SCC Testi — ISO 7539 / ASTM G36 / ASTM G39 / ASTM G30

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Nedir?

Gerilmeli korozyon çatlaması (Stress Corrosion Cracking) testi, numunenin sabit çekme gerilmesi altında korozif bir ortama maruz bırakılarak çatlak başlangıcı ve ilerlemesinin değerlendirildiği deneydir. Gerilme veya korozyon tek başına hasar vermezken birlikte kırılmaya yol açabilir.

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Amacı

Amaç, malzeme–ortam çiftinin gerilme altında çatlamaya duyarlı olup olmadığını belirlemek ve servis koşullarında ani kırılma riskini önlemektir.

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Paslanmaz çelik boru ve kaplar
Yüksek dayanımlı bağlantı elemanları
Alüminyum ve pirinç bileşenler
Petrol ve gaz ekipmanı
Kaynaklı yapısal bağlantılar

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

OtomotivMetalÇelikYapıDenizcilik

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi İçin İlgili Standartlar

ISO 7539 serisi
ASTM G36
ASTM G39
ASTM G30
ASTM G38
NACE TM0177
ASTM B117tuz sisi (salt spray) korozyon testi Testi
ISO 9227tuz sisi korozyon testi Testi
ASTM G85değiştirilmiş tuz sisi (döngüsel) testi Testi
ASTM G48paslanmaz çeliklerde çukurcuk ve aralık korozyonu Testi
ISO 16701döngüsel korozyon testi Testi
ISO 6270kondensasyon ortamında dayanım Testi
SAE J2334döngüsel laboratuvar korozyon testi Testi
VDA 233-102otomotivde döngüsel korozyon testi Testi

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Koşulları

Yükleme yöntemi: U-bend (ASTM G30), bent beam (ASTM G39), C-ring (ASTM G38) veya sabit yük
Ortam: Kaynayan MgCl₂ (ASTM G36), klorürlü çözelti veya H₂S içeren ortam
Sıcaklık: Standartta tanımlı; ASTM G36'da kaynama sıcaklığı
Süre: Şartnamede tanımlı maruz kalma süresi

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Cihazı

Geri soğutuculu kaynatma düzeni veya otoklav
Gerilme uygulama aparatları (U-bend, C-ring, bent beam)
Çeker ocak ve gaz güvenlik düzeni (H₂S için)
Optik mikroskop ve metalografi hattı

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi İçin Numune Gereksinimleri

Numune geometrisi seçilen yükleme yöntemine uygun olmalı
Gerilme seviyesi şartnameye göre ayarlanmalı
Kaynak numunelerinde çatlama bölgesi belirtilmeli
Genellikle en az üç numune

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Süresi

Şartnameye göre saatler ile haftalar arasında değişir. NACE TM0177 gibi yöntemler 720 saat mertebesinde süre tanımlar.

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Prosedürü

1Numuneler hazırlanır ve tanımlı yöntemle gerilme uygulanır.
2Korozif ortam hazırlanır ve koşullar doğrulanır.
3Numuneler ortama daldırılır veya maruz bırakılır.
4Belirlenen aralıklarda çatlak varlığı kontrol edilir.
5Süre sonunda numuneler metalografik olarak incelenir.

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Kabul Kriterleri

Kabul kriteri şartnamede tanımlanır; genellikle belirlenen süre sonunda çatlak bulunmaması veya çatlak derinliğinin sınırı aşmamasıdır.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Görsel muayene ve metalografik kesit incelemesi birlikte yapılır. Yüzeyde görünmeyen iç çatlaklar kesitte ortaya çıkabilir.

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Raporu

Uygulanan standart ve yükleme yöntemi
Gerilme seviyesi ve numune geometrisi
Ortam bileşimi, sıcaklık ve süre
Çatlak gözlemi ve metalografik görüntüler

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Petrol ve gaz ekipman şartnameleri (NACE/ISO 15156)
Basınçlı kap standartları

Korozyon Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Stress Corrosion Cracking deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Korozyon deneyleri, metal ve kaplamaların korozif ortamda ne kadar dayandığını hızlandırılmış koşullarda değerlendirir. Aile iki yaklaşımı barındırır ve aralarındaki fark alanın en önemli bilgisidir: sabit koşullu deneyler ve döngüsel deneyler.

