Μέτρηση σκληρότητας

Η επιτόπια μέτρηση σκληρότητας προσδιορίζει τη σκληρότητα με φορητά όργανα, χωρίς βλάβη στο τεμάχιο ή αφήνοντας ελάχιστο αποτύπωμα. Σε αντίθεση με την εργαστηριακή δοκιμή, εφαρμόζεται στην υπάρχουσα κατασκευή χωρίς κοπή δοκιμίου.

Στόχος είναι να επαληθευθεί ότι το υλικό βρίσκεται στην αναμενόμενη κατάσταση θερμικής κατεργασίας, να ελεγχθεί τυχόν υπερβολική σκλήρυνση σε συγκόλληση και θερμικά επηρεασμένη ζώνη και να εντοπιστούν μεταβολές του υλικού κατά τη λειτουργία.

• Ραφές συγκόλλησης και θερμικά επηρεασμένη ζώνη
• Στοιχεία εξοπλισμού πίεσης και αγωγών
• Επαλήθευση μετά τη θερμική κατεργασία
• Μεγάλα χυτά και σφυρήλατα τεμάχια
• Στοιχεία με υποψία βλάβης λειτουργίας

Ο ΜΚΕ δεν έχει δική του συχνότητα· η εφαρμογή του ακολουθεί το πρόγραμμα επιθεώρησης στο οποίο εντάσσεται. Στην κατασκευή καθορίζεται από το ποσοστό ελέγχου που απαιτούν το πρότυπο προϊόντος και η προδιαγραφή (π.χ. ποσοστό συγκολλήσεων), στη λειτουργία από το πρόγραμμα ακεραιότητας ή επιθεώρησης βάσει κινδύνου.

• Σκληρότητα βασικού υλικού
• Σκληρότητα μετάλλου συγκόλλησης και θερμικά επηρεασμένης ζώνης
• Επαλήθευση αποτελεσματικότητας θερμικής κατεργασίας μετά τη συγκόλληση
• Κατανομή σκληρότητας και τοπικά σκληρυμένες περιοχές
• Συμμόρφωση με τα όρια σκληρότητας της προδιαγραφής

• ISO/IEC 17020
• σειρά ISO 16859
• ASTM A956
• ASTM A1038
• ISO 6506
• ISO 6507
• NACE MR0175

• Φορητό σκληρόμετρο (μέθοδος Leeb / UCI)
• Πιστοποιημένα δοκίμια αναφοράς σκληρότητας
• Εξοπλισμός προετοιμασίας επιφάνειας (λείανση, στίλβωση)
• Διάταξη επαλήθευσης διακρίβωσης

1. 1Επιλογή μεθόδου και τεχνικήςΑξιολογούνται το είδος και η θέση της αναζητούμενης ασυνέχειας και οι ιδιότητες του υλικού για την επιλογή μεθόδου και τεχνικής· συντάσσεται γραπτή διαδικασία.
2. 2Επαλήθευση προσωπικού και εξοπλισμούΕλέγχονται το επίπεδο και η κλαδική πιστοποίηση του προσωπικού κατά EN ISO 9712 και τα αρχεία βαθμονόμησης του εξοπλισμού.
3. 3Προετοιμασία επιφάνειαςΗ επιφάνεια ελέγχου προετοιμάζεται σύμφωνα με τη μέθοδο· επίστρωση, σκουριά και ρύποι επηρεάζουν άμεσα την ευαισθησία.
4. 4Βαθμονόμηση και επαλήθευση ευαισθησίαςΜε πρότυπο τεμάχιο ή δοκίμιο ελέγχου αποδεικνύεται ότι το σύστημα ανιχνεύει την αναζητούμενη ασυνέχεια.
5. 5Διενέργεια του ελέγχουΗ σάρωση εκτελείται σύμφωνα με τη διαδικασία· οι ενδείξεις καταγράφονται και εντοπίζονται.
6. 6ΕκτίμησηΟι ενδείξεις αξιολογούνται βάσει του ισχύοντος προτύπου αποδοχής ως προς το αν αποτελούν ατέλειες· γίνεται διαστασιολόγηση.
7. 7ΑναφοράΜέθοδος, τεχνική, εξοπλισμός, βαθμονόμηση, ευρήματα και κριτήριο αποδοχής δίνονται μαζί στην έκθεση.

Η μετρημένη σκληρότητα συγκρίνεται με τη μέγιστη τιμή που ορίζει το πρότυπο υλικού ή η προδιαγραφή υπηρεσίας. Για παράδειγμα, το NACE MR0175 ορίζει μέγιστα όρια σκληρότητας για όξινη υπηρεσία (sour service)· η υπέρβαση αυτού του ορίου σημαίνει κίνδυνο ρωγμών διάβρωσης υπό τάση και μπορεί να απαιτήσει θερμική κατεργασία μετά τη συγκόλληση.

• Φορέας επιθεώρησης και επίπεδο/κλάδος προσωπικού κατά EN ISO 9712
• Εφαρμοζόμενη μέθοδος και τεχνική και αριθμός γραπτής διαδικασίας
• Εξεταζόμενο τεμάχιο, συγκόλληση και σκαρίφημα θέσης
• Εξοπλισμός, αναλώσιμα και αρχεία βαθμονόμησης
• Κατάσταση επιφάνειας και συνθήκες ελέγχου
• Καταγεγραμμένες ενδείξεις, θέση και διαστάσεις
• Εφαρμοζόμενο πρότυπο αποδοχής και αποτέλεσμα αξιολόγησης
• Απόφαση αποδοχής / απόρριψης

Ο μη καταστροφικός έλεγχος διενεργείται ως διαπιστευμένη δραστηριότητα επιθεώρησης κατά ISO/IEC 17020. Ο δεύτερος καθοριστικός παράγοντας είναι τα προσόντα του προσωπικού: ο ελεγκτής πρέπει να είναι πιστοποιημένος κατά EN ISO 9712 ως προς τη μέθοδο, το επίπεδο και τον βιομηχανικό κλάδο. Έλεγχος με μέθοδο εκτός του πεδίου του πιστοποιητικού δεν θεωρείται έγκυρος. Η EUROLAB διαθέτει διεθνώς αναγνωρισμένη διαπίστευση κατά ISO/IEC 17020 από φορείς που έχουν προσυπογράψει τη συμφωνία αμοιβαίας αναγνώρισης ILAC.

• VT οπτικός έλεγχος
• PT διεισδυτικά υγρά
• MT μαγνητικά σωματίδια
• UT υπέρηχοι
• RT ραδιογραφία
• ET δινορεύματα
• PAUT
• TOFD