Impact Testi — IEC 62133-2 / ISO 179 / ASTM D256 · Otomotiv Testleri · Cam

Darbe (Impact) Testi Nedir?

Impact testi, numuneye tanımlı kütle ve yükseklikten ani bir darbe uygulanarak hasar, kırılma veya güvenlik davranışının değerlendirildiği deneydir. Uygulama alanına göre düzen ve kabul kriteri değişir: batarya hücrelerinde bir kötüye kullanım deneyi, plastik ve camda ise mekanik dayanım deneyidir.

Darbe (Impact) Testi Amacı

Amaç, ürünün kullanım veya kaza sırasında oluşabilecek darbelere karşı dayanımını belirlemek; batarya uygulamasında ise darbe sonucu iç kısa devre ve termal olay riskini değerlendirmektir.

Darbe (Impact) Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Batarya hücre ve modülleri (kötüye kullanım deneyi)
Plastik levha ve enjeksiyon parçaları
Otomotiv dış trim ve cam bileşenleri
Mobilya yüzey ve yapısal elemanları
Ambalaj ve koruyucu muhafazalar

Darbe (Impact) Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

OtomotivElektrikli AraçBataryaPlastikKauçuk

Darbe (Impact) Testi İçin İlgili Standartlar

IEC 62133-2taşınabilir lityum hücre ve bataryalarda güvenlik Testi
UL 2580elektrikli araç bataryalarında güvenlik Testi
ISO 179-1
ISO 180
ASTM D256
ISO 6603-2

Darbe (Impact) Testi Koşulları

Batarya uygulaması: Standartta tanımlı kütle ve düşme yüksekliği; hücre üzerine çubuk konularak darbe uygulanır
Polimer uygulaması: Sarkaç (Charpy/Izod) veya düşen ağırlık düzeni
Numune sıcaklığı: Oda sıcaklığı veya şartnameye göre düşük sıcaklık
Güvenlik: Batarya deneyleri patlama korumalı kabinde yürütülür

Darbe (Impact) Testi Cihazı

Düşen ağırlık darbe cihazı
Sarkaçlı darbe test cihazı
Patlama korumalı test hücresi (batarya)
Sıcaklık ve gerilim kaydı
Yüksek hızlı kamera

Darbe (Impact) Testi İçin Numune Gereksinimleri

Batarya deneyinde numune tam şarjlı ve tek kullanımlık
Polimer numuneler standarda uygun boyutta ve şartlandırılmış olmalı
Numune adedi uygulanan standarda göre belirlenir
Darbe konumu şartnamede tanımlanmalı

Darbe (Impact) Testi Süresi

Darbe anı saniyeler sürer. Batarya deneylerinde gözlem süresi ile birlikte bir iş günü planlanır.

Darbe (Impact) Testi Prosedürü

1Numune tanımlanır ve başlangıç durumu kaydedilir.
2Uygulanacak düzen (sarkaç, düşen ağırlık veya batarya darbe) kurulur.
3Kütle ve düşme yüksekliği standarda göre ayarlanır.
4Darbe uygulanır; kuvvet, sıcaklık veya soğurulan enerji kaydedilir.
5Batarya deneyinde gözlem süresi boyunca sıcaklık ve gerilim izlenir.
6Hasar biçimi ve sonuç değerlendirilir.

Darbe (Impact) Testi Kabul Kriterleri

Kabul kriteri uygulama alanına göre değişir. Batarya deneylerinde tipik kriter yangın ve patlama olmamasıdır; polimer ve cam deneylerinde ise şartnamede minimum darbe dayanımı veya kırılma biçimi tanımlanır.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Batarya uygulamasında sıcaklık artışı, gerilim düşüşü ve gaz çıkışı değerlendirilir. Malzeme uygulamasında soğurulan enerji ve kırılma tipi esas alınır.

Darbe (Impact) Testi Raporu

Uygulanan standart ve düzen
Kütle, yükseklik veya sarkaç kapasitesi
Numune tanımı ve darbe konumu
Ölçülen enerji veya sıcaklık/gerilim kayıtları
Hasar biçimi ve gözlemler

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

UN 38.3 (batarya taşıma)
UNECE R100
Malzeme ürün standartları

Otomotiv Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Impact deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Otomotiv deneyleri, bir bileşenin araç ömrü boyunca karşılaşacağı yükleri temsil eden koşullarda çalışmaya devam ettiğini gösterir. Araç, tek bir ürün değil bir ORTAMDIR: titreşim, sıcaklık çevrimi, tuzlu su, taş çarpması, elektriksel geçici olaylar ve elektromanyetik gürültü aynı anda ve yıllarca vardır.

