Fonksiyonel Güvenlik (ISO 26262) Belgelendirmesi

ISO 26262, karayolu araçlarında elektrik/elektronik sistemlerin arızalarından kaynaklanabilecek tehlikeleri yönetmek için fonksiyonel güvenlik standardıdır. IEC 61508'in otomotive uyarlanmış hâlidir. Merkezinde ASIL (Automotive Safety Integrity Level) kavramı vardır: tehlike analizi ve risk değerlendirmesi (HARA) sonucunda her güvenlik hedefine A'dan D'ye bir seviye atanır ve bu seviye, uygulanacak yöntemlerin katılığını belirler.

• Araç elektroniği ve ECU geliştiricileri
• Fren, direksiyon ve sürüş destek sistemi üreticileri
• Elektrikli araç güç aktarma ve batarya yönetim sistemi geliştiricileri
• Otomotiv yazılımı ve donanım bileşeni tedarikçileri
• Yarı iletken üreticileri (SEooC yaklaşımıyla)

Standardın kendisi doğrudan yasal olarak zorunlu değildir; ancak ürün sorumluluğu ve genel araç güvenliği mevzuatı karşısında 'kabul görmüş mühendislik uygulaması' sayılır. OEM sözleşmeleri fiilen zorunlu kılar: ASIL atanmış bir bileşen için ISO 26262 uyumu kanıtlanmadan iş verilmez. Değerlendirme sonucunda bir yönetim sistemi belgesi değil, ürün/proje bazlı bir uygunluk değerlendirme raporu ve güvenlik durumu (safety case) çıkar.

• Bölüm 2 — Fonksiyonel güvenlik yönetimi: güvenlik kültürü, roller, güvenlik planı
• Bölüm 3 — Konsept aşaması: madde tanımı, tehlike analizi ve risk değerlendirmesi (HARA), ASIL belirleme, fonksiyonel güvenlik konsepti
• Bölüm 4 — Sistem seviyesinde ürün geliştirme: teknik güvenlik konsepti, sistem entegrasyonu ve doğrulama
• Bölüm 5 — Donanım seviyesinde geliştirme: donanım mimarisi metrikleri, rastgele donanım arızası hedefleri (SPFM, LFM, PMHF)
• Bölüm 6 — Yazılım seviyesinde geliştirme: mimari tasarım, birim tasarımı, doğrulama ve test yöntemleri
• Bölüm 7 — Üretim, işletim, servis ve hurdaya ayırma
• Bölüm 8 — Destekleyici süreçler: değişiklik ve konfigürasyon yönetimi, doğrulama, dokümantasyon, araç yetkinliği (tool qualification), kullanımda kanıtlanmışlık
• Bölüm 9 — ASIL odaklı analizler: ASIL ayrıştırma (decomposition), bağımlı arıza analizi
• Bölüm 11 — Yarı iletkenlere uygulama kılavuzu
• Bölüm 12 — Motosikletlere uyarlama

1. 1BaşvuruKuruluşun faaliyet alanı, çalışan sayısı, saha sayısı ve kapsam sınırları belirlenir. Denetim gün sayısı bu bilgilere göre hesaplanır.
2. 2Doküman İncelemesi (Aşama 1)Yönetim sistemi dokümantasyonu, kapsam tanımı, risk değerlendirmesi ve iç denetim/YGG kayıtları incelenir; sahada denetime hazır olup olunmadığı değerlendirilir.
3. 3Belgelendirme Denetimi (Aşama 2)Sistemin sahada uygulandığı ve etkin olduğu yerinde doğrulanır. Bulgular majör/minör uygunsuzluk ve gözlem olarak sınıflandırılır.
4. 4Uygunsuzlukların KapatılmasıKuruluş kök neden analizi ve düzeltici faaliyet planı sunar. Majör uygunsuzluklar kapatılmadan belge düzenlenmez.
5. 5Belge DüzenlenmesiBağımsız bir karar vericinin gözden geçirmesinin ardından belge düzenlenir. Denetimi yapan ekip belge kararını veremez.
6. 6Gözetim DenetimleriBelge süresi boyunca yılda en az bir kez gözetim denetimi yapılır. İlk gözetim, Aşama 2'nin son gününden itibaren 12 ayı aşamaz.
7. 7Yeniden BelgelendirmeÜç yılın sonunda sistemin tamamı yeniden denetlenir; belge süresi dolmadan tamamlanması gerekir.

Yönetim sistemi belgeleri üç yıl geçerlidir. Bu süre boyunca yılda en az bir gözetim denetimi yapılır; gözetim yapılmazsa belge askıya alınır. Üçüncü yılın sonunda yeniden belgelendirme denetimi tamamlanır.

• Ticaret sicil kaydı ve faaliyet belgesi
• Kuruluş organizasyon şeması ve çalışan sayısı
• Kapsam kapsamındaki saha/şube listesi
• Yönetim sistemi el kitabı veya süreç dokümantasyonu
• İç denetim ve yönetimin gözden geçirmesi kayıtları
• Varsa yasal izin, ruhsat ve faaliyet belgeleri
• Madde tanımı (item definition) ve sistem sınırları
• Tehlike analizi ve risk değerlendirmesi (HARA) ve ASIL atamaları
• Fonksiyonel ve teknik güvenlik konsepti
• Güvenlik planı ve doğrulama planı
• Donanım metrik hesapları ve FMEDA
• Yazılım mimarisi, birim test ve kapsam (coverage) kayıtları
• Araç yetkinlik (tool qualification) kayıtları
• Güvenlik durumu (safety case) ve değerlendirme raporu

Sabit bir liste fiyatı yoktur; maliyet aşağıdaki değişkenlere göre hesaplanır ve teklifte yazılı olarak verilir.

• Kapsama giren çalışan sayısı (denetim gün sayısını doğrudan belirler)
• Saha ve şube sayısı; çok sahalı örnekleme uygulanıp uygulanmadığı
• Faaliyetin risk seviyesi ve süreç karmaşıklığı
• Belgelendirilecek standart sayısı — entegre denetim gün sayısını düşürür
• Üç yıllık döngü: belgelendirme + iki gözetim denetimi

Yönetim sistemi belgelendirmesi ISO/IEC 17021-1 kapsamında yürütülür. Belgelendirme kuruluşu, IAF çok taraflı tanınma anlaşmasına (IAF MLA) taraf bir akreditasyon kuruluşu tarafından akredite edilir; bu anlaşma, bir ülkede düzenlenen belgenin diğer ülkelerde de kabul görmesini sağlayan uluslararası tanınma zincirini kurar. EUROLAB, ISO/IEC 17021-1 kapsamında IAF üyesi akreditasyon kuruluşlarından alınmış, uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir.

Bu şemanın hangi kapsamda sunulabildiği ürününüze ve faaliyetinize göre değişir; teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• ISO/SAE 21434Araç Siber Güvenliği
• TISAXOtomotiv Bilgi Güvenliği Değerlendirmesi
• IATF 16949Otomotiv Kalite Yönetimi
• VDA 6.1Otomotiv Kalite Yönetim Sistemi Denetimi
• VDA 6.3Proses Denetimi
• VDA 6.5Ürün Denetimi
• UNECEAraç Tip Onayı
• E-MarkAraç Homologasyonu