Partikül Sayımı ve Temizlik Sınıfı Nedir?
Partikül sayımı, akışkandaki katı parçacıkların boyut aralıklarına göre sayılmasıdır. Otomatik yöntemde (ISO 11500) lazer ışığının parçacıklar tarafından engellenmesi ölçülür; mikroskobik yöntemde (ISO 4407) ise membran üzerine toplanan parçacıklar sayılır. Sonuç ISO 4406'ya göre üç sayılı bir temizlik koduna dönüştürülür.
Partikül Sayımı ve Temizlik Sınıfı Amacı
Amaç, akışkanın temizlik düzeyini hedef sınıfla karşılaştırmak ve kirlilik kaynaklı arızaları önlemektir. Hidrolik ve yağlama sistemlerinde arızaların büyük çoğunluğu partikül kirliliğinden kaynaklanır.
Partikül Sayımı ve Temizlik Sınıfı Hangi Ürünlere Uygulanır?
- Hidrolik sistemler
- Yağlama ve devridaim sistemleri
- Türbin yağ sistemleri
- Yakıt sistemleri ve tanklar
- Yeni yağ teslim numuneleri
Partikül Sayımı ve Temizlik Sınıfı Hangi Sektörlerde Kullanılır?
Partikül Sayımı ve Temizlik Sınıfı İçin İlgili Standartlar
- TS ISO 11500 (otomatik partikül sayımı — ışık engelleme)
- TS ISO 4406 (temizlik seviyesinin kodlanması)
- TS ISO 4407 (mikroskobik sayım)
- TS ISO 11171 (partikül sayıcıların kalibrasyonu)
- TS ISO 12103-1 (test tozları)
Partikül Sayımı ve Temizlik Sınıfı Koşulları
- Numune kabı
- Temizlik sınıfı belgeli, partikülsüz şişe zorunludur
- Numune noktası
- Basınç hattından, sistem çalışırken ve türbülanslı bölgeden
- Gaz kabarcıkları
- Kabarcıklar partikül olarak sayılır; numune gazı giderilmelidir
- Kalibrasyon
- Sayıcı ISO 11171'e göre kalibre edilmiş olmalıdır
Partikül Sayımı ve Temizlik Sınıfı Cihazı
- Otomatik partikül sayıcı
- Vakum gaz giderme düzeneği
- Membran filtrasyon ve mikroskop
- Temizlik sınıfı sertifikalı numune şişeleri
- Ultrasonik banyo
Partikül Sayımı ve Temizlik Sınıfı İçin Numune Gereksinimleri
- Sertifikalı temiz şişe kullanılmalı; sıradan şişe sonucu geçersiz kılar
- Numune sistem çalışırken, aynı noktadan ve aynı yöntemle alınmalı
- Numune alma öncesi hat yeterince akıtılmalı
- Hedef ISO 4406 kodu bildirilmeli
Partikül Sayımı ve Temizlik Sınıfı Süresi
Ölçüm hızlıdır; numune hazırlama ve gaz giderme dâhil sonuç kısa sürede alınır.
Partikül Sayımı ve Temizlik Sınıfı Prosedürü
- 1Numune sertifikalı temiz şişeye alınır.
- 2Numune ultrasonik banyoda homojenleştirilir.
- 3Gaz kabarcıkları giderilir.
- 4Otomatik sayıcıdan geçirilir.
- 5Boyut aralıklarına göre partikül sayıları elde edilir.
- 6ISO 4406 temizlik kodu hesaplanır.
Partikül Sayımı ve Temizlik Sınıfı Kabul Kriterleri
Kabul kriteri, sistemdeki en hassas bileşenin üreticisinin talep ettiği ISO 4406 temizlik kodudur. Yeni yağ teslimlerinde ise tedarik şartnamesindeki hedef kod uygulanır.
Sonuçların Değerlendirilmesi
Sonucun güvenilirliğini numune alma belirler: sertifikasız şişe, durgun bölgeden alma veya yetersiz akıtma sistemi değil numune alma hatasını ölçer. Ayrıca su ve hava kabarcıkları partikül olarak sayılabilir; bu yüzden gaz giderme ve su içeriğinin bilinmesi gerekir.
Partikül Sayımı ve Temizlik Sınıfı Raporu
- Sistem tanımı ve numune alma noktası
- Numune şişesi temizlik belgesi bilgisi
- Boyut aralıklarına göre partikül sayıları
- ISO 4406 temizlik kodu
- Hedef kodla karşılaştırma
- Varsa su içeriği bilgisi
Akreditasyon
EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.
Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Mevzuat
- Akaryakıt ve LPG piyasası teknik düzenlemeleri (EPDK)
- AB 2009/30/EC (yakıt kalitesi direktifi)
- Yağlama yağlarının piyasaya arzına ilişkin tebliğler
Petrol, Yakıt ve Yağ Analizleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm Particle Count deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.
Petrol, yakıt ve yağ analizleri, akışkanın şartnameye uygun olup olmadığını ve kullanım sırasında nasıl davrandığını belirler. Bu alanda standartlar büyük ölçüde ASTM ve EN yayınlarından oluşur ve her parametre için ayrı bir yöntem tanımlanır.
