Mikrosertlik Testi Nedir?
Mikrosertlik testi, genellikle 1 kgf altındaki yüklerle Vickers veya Knoop batıcısı kullanılarak yapılan sertlik ölçümüdür. Tek tek fazların, ince katmanların ve sertlik gradyanlarının ölçülmesini sağlar.
Mikrosertlik Testi Amacı
Amaç, sementasyon ve nitrürleme derinliğini belirlemek, kaplama sertliğini ölçmek ve kaynak bölgelerinde sertlik dağılımını haritalamaktır.
Mikrosertlik Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?
- Yüzey sertleştirilmiş parçalar
- Kaplamalar
- Kaynak ve ısıdan etkilenen bölge
- Mikro yapı fazları
- Küçük hassas bileşenler
Mikrosertlik Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?
Mikrosertlik Testi İçin İlgili Standartlar
- ISO 6507-1
- ASTM E384
- ISO 4516
- ISO 2639
Mikrosertlik Testi Koşulları
- Yük
- Tipik olarak 10 gf – 1 kgf; uygulamaya göre seçilir
- Batıcı
- Vickers veya Knoop
- İz aralığı
- İzler arası mesafe standartta tanımlı asgari değerin altına düşmemeli
- Yüzey
- Metalografik parlatma zorunlu
Mikrosertlik Testi Cihazı
- Mikrosertlik cihazı
- Otomatik tabla ve iz tanıma sistemi
- Numune hazırlama hattı
- Referans bloklar
Mikrosertlik Testi İçin Numune Gereksinimleri
- Kesit alınıp bakalite gömülmeli
- Parlatma sırasında deformasyon tabakası oluşturulmamalı
- Sertlik profili için yüzeyden içe doğru ölçüm hattı planlanmalı
Mikrosertlik Testi Süresi
Ölçümler kısadır; numune hazırlığı ve profil ölçümü ile birlikte bir numune tipik olarak yarım iş günü alır.
Mikrosertlik Testi Prosedürü
- 1Numune kesiti alınır, gömülür ve parlatılır.
- 2Cihaz referans bloklarla doğrulanır.
- 3Uygulamaya uygun yük ve batıcı seçilir.
- 4Yüzeyden içe doğru tanımlı aralıklarla izler oluşturulur.
- 5Her izin köşegenleri ölçülür ve sertlik hesaplanır.
- 6Sertlik–derinlik profili çizilir.
Mikrosertlik Testi Kabul Kriterleri
Kabul kriteri genellikle belirli sertlik değerine ulaşılan derinlik olarak tanımlanır (ör. sementasyon derinliği).
Sonuçların Değerlendirilmesi
Sertlik–derinlik eğrisi ve şartnamedeki eşik değeri karşılaştırılır. Birbirine çok yakın izler geçersizdir.
Mikrosertlik Testi Raporu
- Uygulanan standart
- Yük, batıcı ve iz aralığı
- Ölçüm konumları ve derinlikler
- Sertlik değerleri ve profil grafiği
- Hesaplanan sertleşme derinliği
Akreditasyon
EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.
Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Mevzuat
- Isıl işlem ve yüzey işlem şartnameleri
Metal ve Metalurji Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm Mikrosertlik deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.
Metal ve metalurji deneyleri, bir metalin ya da kaynaklı bağlantının taşıyabileceği yükü, kırılma davranışını ve iç yapısını belirler. Bu ailenin çıktısı çoğu zaman ürünün kendisi hakkında değil MALZEMENİN kimliği hakkındadır: çelik gerçekten beyan edilen sınıfta mı, kaynak dikişi tasarımın beklediği dayanımı veriyor mu, dökümde kabul edilemez bir iç kusur var mı?
Alanın pratik önemi, bir metal parçanın arızasının nadiren kademeli olmasından gelir. Bir plastik parça deforme olur, eskir, çatlar ve genellikle uyarı verir. Bir kaynak dikişi ya da bağlantı elemanı ise çoğu zaman uyarısız kopar — özellikle yorulma ve gevrek kırılma söz konusuysa. Bu yüzden basınçlı ekipman, kaldırma donanımı, yapı çeliği ve boru hattı gibi alanlarda malzeme deneyleri tasarımın değil MEVZUATIN gereğidir.
Aile üç yöntem grubunu birleştirir ve üçü farklı sorulara yanıt verir. Mekanik deneyler malzemenin yük altındaki davranışını sayısallaştırır. Tahribatsız muayene parçayı bozmadan kusur arar. Metalografi ve kimyasal analiz ise malzemenin neden o davranışı gösterdiğini açıklar — tane yapısı, faz dağılımı, inklüzyon içeriği ve alaşım bileşimi üzerinden.
Bu deneylerin kabul ölçütü neredeyse hiçbir zaman deney standardından gelmez ve bu, alanı anlamanın anahtarıdır. Deney standardı ölçümün nasıl yapılacağını söyler; kabul edilebilir değerler ürün standardından, malzeme sınıfından ya da imalat kodundan gelir. ISO 6892-1 çekme deneyini nasıl yapacağınızı anlatır; o çeliğin kaç MPa akma dayanımı vermesi gerektiğini EN 10025 söyler. Bir rapor okunurken hangi ürün standardına göre değerlendirildiği esastır.
