Kopma Uzaması Testi

Kauçuk deneyleri, elastomerin mekanik davranışını ve ortam etkilerine dayanımını belirler. Elastomerler metal ve plastiklerden farklı bir mantıkla değerlendirilir: asıl soru dayanım değil, ELASTİK GERİ DÖNÜŞ ve yaşlanma davranışıdır.

Bir elastomerin işlevi çoğunlukla şekil değiştirip geri dönmektir: conta sıkışır ve sızdırmazlık sağlar, takoz titreşimi yutar, hortum basınç altında genişler. Bu yüzden alanda ölçülen şey "kaç newton dayanıyor" değil, "deformasyondan sonra ne kadar geri dönüyor ve bu davranışı ne kadar süre koruyor" sorusudur.

BASMA ALTINDA KALICI DEFORMASYON (compression set) bu yüzden alanın en belirleyici ölçümüdür. Bir conta uzun süre sıkıştırılmış kaldıktan sonra geri açılamıyorsa, hiç kopmamış olsa bile sızdırmazlık işlevini yitirmiştir. Bu ölçüm sıcaklıkla birlikte yapılır çünkü kalıcı deformasyon sıcaklıkta hızla artar.

Sertlik alanın en yaygın ölçümüdür ve Shore A ile IRHD ölçekleri kullanılır. Hızlı ve pratiktir ama tek başına malzemeyi tanımlamaz: aynı sertlikte iki farklı karışım tamamen farklı yaşlanma ve sıvı dayanımı gösterebilir. Sertlik, karışım tutarlılığının izlenmesinde değerlidir.

Ortam dayanımı tarafında sıcak hava ile yaşlandırma, sıvı içinde şişme, ozon çatlaması ve alçak sıcaklık davranışı incelenir. SIVI DAYANIMI özellikle kritiktir: aynı elastomer yakıtta, yağda, soğutma sıvısında ve fren hidroliğinde farklı davranır — birinde şişer, diğerinde büzülür, üçüncüsünde sertleşir. Bu yüzden malzeme, temas edeceği gerçek akışkanla ve gerçek sıcaklıkta sınanır.

Ozon çatlaması dışarıda kullanılan parçalarda sessiz bir arıza nedenidir. Atmosferdeki düşük derişimli ozon, gerilme altındaki doymamış elastomerlerde yüzey çatlakları oluşturur; parça hiç yük almamış görünürken çatlar. Ozon kabini bu davranışı hızlandırarak ortaya çıkarır.

Alçak sıcaklık davranışı ikinci sessiz risktir. Elastomer, cam geçiş sıcaklığına yaklaştıkça elastikliğini kaybeder ve sert bir plastik gibi davranır; conta soğukta sızdırmaya başlar. Alçak sıcaklıkta geri dönüş ve kırılganlık deneyleri bu sınırı belirler.

Karışım (compound) değişikliği bu ailede sessiz bir değişiklik değildir. Dolgu oranı, plastikleştirici ya da vulkanizasyon sistemi değiştiğinde mekanik özellikler ve sıvı dayanımı birlikte kayar; doğrulama yeniden yapılır.