Bu ailenin ayırt edici yönü, ürün şartnamelerinin PARAMETRE LİSTELERİ hâlinde yazılmasıdır. EN 590 (dizel), EN 228 (benzin), EN 14214 (biyodizel) ve ISO 8217 (denizcilik yakıtları) gibi şartnameler her parametre için hem limit hem o limitin hangi yöntemle ölçüleceğini birlikte belirtir. Yöntem değişirse sonuç da değişebilir; bu yüzden şartname yöntemi de bağlar ve "eşdeğer yöntem" kullanımı ancak şartname izin veriyorsa mümkündür.
Yakıt tarafında parametreler ürünün üç farklı özelliğini anlatır. Fiziksel özellikler (yoğunluk, viskozite, distilasyon eğrisi, akma noktası, bulutlanma noktası) yakıtın pompalanabilirliğini ve soğukta davranışını belirler. Yanma özellikleri (setan sayısı, oktan sayısı, ısıl değer) motordaki performansı gösterir. Kirletici ve kararlılık parametreleri (kükürt, su, tortu, oksidasyon kararlılığı, bakır şerit korozyonu) hem emisyonu hem depolama ömrünü etkiler.
Yağ analizi iki farklı amaçla yapılır ve ikisi karıştırılmamalıdır. YENİ yağda analiz, ürünün şartnameye uygunluğunu doğrular: viskozite indeksi, katık içeriği, parlama noktası. KULLANILMIŞ yağda analiz ise makinenin durumunu okumak için yapılır — element analizi aşınma metallerini (demir, bakır, krom, alüminyum) gösterir, su ve yakıt kirlenmesi sızıntıya işaret eder, oksidasyon ve asit sayısı yağın ömrünü belirler.
Kullanılmış yağ analizi bu yüzden bir KESTİRİMCİ BAKIM aracıdır. Düzenli aralıklarla alınan numunelerin eğilimi izlenir; tek bir sonuç değil trend anlamlıdır. Demir seviyesinin aylar içinde tırmanması, arıza olmadan önce müdahale imkânı verir.
Denizcilik yakıtları alanın en hareketli alt gövdesidir. Kükürt sınırlamalarının küresel ölçekte sıkılaşması yeni karışım yakıtları ortaya çıkardı; bu yakıtlarda kararlılık, uyumluluk (iki yakıtın karıştığında çökelme yapıp yapmaması) ve katalitik ince toz içeriği kritik parametreler hâline geldi.
Numune alma bu ailede de sonucun parçasıdır. Tank dibinden alınan numune ile üst seviyeden alınan numune farklı su ve tortu içeriği gösterir; ticari teslimde numune alma noktası ve yöntemi sözleşmeyle belirlenir.
Bu alanın yöntem grupları
Fiziksel özellikler
Yoğunluk (salınımlı U-tüp ve hidrometre), kinematik viskozite, distilasyon, akma ve bulutlanma noktası, parlama noktası.
Yanma özellikleri
Setan sayısı ve setan indeksi, araştırma ve motor oktan sayısı, ısıl değer.
Kükürt ve element
UV floresans ve XRF ile kükürt; ICP ile element analizi ve katık içeriği.
Kararlılık ve korozyon
Oksidasyon kararlılığı, bakır şerit korozyonu, su ve tortu, filtre tıkanma eğilimi.
Bileşim analizi
Gaz kromatografisiyle kaynama aralığı dağılımı, hidrokarbon tipleri (FIA), benzen ve aromatik içeriği, yağ asidi metil ester içeriği.
Kullanılmış yağ
Aşınma metalleri, kirlenme (su, yakıt, kurum), oksidasyon, asit ve baz sayısı, viskozite değişimi.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- Şartname yöntemi de bağlar; farklı bir yöntemle ölçülen sonuç şartname uygunluğu için kabul edilmeyebilir.
- Kullanılmış yağda tek bir sonuç anlamlı değildir; karar trend üzerinden verilir.
- Numune alma noktası sonucu belirler; tank dibi ile üst seviye farklı su ve tortu gösterir.
- Setan indeksi hesaplanmış bir değerdir, ölçülmüş setan sayısıyla aynı şey değildir.
- Biyodizel karışımlı yakıtlarda depolama ömrü ve mikrobiyal büyüme farklı davranır; klasik dizel parametreleri yetmez.
- Farklı kaynaklardan gelen denizcilik yakıtlarının karıştırılması çökelme yapabilir; uyumluluk ayrıca değerlendirilir.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Yakıt partisinin şartnameye uygunluğu ve ticari teslim
- Kullanılmış yağ analizine dayalı kestirimci bakım kararı
- Gümrük ve vergi sınıflandırması için parametre tespiti
- Depolama, karıştırma ve nakil sonrası kalite doğrulaması
- Emisyon mevzuatı kapsamında kükürt sınırlarına uyum
İlgili Testler
Partikül Sayımı ve Temizlik Sınıfı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Yeni aldığımız yağ temiz gelmiş midir?
Çoğu zaman hayır. Yeni yağ, üretim ve taşıma sırasında kirlenir ve birçok sistemin hedef temizlik sınıfının altında teslim edilir. Bu yüzden yeni yağın sisteme filtreden geçirilerek alınması yaygın bir uygulamadır.
Sayım sonuçları çok değişken çıkıyor, neden?
En yaygın nedenler numune şişesi temizliği, numune noktasındaki akış rejimi ve gaz kabarcıklarıdır. Numune alma prosedürünün standartlaştırılması değişkenliği belirgin şekilde azaltır.