Τι είναι η επιθεώρηση;
Ο υπερηχητικός έλεγχος αξιολογεί την ανάκλαση υψίσυχνου ηχητικού κύματος που εισάγεται στο υλικό, από ασυνέχειες και από το οπίσθιο τοίχωμα. Είναι ογκομετρική μέθοδος: εντοπίζει ατέλειες κάτω από την επιφάνεια και μετρά το βάθος τους.
Γιατί διενεργείται;
Στόχος είναι ο εντοπισμός και η θέση ογκομετρικών ατελειών όπως εσωτερικές ρωγμές, έλλειψη διείσδυσης, σκωρία και αποκολλήσεις. Είναι επίσης η συνηθέστερη μέθοδος μέτρησης πάχους που έχει λεπτύνει από διάβρωση.
Σε ποιον εξοπλισμό εφαρμόζεται;
- Ραφές συγκόλλησης (κατακόρυφες και γωνιακές συγκολλήσεις)
- Μέτρηση πάχους τοιχώματος δοχείων πίεσης και σωλήνων
- Αποφλοίωση σε σφυρήλατα και ελασματοποιημένα προϊόντα
- Εσωτερικές ασυνέχειες σε χυτά τεμάχια
- Ελάσματα κελύφους δεξαμενών αποθήκευσης
Νομική βάση και συχνότητα
Ο ΜΚΕ δεν έχει δική του συχνότητα· η εφαρμογή του ακολουθεί το πρόγραμμα επιθεώρησης στο οποίο εντάσσεται. Στην κατασκευή καθορίζεται από το ποσοστό ελέγχου που απαιτούν το πρότυπο προϊόντος και η προδιαγραφή (π.χ. ποσοστό συγκολλήσεων), στη λειτουργία από το πρόγραμμα ακεραιότητας ή επιθεώρησης βάσει κινδύνου.
Εύρος επιθεώρησης
- Εσωτερικές ρωγμές και ρωγμές κόπωσης
- Έλλειψη διείσδυσης και έλλειψη τήξης
- Έγκλειστα σκωρίας και πορώδες
- Αποφλοίωση και στρωμάτωση
- Πάχος τοιχώματος και λέπτυνση λόγω διάβρωσης
- Βάθος, θέση και μέγεθος της ασυνέχειας
Σχετικά πρότυπα
- ISO/IEC 17020
- EN ISO 17640
- ISO 16810
- ISO 16811
- EN ISO 11666
- ISO 16809
- ISO 9712
Μέθοδος και εξοπλισμός
- Ανιχνευτής ελαττωμάτων υπερήχων (A-scan)
- Κάθετοι και γωνιακοί ανιχνευτές
- Δοκίμια διακρίβωσης αναφοράς (V1, V2 κ.λπ.)
- Μέσο σύζευξης (υγρό επαφής)
- Ανιχνευτής και όργανο μέτρησης πάχους
- Εξοπλισμός προετοιμασίας επιφάνειας
Διαδικασία επιθεώρησης
- 1Επιλογή μεθόδου και τεχνικήςΑξιολογούνται το είδος και η θέση της αναζητούμενης ασυνέχειας και οι ιδιότητες του υλικού για την επιλογή μεθόδου και τεχνικής· συντάσσεται γραπτή διαδικασία.
- 2Επαλήθευση προσωπικού και εξοπλισμούΕλέγχονται το επίπεδο και η κλαδική πιστοποίηση του προσωπικού κατά EN ISO 9712 και τα αρχεία βαθμονόμησης του εξοπλισμού.
- 3Προετοιμασία επιφάνειαςΗ επιφάνεια ελέγχου προετοιμάζεται σύμφωνα με τη μέθοδο· επίστρωση, σκουριά και ρύποι επηρεάζουν άμεσα την ευαισθησία.
- 4Βαθμονόμηση και επαλήθευση ευαισθησίαςΜε πρότυπο τεμάχιο ή δοκίμιο ελέγχου αποδεικνύεται ότι το σύστημα ανιχνεύει την αναζητούμενη ασυνέχεια.
- 5Διενέργεια του ελέγχουΗ σάρωση εκτελείται σύμφωνα με τη διαδικασία· οι ενδείξεις καταγράφονται και εντοπίζονται.
- 6ΕκτίμησηΟι ενδείξεις αξιολογούνται βάσει του ισχύοντος προτύπου αποδοχής ως προς το αν αποτελούν ατέλειες· γίνεται διαστασιολόγηση.
- 7ΑναφοράΜέθοδος, τεχνική, εξοπλισμός, βαθμονόμηση, ευρήματα και κριτήριο αποδοχής δίνονται μαζί στην έκθεση.
