Kurumsal Sera Gazı (ISO 14064-1)

ISO 14064-1, bir kuruluşun sera gazı emisyonlarını ve giderimlerini hesaplayıp raporlaması için şartları tanımlar. Doğrulama ise bu envanterin bağımsız bir kuruluş tarafından incelenerek doğru hesaplandığının teyit edilmesidir. Çıktı bir belge değil, belirli bir raporlama dönemine ait doğrulama beyanıdır.

Amaç, kuruluşun iklim performansına ilişkin beyanının güvenilir bir temele oturmasıdır. Doğrulanmamış emisyon verisi, müşteri talepleri, düzenleyici raporlama ve karbon azaltım hedeflerinde kabul görmez.

• Sürdürülebilirlik raporu yayımlayan şirketler
• Müşterisinden Kapsam 3 verisi talep edilen tedarikçiler
• CBAM kapsamında AB'ye ihracat yapan üreticiler
• Karbon azaltım hedefi (SBTi vb.) beyan eden kuruluşlar
• Kredi ve yatırım süreçlerinde iklim verisi istenen şirketler

• Kuruluş sınırlarının belirlenmesi: operasyonel kontrol veya finansal kontrol yaklaşımı
• Raporlama döneminin ve taban yılın seçilmesi
• Kapsam 1 — doğrudan emisyonlar: yakıt yakma, proses, kaçak emisyonlar, araç filosu
• Kapsam 2 — satın alınan enerjiden kaynaklanan dolaylı emisyonlar
• Kapsam 3 — diğer dolaylı emisyonlar: satın alınan mal ve hizmetler, taşıma, atık, iş seyahati, kullanım aşaması
• Önemlilik eşiğinin belirlenmesi
• Emisyon faktörü kaynaklarının seçimi ve gerekçelendirilmesi
• Veri kalitesi yönetimi ve belirsizlik değerlendirmesi
• Taban yılın yeniden hesaplanmasını gerektiren durumların tanımlanması

• ISO 14064-1
• ISO 14064-3
• ISO 14065
• GHG Protocol Kurumsal Standart

• ISO 14064-1
• ISO 14064-3
• ISO 14065
• GHG Protocol Kurumsal Standart

1. 1Kapsam ve Sınırların BelirlenmesiKuruluş sınırları (operasyonel veya finansal kontrol), raporlama dönemi, dâhil edilen kapsamlar ve önemlilik eşiği yazılı olarak belirlenir.
2. 2Envanterin Kuruluş Tarafından HazırlanmasıKuruluş hesaplamasını ve veri kaynaklarını içeren envanter raporunu hazırlar. Doğrulayan taraf bu hesaplamayı yapamaz; tarafsızlık kuralı buna izin vermez.
3. 3Stratejik Analiz ve Risk DeğerlendirmesiVeri akışındaki yanlış beyan riski değerlendirilir; örnekleme planı ve saha ziyareti kapsamı bu riske göre kurulur.
4. 4Doğrulama PlanıGüvence seviyesi (sınırlı veya makul), önemlilik eşiği, kanıt toplama yöntemi ve saha ziyaretleri planlanır.
5. 5Kanıt ToplamaVeri izleri kaynağına kadar takip edilir: fatura, sayaç okuması, tedarikçi kaydı ve üretim verisi kontrol edilir. Emisyon faktörleri ve hesaplama yöntemi doğrulanır.
6. 6Saha ZiyaretiSeçilen tesislerde veri toplama süreci yerinde incelenir; ölçüm noktaları ve kayıt düzeni gözlemlenir.
7. 7Bulguların KapatılmasıYanlış beyanlar ve uygunsuzluklar kuruluşa iletilir; rapor düzeltilir ve düzeltmeler yeniden kontrol edilir.
8. 8Bağımsız Gözden Geçirme ve BeyanDoğrulama ekibinden bağımsız bir gözden geçirmenin ardından, güvence seviyesini açıkça belirten doğrulama beyanı düzenlenir.

ISO 14064-3 iki güvence seviyesi tanımlar. MAKUL güvencede kanıt derinliği ve örnekleme daha geniştir; beyan olumlu bir ifadeyle kurulur. SINIRLI güvencede inceleme daha dardır ve beyan, aksine bir bulguya rastlanmadığı biçiminde ifade edilir. Makul güvence belirgin biçimde daha maliyetlidir; hangi seviyenin gerektiğini çoğunlukla beyanın sunulacağı taraf (düzenleyici, müşteri, borsa) belirler.

• Doğrulayan kuruluş ve doğrulama ekibi bilgileri
• Doğrulanan kuruluş, raporlama dönemi ve kuruluş sınırları
• Dâhil edilen kapsamlar ve kapsam dışı bırakılanlar
• Uygulanan standart ve güvence seviyesi
• Önemlilik eşiği
• Doğrulanan toplam emisyon değeri ve kapsam kırılımı
• Doğrulama faaliyetinin özeti ve saha ziyaretleri
• Tespit edilen ve düzeltilen yanlış beyanlar
• Doğrulama sonucu ve beyan metni

Doğrulama beyanı yalnızca doğrulanan raporlama dönemine ve tanımlı kuruluş sınırlarına aittir; bir sonraki yılın verisi için yeni doğrulama gerekir. Beyan bir belge veya sertifika değildir ve üç yıllık belge döngüsü gibi işlemez. Ayrıca doğrulama, emisyonların düşük olduğu veya bir hedefe ulaşıldığı anlamına gelmez; yalnızca beyan edilen değerin doğru hesaplandığını gösterir.

Sera gazı doğrulama ve geçerli kılma faaliyetleri ISO 14065 kapsamında akredite edilir; doğrulamanın kendisi ISO 14064-3'e göre yürütülür ve doğrulayıcı personelin yetkinliği ISO 14066 ile tanımlanır. Güvence denetimleri ise ISAE 3000 gibi güvence standartlarına tabidir ve akredite belgelendirme kapsamında değildir. Her iki çerçevede de tarafsızlık kuralı belirleyicidir: hesaplamayı yapan taraf aynı hesaplamayı doğrulayamaz. EUROLAB, ILAC ve IAF çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; hangi doğrulamanın akredite kapsamda sunulabildiği teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• Proje Sera Gazı (ISO 14064-2)
• Sera Gazı Doğrulama (ISO 14064-3)