Sabit koşullu tuz sisi (ASTM B117, ISO 9227) kabinde sürekli aynı ortamı korur: aynı tuz derişimi, aynı sıcaklık, sürekli ıslak yüzey. Bu yaklaşımın gücü TEKRARLANABİLİRLİĞİDİR; koşullar sıkı tanımlı olduğu için farklı laboratuvarların sonuçları birbirine yakın çıkar. Üretim tutarlılığının izlenmesinde ve tedarikçi karşılaştırmasında tam olarak istenen özellik budur.

Ancak gerçek atmosfer sabit değildir. Yüzey ıslanır, kurur, ısınır, soğur, UV alır, kirlenir. Islanma-kuruma çevrimi korozyon mekanizmasını değiştirir: kuruma sırasında tuz derişir, oksijen erişimi artar ve korozyon hızlanır. Sürekli ıslak bir yüzeyde oluşan hasar biçimi, çevrimli bir yüzeyde oluşandan farklıdır.

Döngüsel deneyler (SAE J2334, VDA 233-102, ASTM G85, ISO 16701) bu değişkenliği taklit eder ve sahadaki hasar biçimlerine daha yakın sonuç verir. Otomotiv sektörü büyük ölçüde bu yaklaşıma geçmiştir. Pratik sonuç şudur: aynı iki kaplama sabit ve döngüsel deneyde FARKLI SIRALAMA gösterebilir; hangi deneyin uygulandığı sonucu belirler.

Bu ailede hiçbir deney SÜRE VE KABUL ÖLÇÜTÜ tanımlamaz. Kaç saat uygulanacağı ve hangi hasar seviyesinin kabul edilebilir olduğu ürün standardından ya da müşteri şartnamesinden gelir. Değerlendirme ölçekleri ise ayrı standartlarda tanımlıdır: paslanma derecesi, kabarcıklanma, çizikten yayılma ve yapışma kaybı için farklı ölçekler kullanılır.

Kaplama tipine göre bakılan hasar değişir. Metalik kaplamalarda beyaz pas (kaplamanın kendi korozyonu) ile kırmızı pas (alt metale ulaşan korozyon) ayrı ayrı raporlanır ve şartnameler çoğunlukla ikisi için ayrı süre verir. Boyalı yüzeylerde çizikten yayılma ve kabarcıklanma öne çıkar.

Elektrokimyasal yöntemler ayrı bir gövdedir ve farklı bir soruya yanıt verir. Potansiyodinamik polarizasyon, elektrokimyasal impedans spektroskopisi ve çukurcuk potansiyeli ölçümleri korozyon MEKANİZMASINI ve hızını saatler içinde ortaya koyar; kabin deneyleri ise sonucu haftalar içinde görsel olarak verir. İkisi birbirinin alternatifi değil tamamlayıcısıdır.

Paslanmaz çeliklerde alanın özel bir alt gövdesi vardır: çukurcuk ve aralık korozyonu ile intergranüler korozyon deneyleri, malzemenin ısıl işlem kalitesinin ve kaynak sonrası durumunun göstergesidir.