Μη συμμορφώσεις
Οι ενδείξεις αξιολογούνται βάσει ύψους και μήκους ηχούς σε σχέση με έναν ανακλαστήρα αναφοράς· το κριτήριο αποδοχής καθορίζεται σύμφωνα με πρότυπο όπως το EN ISO 11666 και το εφαρμοζόμενο επίπεδο ποιότητας. Στη μέτρηση πάχους, το αποτέλεσμα συγκρίνεται με το ελάχιστο πάχος σχεδιασμού.
Έκθεση επιθεώρησης
- Φορέας επιθεώρησης και επίπεδο/κλάδος προσωπικού κατά EN ISO 9712
- Εφαρμοζόμενη μέθοδος και τεχνική και αριθμός γραπτής διαδικασίας
- Εξεταζόμενο τεμάχιο, συγκόλληση και σκαρίφημα θέσης
- Εξοπλισμός, αναλώσιμα και αρχεία βαθμονόμησης
- Κατάσταση επιφάνειας και συνθήκες ελέγχου
- Καταγεγραμμένες ενδείξεις, θέση και διαστάσεις
- Εφαρμοζόμενο πρότυπο αποδοχής και αποτέλεσμα αξιολόγησης
- Απόφαση αποδοχής / απόρριψης
Διαπίστευση
Ο μη καταστροφικός έλεγχος διενεργείται ως διαπιστευμένη δραστηριότητα επιθεώρησης κατά ISO/IEC 17020. Ο δεύτερος καθοριστικός παράγοντας είναι τα προσόντα του προσωπικού: ο ελεγκτής πρέπει να είναι πιστοποιημένος κατά EN ISO 9712 ως προς τη μέθοδο, το επίπεδο και τον βιομηχανικό κλάδο. Έλεγχος με μέθοδο εκτός του πεδίου του πιστοποιητικού δεν θεωρείται έγκυρος. Η EUROLAB διαθέτει διεθνώς αναγνωρισμένη διαπίστευση κατά ISO/IEC 17020 από φορείς που έχουν προσυπογράψει τη συμφωνία αμοιβαίας αναγνώρισης ILAC.
Πεδίο και εξουσιοδοτήσειςΣχετικές επιθεωρήσεις
Συχνές ερωτήσεις
Σε ποια ελαττώματα είναι αδύναμο το UT να τα εντοπίσει;
Επίπεδα ελαττώματα παράλληλα με τη δέσμη ήχου δίνουν ασθενή ανάκλαση και μπορεί να διαφύγουν. Ελαττώματα πολύ κοντά στην επιφάνεια ενδέχεται επίσης να μην εντοπιστούν λόγω της «νεκρής ζώνης»· για αυτή την περιοχή απαιτούνται επιφανειακές μέθοδοι (PT/MT). Σε χονδρόκοκκα χυτά και ωστενιτικά υλικά, η σκέδαση ήχου δυσχεραίνει τη μέθοδο.
Γιατί επαναλαμβάνεται η διακρίβωση σε κάθε επιθεώρηση;
Η ευαισθησία του οργάνου επηρεάζεται από τη θερμοκρασία, την καλωδίωση, τη φθορά του ανιχνευτή και την αλλαγή μέσου σύζευξης. Η διακρίβωση με το δοκίμιο αναφοράς αποδεικνύει, εκείνη τη στιγμή, ότι το σύστημα βλέπει ελάττωμα του αναζητούμενου μεγέθους· επαληθεύεται ξανά και στο τέλος της επιθεώρησης.
Πώς γίνεται η επιλογή μεταξύ UT και RT;
Το UT είναι πιο ευαίσθητο σε επίπεδα ελαττώματα (ρωγμή, έλλειψη διείσδυσης) και παρέχει πληροφορία βάθους· δεν υπάρχει ζήτημα ακτινοπροστασίας. Το RT είναι καλύτερο για ογκομετρικά ελαττώματα (πορώδες, σκωρία) και αφήνει μόνιμη εικόνα. Η προδιαγραφή συνήθως καθορίζει ποια θα εφαρμοστεί.
Ποιος μπορεί να διενεργήσει την επιθεώρηση;
Το προσωπικό ΜΚΕ πιστοποιείται κατά EN ISO 9712 ανά μέθοδο, επίπεδο (1, 2, 3) και βιομηχανικό κλάδο. Το Επίπεδο 1 εκτελεί τον έλεγχο, το Επίπεδο 2 αξιολογεί και συντάσσει έκθεση, το Επίπεδο 3 εκπονεί διαδικασίες και επιλέγει μέθοδο. Έλεγχος σε μέθοδο ή κλάδο εκτός πιστοποιητικού δεν ισχύει.