Hidrolik Yağ Analizi — ISO 4406 / ISO 11500 / ISO 6743-4

Hidrolik Yağ Analizi Nedir?

Hidrolik yağ analizi, sistemin en kritik parametresi olan yağ temizliğine odaklanır. ISO 11500'e göre otomatik partikül sayımıyla belirlenen sonuç, ISO 4406'ya göre üç sayılı bir temizlik koduyla ifade edilir. Buna ek olarak viskozite, su içeriği, oksidasyon, aşınma metalleri ve katkı durumu izlenir.

Hidrolik Yağ Analizi Amacı

Amaç, hidrolik sistemde arızaların büyük çoğunluğunun nedeni olan partikül kirliliğini kontrol altında tutmaktır. Valf ve pompa arızalarının çoğu kirlilik kaynaklıdır.

Hidrolik Yağ Analizi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Endüstriyel hidrolik sistemler
İş makinesi hidrolikleri
Pres ve enjeksiyon makineleri
Denizcilik ve offshore hidrolikleri
Havacılık hidrolik akışkanları

Hidrolik Yağ Analizi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

Petrol & GazPetrokimyaEnerjiEndüstriyel EkipmanMakineDenizcilik

Hidrolik Yağ Analizi İçin İlgili Standartlar

TS ISO 4406 (partikül kirlilik seviyesinin kodlanması)
TS ISO 11500 (otomatik partikül sayımı)
TS ISO 4407 (mikroskobik sayım)
TS ISO 6743-4 (hidrolik akışkanların sınıflandırılması)
ASTM D6304 (Karl Fischer su tayini)
ASTM D5185 (ICP element analizi)

Hidrolik Yağ Analizi Koşulları

Numune noktası: Sistem çalışırken, basınç hattından ve türbülanslı bölgeden alınmalıdır
Numune kabı: Temizlik sınıfı belgeli, partikülsüz şişe kullanılmalıdır
Hedef temizlik: Bileşen üreticisinin (pompa, valf) istediği ISO 4406 kodu esastır
Su: Serbest ve çözünmüş su ayrı değerlendirilir

Hidrolik Yağ Analizi Cihazı

Otomatik partikül sayıcı
Membran filtrasyon ve mikroskop
Karl Fischer titratörü
ICP-OES
Kinematik viskozite banyosu
Temizlik sınıfı sertifikalı numune şişeleri

Hidrolik Yağ Analizi İçin Numune Gereksinimleri

Partikülsüz, temizlik belgeli numune şişesi kullanılmalı
Numune sistem çalışırken ve aynı noktadan alınmalı
Sistem, yağ tipi ve filtre bilgisi bildirilmeli
Hedef ISO 4406 kodu belirtilmeli

Hidrolik Yağ Analizi Süresi

Partikül sayımı ve temel parametreler hızlı sonuçlanır; standart paket birkaç iş günü içinde raporlanır.

Hidrolik Yağ Analizi Prosedürü

1Numune temiz şişeye, sistem çalışırken alınır.
2Numune homojenleştirilir ve gazı giderilir.
3Otomatik partikül sayımı yapılır.
4ISO 4406 temizlik kodu hesaplanır.
5Viskozite, su ve element analizleri yürütülür.
6Sonuçlar hedef temizlik sınıfıyla karşılaştırılır.

Hidrolik Yağ Analizi Kabul Kriterleri

Kabul kriteri, sistemdeki en hassas bileşenin üreticisinin istediği ISO 4406 temizlik kodudur. Viskozite ve su için sınırlar yağ spesifikasyonuna ve ekipman üreticisinin eşiklerine göre belirlenir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Numune alma, partikül sayımında sonucu belirleyen en büyük etkendir: temiz olmayan şişe veya durgun bölgeden alınan numune sistemi temsil etmez. Sonuç kötüyse önce numune alma sorgulanmalıdır. Su varlığı ayrıca kritiktir; serbest su hem korozyon hem yağ bozulmasını hızlandırır.

Hidrolik Yağ Analizi Raporu

Sistem tanımı, yağ tipi ve filtre bilgisi
Numune alma noktası ve koşulları
Partikül sayım sonuçları ve ISO 4406 kodu
Viskozite ve su içeriği
Element analizi
Hedef temizlik sınıfıyla karşılaştırma ve öneri

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Akaryakıt ve LPG piyasası teknik düzenlemeleri (EPDK)
AB 2009/30/EC (yakıt kalitesi direktifi)
Yağlama yağlarının piyasaya arzına ilişkin tebliğler

Petrol, Yakıt ve Yağ Analizleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Hydraulic Oil deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Petrol, yakıt ve yağ analizleri, akışkanın şartnameye uygun olup olmadığını ve kullanım sırasında nasıl davrandığını belirler. Bu alanda standartlar büyük ölçüde ASTM ve EN yayınlarından oluşur ve her parametre için ayrı bir yöntem tanımlanır.

Bu ailenin ayırt edici yönü, ürün şartnamelerinin PARAMETRE LİSTELERİ hâlinde yazılmasıdır. EN 590 (dizel), EN 228 (benzin), EN 14214 (biyodizel) ve ISO 8217 (denizcilik yakıtları) gibi şartnameler her parametre için hem limit hem o limitin hangi yöntemle ölçüleceğini birlikte belirtir. Yöntem değişirse sonuç da değişebilir; bu yüzden şartname yöntemi de bağlar ve "eşdeğer yöntem" kullanımı ancak şartname izin veriyorsa mümkündür.

