Kompostlanabilirlik Testi — EN 13432 / ISO 14855 / EN 14995

Kompostlanabilirlik Testi Nedir?

Kompostlanabilirlik testi, EN 13432'nin dört şartını birlikte değerlendiren bir çalışmadır: malzeme bileşimi ve ağır metal sınırları, biyolojik bozunma (ISO 14855 ile karbondioksit oluşumu üzerinden), parçalanma (ISO 16929 ile pilot ölçekli kompostlama) ve kompost kalitesi ile ekotoksisite (bitki büyüme denemesi). Dördü birden sağlanmadan ürün kompostlanabilir sayılmaz.

Kompostlanabilirlik Testi Amacı

Amaç, ürünün endüstriyel kompostlama tesislerinde tam olarak bozunduğunu ve elde edilen kompostun kalitesini düşürmediğini kanıtlamaktır. Kompostlanabilirlik iddiası bu verilerle desteklenmelidir.

Kompostlanabilirlik Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Biyobozunur poşet ve torbalar
PLA ve nişasta esaslı ambalajlar
Kompostlanabilir kahve kapsülleri
Kâğıt ve kaplamalı kâğıt ambalajlar
Tek kullanımlık servis ürünleri

Kompostlanabilirlik Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

AmbalajLojistikPerakendePlastik & KauçukÇevreGıda

Kompostlanabilirlik Testi İçin İlgili Standartlar

TS EN 13432 (kompostlama ve biyolojik bozunma yoluyla geri kazanılabilir ambalaj şartları)
TS EN 14995 (plastikler — kompostlanabilirlik değerlendirmesi)
TS EN ISO 14855-1/-2 (kontrollü kompostlama koşullarında aerobik biyobozunma)
TS EN ISO 16929 (pilot ölçekli kompostlamada parçalanma derecesi)
TS EN ISO 20200 (laboratuvar ölçekli parçalanma)
ISTAambalaj taşıma performansı test serisi Testi

Kompostlanabilirlik Testi Koşulları

Biyobozunma: ISO 14855'te tanımlı kontrollü kompostlama koşullarında, karbondioksit oluşumu izlenerek
Parçalanma: ISO 16929 pilot ölçekli kompostlama; elek üstünde kalan artık ölçülür
Ağır metal: EN 13432'de tanımlı sınırlar
Ekotoksisite: Elde edilen kompostta bitki büyüme denemesi

Kompostlanabilirlik Testi Cihazı

Respirometrik biyobozunma sistemi
Pilot ölçekli kompostlama reaktörleri
ICP-MS (ağır metal analizi)
Bitki büyüme denemesi altyapısı
Elek setleri ve etüvler

Kompostlanabilirlik Testi İçin Numune Gereksinimleri

Nihai ürün ve tüm bileşenleri (etiket, mürekkep, yapışkan dâhil)
Malzeme bileşimi ve katkı listesi sunulmalı
Kalınlık bildirilmeli — parçalanma kalınlığa doğrudan bağlıdır
Yeterli miktarda numune; deneyler paralel yürütülür

Kompostlanabilirlik Testi Süresi

Bu, laboratuvar deneyleri içinde en uzun süren çalışmalardandır: biyobozunma deneyi standartta tanımlı azami süreye kadar sürebilir ve pilot ölçekli parçalanma denemesi buna eklenir. Takvim teklif aşamasında deney listesiyle birlikte verilir.

Kompostlanabilirlik Testi Prosedürü

1Malzeme bileşimi incelenir ve ağır metal analizi yapılır.
2Numune karakterize edilir (organik karbon, kuru madde).
3Kontrollü kompostlama koşullarında biyobozunma deneyi başlatılır.
4Oluşan karbondioksit sürekli ölçülerek bozunma yüzdesi hesaplanır.
5Pilot ölçekli kompostlamada parçalanma denemesi yürütülür.
6Elde edilen kompostta ekotoksisite (bitki büyüme) denemesi yapılır.

