Doğal Gaz Analizi Nedir?
Doğal gaz analizi, gazın hidrokarbon ve inert bileşen dağılımının gaz kromatografisiyle belirlenmesi ve bu bileşimden kalorifik değer, yoğunluk, Wobbe indeksi gibi karakteristiklerin hesaplanmasıdır. Ayrıca su çiy noktası, hidrokarbon çiy noktası, toplam kükürt, hidrojen sülfür, oksijen ve karbondioksit ölçülür.
Doğal Gaz Analizi Amacı
Amaç, gazın ticari ölçüm (kalorifik değer üzerinden faturalama), yakma ekipmanı uyumu ve şebeke kalite şartlarına uygunluğunu belirlemektir.
Doğal Gaz Analizi Hangi Ürünlere Uygulanır?
- Boru hattı doğal gazı
- LNG buharlaştırma çıkışı gazı
- Biyometan ve şebekeye enjeksiyon gazı
- Endüstriyel tüketici hat numuneleri
- Sıkıştırılmış doğal gaz (CNG)
Doğal Gaz Analizi Hangi Sektörlerde Kullanılır?
Doğal Gaz Analizi İçin İlgili Standartlar
- TS EN ISO 6974 serisi (bileşim — gaz kromatografisi)
- TS EN ISO 6976 (bileşimden kalorifik değer, yoğunluk ve Wobbe indeksi hesabı)
- TS EN 16726 (gaz altyapısı — gaz kalitesi, H grubu)
- TS EN ISO 6327 / ISO 18453 (su çiy noktası)
- TS EN ISO 23874 (hidrokarbon çiy noktası)
- TS EN ISO 19739 (kükürt bileşikleri)
Doğal Gaz Analizi Koşulları
- Numune alma
- ISO 10715'e göre; numune hattı ve tüp seçimi ağır bileşen kaybını önlemelidir
- Hesap esası
- Kalorifik değer ve Wobbe indeksi bileşimden ISO 6976'ya göre hesaplanır
- Referans koşullar
- Yanma ve ölçüm referans sıcaklıkları raporda belirtilir
- Çiy noktası
- Basınca bağlıdır; ölçüm basıncı kaydedilir
Doğal Gaz Analizi Cihazı
- Gaz kromatografı (TCD ve FID dedektörlü)
- Çiy noktası ölçüm cihazı
- Kükürt spesifik dedektör (SCD)
- Paslanmaz çelik numune tüpleri
- Numune alma probu ve regülatörler
Doğal Gaz Analizi İçin Numune Gereksinimleri
- ISO 10715'e uygun numune alma sistemi kullanılmalı
- Numune tüpü uygun malzemeden ve temizlenmiş olmalı
- Ağır hidrokarbon yoğuşmasını önlemek için numune hattı ısıtılabilir
- Numune alma basıncı ve sıcaklığı kaydedilmeli
Doğal Gaz Analizi Süresi
Bileşim analizi hızlıdır ve hesaplanan parametreler doğrudan elde edilir. Çiy noktası ve eser kükürt analizleri ek süre gerektirir.
Doğal Gaz Analizi Prosedürü
- 1Numune ISO 10715'e göre alınır.
- 2Gaz kromatografisiyle bileşim belirlenir.
- 3ISO 6976'ya göre kalorifik değer, yoğunluk ve Wobbe indeksi hesaplanır.
- 4Su ve hidrokarbon çiy noktaları ölçülür.
- 5Kükürt bileşikleri ve inert gazlar analiz edilir.
- 6Sonuçlar şebeke kalite şartlarıyla karşılaştırılır.
Doğal Gaz Analizi Kabul Kriterleri
EN 16726 ve ulusal şebeke kalite şartnameleri, Wobbe indeksi aralığı, çiy noktaları, kükürt ve oksijen içeriği için sınırlar tanımlar. Biyometan enjeksiyonunda ek parametreler istenebilir. Kabul kriteri ilgili ürün şartnamesinden gelir ve mevsime, pazara ve sınıfa göre değişir. Şartname sürümleri güncellenir; ürününüze uygulanacak yürürlükteki sınır değerler teklif aşamasında şartname metninden teyit edilir.
Sonuçların Değerlendirilmesi
Wobbe indeksi, yakma ekipmanının gazı değiştirmeden kullanabileceği aralığı tanımlar; kalorifik değer aynı kalsa bile Wobbe indeksindeki değişim brülör ayarını bozar. Su çiy noktası ise korozyon ve hidrat oluşumu riskini belirler ve basınçla birlikte değerlendirilmelidir.
Doğal Gaz Analizi Raporu
- Numune tanımı, alma noktası, basınç ve sıcaklık
- Bileşim (mol %)
- Üst ve alt kalorifik değer, yoğunluk, Wobbe indeksi
- Su ve hidrokarbon çiy noktaları ve ölçüm basıncı
- Kükürt ve inert gaz sonuçları
- Referans koşullar
Akreditasyon
EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.
Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Mevzuat
- (AB) 2009/73 Doğal Gaz İç Pazarı Direktifi
- Ulusal şebeke işletmecisi kalite şartnameleri
Petrol, Yakıt ve Yağ Analizleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm Natural Gas deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.
Petrol, yakıt ve yağ analizleri, akışkanın şartnameye uygun olup olmadığını ve kullanım sırasında nasıl davrandığını belirler. Bu alanda standartlar büyük ölçüde ASTM ve EN yayınlarından oluşur ve her parametre için ayrı bir yöntem tanımlanır.