Yakıt tarafında parametreler ürünün üç farklı özelliğini anlatır. Fiziksel özellikler (yoğunluk, viskozite, distilasyon eğrisi, akma noktası, bulutlanma noktası) yakıtın pompalanabilirliğini ve soğukta davranışını belirler. Yanma özellikleri (setan sayısı, oktan sayısı, ısıl değer) motordaki performansı gösterir. Kirletici ve kararlılık parametreleri (kükürt, su, tortu, oksidasyon kararlılığı, bakır şerit korozyonu) hem emisyonu hem depolama ömrünü etkiler.

Yağ analizi iki farklı amaçla yapılır ve ikisi karıştırılmamalıdır. YENİ yağda analiz, ürünün şartnameye uygunluğunu doğrular: viskozite indeksi, katık içeriği, parlama noktası. KULLANILMIŞ yağda analiz ise makinenin durumunu okumak için yapılır — element analizi aşınma metallerini (demir, bakır, krom, alüminyum) gösterir, su ve yakıt kirlenmesi sızıntıya işaret eder, oksidasyon ve asit sayısı yağın ömrünü belirler.

Kullanılmış yağ analizi bu yüzden bir KESTİRİMCİ BAKIM aracıdır. Düzenli aralıklarla alınan numunelerin eğilimi izlenir; tek bir sonuç değil trend anlamlıdır. Demir seviyesinin aylar içinde tırmanması, arıza olmadan önce müdahale imkânı verir.

Denizcilik yakıtları alanın en hareketli alt gövdesidir. Kükürt sınırlamalarının küresel ölçekte sıkılaşması yeni karışım yakıtları ortaya çıkardı; bu yakıtlarda kararlılık, uyumluluk (iki yakıtın karıştığında çökelme yapıp yapmaması) ve katalitik ince toz içeriği kritik parametreler hâline geldi.

Numune alma bu ailede de sonucun parçasıdır. Tank dibinden alınan numune ile üst seviyeden alınan numune farklı su ve tortu içeriği gösterir; ticari teslimde numune alma noktası ve yöntemi sözleşmeyle belirlenir.

Bu alanın yöntem grupları

Fiziksel özellikler
Yoğunluk (salınımlı U-tüp ve hidrometre), kinematik viskozite, distilasyon, akma ve bulutlanma noktası, parlama noktası.
Yanma özellikleri
Setan sayısı ve setan indeksi, araştırma ve motor oktan sayısı, ısıl değer.
Kükürt ve element
UV floresans ve XRF ile kükürt; ICP ile element analizi ve katık içeriği.
Kararlılık ve korozyon
Oksidasyon kararlılığı, bakır şerit korozyonu, su ve tortu, filtre tıkanma eğilimi.
Bileşim analizi
Gaz kromatografisiyle kaynama aralığı dağılımı, hidrokarbon tipleri (FIA), benzen ve aromatik içeriği, yağ asidi metil ester içeriği.
Kullanılmış yağ
Aşınma metalleri, kirlenme (su, yakıt, kurum), oksidasyon, asit ve baz sayısı, viskozite değişimi.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Şartname yöntemi de bağlar; farklı bir yöntemle ölçülen sonuç şartname uygunluğu için kabul edilmeyebilir.
Kullanılmış yağda tek bir sonuç anlamlı değildir; karar trend üzerinden verilir.
Numune alma noktası sonucu belirler; tank dibi ile üst seviye farklı su ve tortu gösterir.
Setan indeksi hesaplanmış bir değerdir, ölçülmüş setan sayısıyla aynı şey değildir.
Biyodizel karışımlı yakıtlarda depolama ömrü ve mikrobiyal büyüme farklı davranır; klasik dizel parametreleri yetmez.
Farklı kaynaklardan gelen denizcilik yakıtlarının karıştırılması çökelme yapabilir; uyumluluk ayrıca değerlendirilir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Yakıt partisinin şartnameye uygunluğu ve ticari teslim
Kullanılmış yağ analizine dayalı kestirimci bakım kararı
Gümrük ve vergi sınıflandırması için parametre tespiti
Depolama, karıştırma ve nakil sonrası kalite doğrulaması
Emisyon mevzuatı kapsamında kükürt sınırlarına uyum

İlgili Testler

Hidrolik Yağ Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Temizlik kodumuz kötü çıktı, filtre mi değiştirmeliyiz?

Önce numune almanın doğru yapıldığı doğrulanmalıdır. Sonuç doğruysa filtre verimi, filtre bypass durumu, tank havalandırması ve sistem giriş noktaları değerlendirilir. Yalnızca filtre değiştirmek kaynağı gidermez.

ISO 4406 kodu ne anlama geliyor?

Üç sayı, belirli boyutların üzerindeki partikül sayısı aralıklarını temsil eder. Kod ne kadar düşükse yağ o kadar temizdir; her bir basamak partikül sayısında yaklaşık iki kat fark demektir.