yapılır.
Organik Tekstil (GOTS) Belgesinin Geçerlilik Süresi
Geçerlilik süresi şemaya göre değişir: kimi ürün belgesi süresiz olup periyodik fabrika denetimine bağlıdır, kimi şema (ör. ülke pazar işaretleri) yıllık veya sevkiyat bazlı yenileme ister. Ürün tasarımında yapılan her değişiklik belgenin gözden geçirilmesini gerektirir.
Organik Tekstil (GOTS) İçin Gerekli Belgeler
- Ürün model ve varyant listesi
- Teknik çizim, şema ve malzeme listesi
- Kritik bileşenlerin sertifikaları
- Kullanım kılavuzu ve etiket örneği
- Varsa mevcut test raporları
- Üretim yeri bilgileri
Organik Tekstil (GOTS) Belgelendirme Maliyeti
Sabit bir liste fiyatı yoktur; maliyet aşağıdaki değişkenlere göre hesaplanır ve teklifte yazılı olarak verilir.
- Ürün ailesindeki model ve varyant sayısı
- Uygulanacak standardın gerektirdiği test kapsamı
- Fabrika denetimi gerekip gerekmediği
- Hedef pazar sayısı ve her pazarın ayrı test isteyip istemediği
- Mevcut test raporlarının kabul edilip edilemeyeceği
Akreditasyon
Ürün belgelendirmesi ISO/IEC 17065 kapsamında yürütülür; belgelendirmeye dayanak olan deneyler ise ISO/IEC 17025 akreditasyonuna sahip laboratuvarlarda yapılır. İki kapsam birbirinden ayrıdır. Akreditasyon kurumları arasındaki tanınma IAF ve ILAC anlaşmalarıyla sağlanır.
Bu şemanın hangi kapsamda sunulabildiği ürününüze ve faaliyetinize göre değişir; teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Belgelendirmeler
Organik Tekstil (GOTS) Hakkında Sık Sorulan Sorular
GOTS kütle dengesine izin veriyor mu?
Hayır. GOTS fiziksel ayrım ister; organik lif üretim boyunca ayrı tutulmalı ve hacim uzlaştırmasıyla izlenmelidir. Bu, GOTS'u kredi esaslı şemalardan ayıran temel özelliktir.
Sosyal kriterler denetleniyor mu?
Evet. GOTS denetimi çevresel kriterlerle birlikte sosyal kriterleri de kapsar; iş sağlığı güvenliği, çalışma saatleri ve ücret kayıtları incelenir. Bu yönüyle salt bir içerik standardından farklıdır.
Belgem varsa ürünümde logoyu kullanabilir miyim?
Logo kullanımı ayrı kurallara tabidir ve şema sahibinin onayını gerektirir. Ayrıca zincirin tamamının belgeli olması aranır: belgesiz bir ara halka (fason işleme, dikim, paketleme) zinciri kırar ve nihai üründe iddia kurulamaz hâle gelir.
Kütle dengesi (mass balance) ne demek?
Belgeli girdi miktarı kadar çıktının belgeli olarak satılabildiği bir muhasebe yöntemidir; fiziksel ayrım şart değildir. Fiziksel ayrım (segregation) yönteminde ise belgeli malzeme üretim boyunca ayrı tutulur. Hangi yöntemin kullanıldığı belgede ve satış evrakında belirtilir.