Bu ailenin ayırt edici yönü, ürün şartnamelerinin PARAMETRE LİSTELERİ hâlinde yazılmasıdır. EN 590 (dizel), EN 228 (benzin), EN 14214 (biyodizel) ve ISO 8217 (denizcilik yakıtları) gibi şartnameler her parametre için hem limit hem o limitin hangi yöntemle ölçüleceğini birlikte belirtir. Yöntem değişirse sonuç da değişebilir; bu yüzden şartname yöntemi de bağlar ve "eşdeğer yöntem" kullanımı ancak şartname izin veriyorsa mümkündür.
Yakıt tarafında parametreler ürünün üç farklı özelliğini anlatır. Fiziksel özellikler (yoğunluk, viskozite, distilasyon eğrisi, akma noktası, bulutlanma noktası) yakıtın pompalanabilirliğini ve soğukta davranışını belirler. Yanma özellikleri (setan sayısı, oktan sayısı, ısıl değer) motordaki performansı gösterir. Kirletici ve kararlılık parametreleri (kükürt, su, tortu, oksidasyon kararlılığı, bakır şerit korozyonu) hem emisyonu hem depolama ömrünü etkiler.
Yağ analizi iki farklı amaçla yapılır ve ikisi karıştırılmamalıdır. YENİ yağda analiz, ürünün şartnameye uygunluğunu doğrular: viskozite indeksi, katık içeriği, parlama noktası. KULLANILMIŞ yağda analiz ise makinenin durumunu okumak için yapılır — element analizi aşınma metallerini (demir, bakır, krom, alüminyum) gösterir, su ve yakıt kirlenmesi sızıntıya işaret eder, oksidasyon ve asit sayısı yağın ömrünü belirler.
Kullanılmış yağ analizi bu yüzden bir KESTİRİMCİ BAKIM aracıdır. Düzenli aralıklarla alınan numunelerin eğilimi izlenir; tek bir sonuç değil trend anlamlıdır. Demir seviyesinin aylar içinde tırmanması, arıza olmadan önce müdahale imkânı verir.
Denizcilik yakıtları alanın en hareketli alt gövdesidir. Kükürt sınırlamalarının küresel ölçekte sıkılaşması yeni karışım yakıtları ortaya çıkardı; bu yakıtlarda kararlılık, uyumluluk (iki yakıtın karıştığında çökelme yapıp yapmaması) ve katalitik ince toz içeriği kritik parametreler hâline geldi.
Numune alma bu ailede de sonucun parçasıdır. Tank dibinden alınan numune ile üst seviyeden alınan numune farklı su ve tortu içeriği gösterir; ticari teslimde numune alma noktası ve yöntemi sözleşmeyle belirlenir.
Bu alanın yöntem grupları
Fiziksel özellikler
Yoğunluk (salınımlı U-tüp ve hidrometre), kinematik viskozite, distilasyon, akma ve bulutlanma noktası, parlama noktası.
Yanma özellikleri
Setan sayısı ve setan indeksi, araştırma ve motor oktan sayısı, ısıl değer.
Kükürt ve element
UV floresans ve XRF ile kükürt; ICP ile element analizi ve katık içeriği.
Kararlılık ve korozyon
Oksidasyon kararlılığı, bakır şerit korozyonu, su ve tortu, filtre tıkanma eğilimi.
Bileşim analizi
Gaz kromatografisiyle kaynama aralığı dağılımı, hidrokarbon tipleri (FIA), benzen ve aromatik içeriği, yağ asidi metil ester içeriği.
Kullanılmış yağ
Aşınma metalleri, kirlenme (su, yakıt, kurum), oksidasyon, asit ve baz sayısı, viskozite değişimi.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- Şartname yöntemi de bağlar; farklı bir yöntemle ölçülen sonuç şartname uygunluğu için kabul edilmeyebilir.
- Kullanılmış yağda tek bir sonuç anlamlı değildir; karar trend üzerinden verilir.
- Numune alma noktası sonucu belirler; tank dibi ile üst seviye farklı su ve tortu gösterir.
- Setan indeksi hesaplanmış bir değerdir, ölçülmüş setan sayısıyla aynı şey değildir.
- Biyodizel karışımlı yakıtlarda depolama ömrü ve mikrobiyal büyüme farklı davranır; klasik dizel parametreleri yetmez.
- Farklı kaynaklardan gelen denizcilik yakıtlarının karıştırılması çökelme yapabilir; uyumluluk ayrıca değerlendirilir.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Yakıt partisinin şartnameye uygunluğu ve ticari teslim
- Kullanılmış yağ analizine dayalı kestirimci bakım kararı
- Gümrük ve vergi sınıflandırması için parametre tespiti
- Depolama, karıştırma ve nakil sonrası kalite doğrulaması
- Emisyon mevzuatı kapsamında kükürt sınırlarına uyum
İlgili Testler
Doğal Gaz Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Faturamız bileşime göre mi hesaplanıyor?
Doğal gazda faturalama enerji üzerinden yapılır ve enerji, hacim ile kalorifik değerin çarpımıdır. Kalorifik değer bileşimden hesaplandığı için bileşim analizi ticari ölçümün doğrudan girdisidir.
Biyometan enjeksiyonu için ne gerekiyor?
Şebeke kalite şartlarının yanı sıra genellikle oksijen, silisyum bileşikleri, amonyak ve mikrobiyolojik parametreler gibi ek kontroller istenir. Gereken liste şebeke işletmecisinin şartnamesiyle belirlenir.