Bu alanın yöntem grupları

Sabit koşullu tuz sisi
ASTM B117 ve ISO 9227 (NSS); tekrarlanabilir karşılaştırma ve proses kontrol için.
Asitlendirilmiş ve hızlandırılmış
ISO 9227 AASS ve CASS koşulları; dekoratif krom-nikel kaplamalarda tercih edilir.
Döngüsel korozyon
SAE J2334, VDA 233-102, ASTM G85 ve ISO 16701; ıslanma-kuruma çevrimleriyle saha davranışına yaklaşır.
Nem ve kondensasyon
Sabit nemli ısı, kondensasyon ve döngüsel nem deneyleri; kaplama kabarcıklanmasını ortaya çıkarır.
Elektrokimyasal
Polarizasyon, impedans spektroskopisi, çukurcuk ve aralık korozyonu potansiyel ölçümleri.
Paslanmaz çelik özel deneyleri
Çukurcuk ve aralık korozyonu, intergranüler korozyon; ısıl işlem ve kaynak kalitesinin göstergesi.
Değerlendirme ölçekleri
Paslanma derecesi, kabarcıklanma, çizikten yayılma ve yapışma kaybı ölçekleri; puanlama bu standartlardan gelir.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Kabin süresi saha ömrüne çevrilemez; güvenilir bir dönüşüm katsayısı yoktur.
Sabit ve döngüsel deneyler farklı sıralama üretebilir; şartnamede hangisi yazılıysa o uygulanır.
Süre ve kabul ölçütü belirtilmeyen bir korozyon raporu yorumlanamaz.
Kaplama kalınlığı raporlanmazsa sonuç karşılaştırılamaz; kalınlık dayanımı doğrudan etkiler.
Beyaz pas ile kırmızı pas farklı şey söyler; ikisi ayrı ayrı raporlanmalıdır.
Kabin içindeki numune konumu ve açısı sonucu etkiler; standartlar bunu düzenler ve rapor belgelemelidir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Kaplama sistemi seçimi ve tedarikçi onayı
Kaplama hattının proses kontrolü ve parti kabulü
Otomotiv ve dış mekân ürünlerinde dayanıklılık kanıtı
Saha korozyon hasarlarının değerlendirilmesi ve garanti kararı
Paslanmaz çelikte ısıl işlem ve kaynak kalitesinin doğrulanması

İlgili Testler

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Stress Corrosion Cracking hangi standarda göre yapılır?

Stress Corrosion Cracking, ISO 7539 serisi, ASTM G36, ASTM G39, ASTM G30, ASTM G38 ve NACE TM0177 kapsamında yürütülür. Uygulanacak sınır değerler ve kabul kriterleri ürün standardında tanımlanır; ürününüz için geçerli sürüm teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Stress Corrosion Cracking hangi ürünlere uygulanır?

Başlıca paslanmaz çelik boru ve kaplar, yüksek dayanımlı bağlantı elemanları, alüminyum ve pirinç bileşenler, petrol ve gaz ekipmanı ve kaynaklı yapısal bağlantılar için uygulanır. Ürününüzün kapsama girip girmediği, teknik özellikleri ve kullanım amacı incelenerek belirlenir.

Stress Corrosion Cracking hangi koşullarda yapılır?

Belirleyici parametreler şunlardır: yükleme yöntemi — U-bend (ASTM G30), bent beam (ASTM G39), C-ring (ASTM G38) veya sabit yük, ortam — Kaynayan MgCl₂ (ASTM G36), klorürlü çözelti veya H₂S içeren ortam ve sıcaklık — Standartta tanımlı; ASTM G36'da kaynama sıcaklığı. Koşulların tamamı sayfadaki "Test Koşulları" bölümünde yer alır ve ürün standardına göre değişir.

Stress Corrosion Cracking için nasıl bir numune gerekir?

numune geometrisi seçilen yükleme yöntemine uygun olmalı, gerilme seviyesi şartnameye göre ayarlanmalı ve kaynak numunelerinde çatlama bölgesi belirtilmeli. Numune adedi ürün standardına ve raporlanacak kapsama göre belirlenir.

Stress Corrosion Cracking ne kadar sürer?

Şartnameye göre saatler ile haftalar arasında değişir. NACE TM0177 gibi yöntemler 720 saat mertebesinde süre tanımlar. Bu süre deneyin kendisine aittir; numune hazırlığı, sıraya girme ve raporlama ayrıca değerlendirilir. Ürününüz için gerçekçi bir takvim teklifte verilir.

Stress Corrosion Cracking sonucunda neye göre "uygun" denir?

Kabul kriteri şartnamede tanımlanır; genellikle belirlenen süre sonunda çatlak bulunmaması veya çatlak derinliğinin sınırı aşmamasıdır.