Bu ailenin ayırt edici yönü, ARAÇ ÜRETİCİSİ ŞARTNAMELERİNİN standartların üzerine binmesidir. ISO ve SAE yayınları ortak zemini kurar; ama Volkswagen, BMW, Ford, Stellantis, Toyota ve Renault kendi şartnamelerinde farklı seviyeler, ek deneyler ve farklı kabul ölçütleri tanımlar. Bir bileşen için "otomotiv standartlarına uygun" ifadesi tek başına yetersizdir; hangi üreticinin hangi şartnamesinin hangi revizyonu sorusu yanıtlanmalıdır.

Aile üç ayrı süreci birlikte taşır ve bunlar sık karıştırılır. Homologasyon, aracın trafiğe çıkabilmesi için gereken tip onaylarıdır ve devlet yetkisiyle yürür. Tedarikçi onayı, araç üreticisinin kendi kalite ve deney gerekliliklerinden geçmektir ve ticari bir ilişkidir. Üçüncüsü ise tasarım doğrulamadır: mühendislik ekibinin kendi tasarımının hedefleri karşıladığını göstermesi.

Bileşen seviyesinde deney planı KULLANIM YERİNE göre kurulur. Motor bölmesindeki bir modül ile bagajdaki bir modül aynı sıcaklık ve titreşim profilinden geçmez; kapı içindeki bir bileşen ile tavan konsolundaki bir bileşen aynı su ve toz maruziyetini görmez. ISO 16750 serisi bu yerleşim bazlı yaklaşımın ortak çerçevesidir.

Elektrikli araca geçiş alanı yeniden şekillendirdi. Yüksek gerilim güvenliği, yalıtım koordinasyonu, batarya güvenliği, şarj arayüzü uygunluğu ve yüksek gerilimli bileşenlerin elektromanyetik davranışı klasik otomotiv deney setine eklendi. Sessiz çalışan bir araçta akustik ve titreşim beklentileri de değişti; içten yanmalı motorun maskelediği sesler artık duyulur hâle geldi.

Kalite sistemi tarafı bu alanda deneyden ayrılamaz. IATF 16949 kapsamındaki üretici, deney sonuçlarını PPAP dosyasında sunar; ölçüm sistemi analizi, proses yeterlilik çalışması ve kontrol planı deney raporunun etrafında durur. Tek bir iyi sonuç yetmez, sürecin o sonucu tekrarlayabildiği gösterilir.

Bu alanın yöntem grupları

Çevresel ve iklimsel
Sıcaklık çevrimi, termal şok, nemli ısı, tuz sisi, toz ve su girişi (IP), güneş ışınımı. Yerleşim yerine göre seviyeler değişir.
Mekanik
Sinüs ve rastgele titreşim, şok, mekanik yükler, bağlantı elemanı torku ve dayanıklılık çevrimleri.
Elektriksel
Besleme gerilimi değişimleri, geçici olaylar (ISO 7637), ters polarite, aşırı gerilim, kısa devre ve uyku akımı ölçümleri.
EMC
Bileşen emisyonu (CISPR 25), yayılan ve iletilen bağışıklık (ISO 11452 serisi), elektrostatik boşalma (ISO 10605).
Malzeme ve emisyon
İç mekân malzemelerinde koku, fogging ve VOC emisyonu; yanıcılık; UV yaşlandırma; kaplama dayanımı ve taş çarpma.
İşlevsel güvenlik ve siber güvenlik
ISO 26262 kapsamında işlevsel güvenlik kanıtları, ISO/SAE 21434 kapsamında siber güvenlik mühendisliği; UNECE R155 ve R156 ile mevzuata bağlanır.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Şartname referansı olmayan bir otomotiv raporu tedarik zincirinde kabul görmez; hangi OEM şartnamesi ve revizyonu uygulandığı yazılmalıdır.
Tip onayı ile tedarikçi onayı farklı süreçlerdir. E-Mark onayı olan bir bileşen, OEM'in kendi kabul deneylerinden geçmiş sayılmaz.
Bir prototipte alınan sonuç seri üretime taşınmaz; PPAP seri üretim parçalarıyla yapılır.
EMC tarafında yalnızca emisyon ölçmek eksik kalır; bağışıklık ayrı bir gövdedir ve araçta daha kritiktir.
Elektrikli araç bileşenlerinde yüksek gerilim güvenliği ayrı bir yetkinliktir; klasik 12 V deney altyapısı yeterli olmaz.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Tedarikçi bileşen onayı ve PPAP dosyası
UNECE tip onayı ve E-Mark işaretlemesi
Tasarım doğrulaması ve dayanıklılık kanıtı
Saha şikâyetlerinin ve garanti iadelerinin kök neden analizi
Tasarım ya da tedarikçi değişikliğinin etkisinin değerlendirilmesi

İlgili Testler

Darbe (Impact) Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu sayfa hangi impact testini anlatıyor?

Doküman impact testini birden çok ailede sayıyor: batarya kötüye kullanımı, plastik, otomotiv dış trim, cam ve mobilya. Bu yüzden sayfa her bağlamı kapsar; hangi düzenin uygulanacağı ürününüze ve şartnamenize göre belirlenir.