Numune alma bu alanda sonucun ayrılmaz parçasıdır. Aynı dökümden alınan iki numune, alındığı yön ve konuma göre farklı değer verebilir; haddelenmiş üründe hadde yönüne paralel ve dik numuneler farklı sonuç üretir. Bu yüzden ürün standartları numune alma konumunu ve yönünü ayrıca düzenler ve rapor bunu belgelemek zorundadır.
Bu alanın yöntem grupları
Mekanik deneyler
Çekme, basma, eğme, çentik darbe (Charpy), sertlik (Brinell, Vickers, Rockwell), yorulma, sünme ve kırılma tokluğu. Malzemenin yük altındaki davranışını sayısal olarak verir.
Tahribatsız muayene
Radyografi, ultrasonik muayene, penetrant, manyetik parçacık ve görsel muayene. Parçayı bozmadan yüzey ve iç kusurları arar; kaynaklı imalatın vazgeçilmez adımıdır.
Metalografi
Numune hazırlığı, dağlama ve mikroskobik inceleme. Tane boyutu, faz dağılımı, inklüzyon içeriği, karbürleme derinliği ve kaynak ısı etkisi altındaki bölge değerlendirilir.
Kimyasal analiz
Optik emisyon spektrometresi ve ıslak kimya ile alaşım bileşimi doğrulanır; malzeme sınıfının teyidi buradan geçer.
Korozyon davranışı
Tuz sisi, çukurcuk ve aralık korozyonu, intergranüler korozyon deneyleri. Paslanmaz çeliklerde ısıl işlem kalitesinin göstergesi olabilir.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- Malzeme sertifikası (EN 10204 3.1 gibi) bir deney raporu değildir; üreticinin beyanıdır. Kritik uygulamalarda bağımsız doğrulama yapılır ve bu ikisi karıştırılmamalıdır.
- ASTM ve ISO çekme deneyleri aynı büyüklükleri ölçer ama numune geometrileri farklıdır; sonuçlar birebir eşdeğer sayılmaz ve şartname hangisini istiyorsa o uygulanır.
- Sertlik ile dayanım arasındaki dönüşüm tabloları YAKLAŞIKTIR. Sertlikten akma dayanımı hesaplamak, malzeme kabulü için yeterli bir kanıt değildir.
- Tahribatsız muayenede "kusur bulunmadı" ifadesi, kusur olmadığı anlamına gelmez; yöntemin tespit sınırının altında kusur bulunabilir. Rapor uygulanan yöntemi ve hassasiyet seviyesini yazmalıdır.
- Kaynak dikişinin geçmesi, kaynakçının ya da prosedürün nitelendirilmiş olduğunu göstermez; ikisi ayrı süreçlerdir.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Malzeme sertifikasının doğrulanması ve gelen malzeme kabulü
- Kaynaklı imalatın onaylanması; kaynakçı ve prosedür nitelendirmesi
- Basınçlı ekipman ve yapı elemanlarının imalat kontrolü
- Arıza analizi ve saha hasarlarının kök nedeninin belirlenmesi
- Isıl işlem ve yüzey işlem proseslerinin doğrulanması
İlgili Testler
Mikrosertlik Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Mikrosertlik hangi standarda göre yapılır?
Mikrosertlik, ISO 6507-1, ASTM E384, ISO 4516 ve ISO 2639 kapsamında yürütülür. Uygulanacak sınır değerler ve kabul kriterleri ürün standardında tanımlanır; ürününüz için geçerli sürüm teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Mikrosertlik hangi ürünlere uygulanır?
Başlıca yüzey sertleştirilmiş parçalar, kaplamalar, kaynak ve ısıdan etkilenen bölge, mikro yapı fazları ve küçük hassas bileşenler için uygulanır. Ürününüzün kapsama girip girmediği, teknik özellikleri ve kullanım amacı incelenerek belirlenir.
Mikrosertlik hangi koşullarda yapılır?
Belirleyici parametreler şunlardır: yük — Tipik olarak 10 gf – 1 kgf; uygulamaya göre seçilir, batıcı — Vickers veya Knoop ve iz aralığı — İzler arası mesafe standartta tanımlı asgari değerin altına düşmemeli. Koşulların tamamı sayfadaki "Test Koşulları" bölümünde yer alır ve ürün standardına göre değişir.
Mikrosertlik için nasıl bir numune gerekir?
kesit alınıp bakalite gömülmeli, parlatma sırasında deformasyon tabakası oluşturulmamalı ve sertlik profili için yüzeyden içe doğru ölçüm hattı planlanmalı. Numune adedi ürün standardına ve raporlanacak kapsama göre belirlenir.
Mikrosertlik ne kadar sürer?
Ölçümler kısadır; numune hazırlığı ve profil ölçümü ile birlikte bir numune tipik olarak yarım iş günü alır. Bu süre deneyin kendisine aittir; numune hazırlığı, sıraya girme ve raporlama ayrıca değerlendirilir. Ürününüz için gerçekçi bir takvim teklifte verilir.
Mikrosertlik sonucunda neye göre "uygun" denir?
Kabul kriteri genellikle belirli sertlik değerine ulaşılan derinlik olarak tanımlanır (ör. sementasyon derinliği).