Kompostlanabilirlik Testi Kabul Kriterleri

EN 13432, dört başlığın tamamı için şart tanımlar: malzeme bileşimi ve ağır metal sınırları, tanımlı süre içinde ulaşılması gereken biyobozunma yüzdesi, parçalanma sonrası elek üstünde kalabilecek azami artık ve kompostun bitki büyümesini olumsuz etkilememesi. Yürürlükteki eşikler standardın güncel baskısından teyit edilir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Kompostlanabilirlik iddiası ancak dört şartın tamamı sağlandığında kurulabilir. Ayrıca sonuç ENDÜSTRİYEL kompostlama koşulları içindir; ev kompostu, bahçe veya deniz ortamında bozunma ayrı standartlar ve ayrı deneyler gerektirir. Kalınlık artışı parçalanmayı doğrudan etkilediği için sonuç test edilen kalınlıkla sınırlıdır.

Kompostlanabilirlik Testi Raporu

Ürün tanımı, bileşim ve kalınlık
Ağır metal analizi sonuçları
Biyobozunma eğrisi ve ulaşılan yüzde
Parçalanma denemesi sonuçları
Ekotoksisite denemesi sonuçları
EN 13432 şartlarıyla karşılaştırma

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

(AB) 2025/40 Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü
(AB) 2019/904 Tek Kullanımlık Plastik Direktifi

Ambalaj Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Compostability deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Ambalaj deneyleri iki farklı işlevi ayrı ayrı sınar: ambalaj ürünü taşıma sırasında koruyor mu, ve ambalaj malzemesi içeriğine zararlı madde geçiriyor mu? Bu iki soru farklı laboratuvar altyapısı gerektirir ve karıştırılmamalıdır.

Koruma tarafında dağıtım simülasyonu yürütülür: düşürme, titreşim, basma, yığınlama ve gerekirse alçak basınç deneyleri gerçek sevkiyat zincirini temsil eden sıralarla uygulanır. Bu deneyler tek tek değil DİZİ hâlinde anlamlıdır; ambalaj gerçek hayatta da art arda yüklere maruz kalır ve her yük öncekinin bıraktığı hasarın üzerine biner. ISTA ve ASTM D4169 gibi şartnameler bu dizileri sevkiyat tipine göre tanımlar.

Sevkiyat tipi dizinin kendisini belirler. Paletli bir yükün maruziyeti ile tek tek kargo taşınan bir paketin maruziyeti farklıdır: ikincisi çok daha fazla elleçleme, daha fazla düşme ve daha çeşitli konumlarda darbe görür. E-ticaretin büyümesi bu ikinci senaryoyu öne çıkardı ve parsel taşıma simülasyonu ayrı bir şartname grubuna dönüştü.

Gıda ile temas tarafında MİGRASYON esastır: ambalaj malzemesinden gıdaya geçen madde miktarı toplam ve spesifik migrasyon limitleriyle karşılaştırılır. Plastik ambalajda izin verilen madde listesi ve limitler ayrı bir tüzükte tanımlıdır; uygunluk beyanı (DoC) bu değerlendirmeye dayanır ve tedarik zincirinde her halkanın taşıması gereken bir belgedir.

Migrasyon deneyinde SİMÜLANT seçimi kritiktir. Gerçek gıda ile deney yapmak pratik olmadığı için gıdayı temsil eden sıvılar kullanılır: sulu gıdalar için farklı, yağlı gıdalar için farklı, asidik gıdalar için farklı simülantlar. Yanlış simülant seçimi sonucu geçersiz kılar; seçim, ambalajın hangi gıda türüyle ve hangi sıcaklıkta temas edeceğine bağlıdır.

Bariyer özellikleri üçüncü bir eksendir. Oksijen ve su buharı geçirgenliği, ürünün raf ömrünü doğrudan belirler; ilaç ve gıda ambalajında bu değerler tasarım girdisidir. Bariyer performansı sıcaklık ve bağıl neme duyarlıdır, bu yüzden ölçüm koşulları raporun parçasıdır.

Steril tıbbi cihaz ambalajı bu ailenin en sıkı düzenlenmiş alt gövdesidir. Ambalaj burada sterilliği koruyan bir bariyerdir; mühür dayanımı, kaçak testi, dağıtım simülasyonu ve raf ömrü çalışmaları bir validasyon paketi olarak birlikte yürür.

Ambalaj mevzuatı tarafı hızla ağırlaşmaktadır. Geri dönüştürülebilirlik, geri kazanılmış içerik oranı, ambalaj azaltma ve yeniden kullanım hedefleri artık ölçülebilir ve beyan edilebilir olmak zorunda; bu, ambalaj tasarımını bir malzeme seçimi işinden bir uygunluk işine dönüştürüyor.

Bu alanın yöntem grupları

Dağıtım simülasyonu
Düşürme, rastgele ve sabit frekanslı titreşim, basma, yığınlama, alçak basınç; ISTA ve ASTM D4169 dizileri hâlinde.
Mekanik dayanım
Oluklu kutuda dikey ezilme (ECT), patlama mukavemeti, kutu basma dayanımı, bant soyma yapışması.
Bariyer ölçümleri
Oksijen geçirgenliği (OTR), su buharı geçirgenliği (WVTR), film ve tabaka malzemelerde geçirgenlik.
Migrasyon
Toplam ve spesifik migrasyon deneyleri; simülant ve sıcaklık koşulları kullanım senaryosuna göre seçilir.
Mühür ve sızdırmazlık
Mühür soyulma dayanımı, boya penetrasyonu ile kaçak tespiti, kabarcık deneyi, tepe boşluğu analizi.
Raf ömrü
Gerçek zamanlı ve hızlandırılmış yaşlandırma; steril ambalajda validasyon paketinin parçası.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Tek bir düşme deneyi dağıtım simülasyonu değildir; deneyler şartnamede tanımlı dizi hâlinde uygulanır.
Yanlış simülant ya da yanlış temas sıcaklığı ile yapılan migrasyon deneyi geçersizdir.
Hızlandırılmış yaşlandırma gerçek zamanlı yaşlandırmanın yerini almaz; raf ömrü iddiası gerçek zamanlı veriyle desteklenir.
Bariyer değerleri ölçüm sıcaklığı ve bağıl nemiyle birlikte geçerlidir; koşul yazılmayan bir OTR/WVTR değeri karşılaştırılamaz.
Ambalaj değişikliği (film tedarikçisi, mühür parametresi, kutu tasarımı) validasyonun tekrarını gerektirebilir.
Gıda temaslı uygunluk beyanı bir deney raporu değildir; rapora dayanan ama daha geniş bir değerlendirmeyi özetleyen belgedir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Sevkiyat hasarlarının azaltılması ve ambalaj tasarımının doğrulanması
Gıda temaslı ambalaj için uygunluk beyanı
Raf ömrü iddiasının desteklenmesi
Steril cihaz ambalajının validasyonu
Ambalaj mevzuatı kapsamındaki geri dönüştürülebilirlik ve içerik beyanları

İlgili Testler

Kompostlanabilirlik Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Biyobozunur ile kompostlanabilir aynı şey mi?

Değildir. Biyobozunma, malzemenin mikroorganizmalarca parçalanabilmesidir ve süre belirtilmezse anlamı zayıftır. Kompostlanabilirlik ise tanımlı süre, koşul ve kompost kalitesi şartlarını birlikte sağlamaktır. Ticari iddia için ikincisi gerekir.

Endüstriyel kompost sonucu ev kompostunda geçerli mi?

Geçerli değildir. Endüstriyel kompostlama yüksek sıcaklıkta ve kontrollü koşullarda çalışır; ev kompostu daha düşük sıcaklıktadır ve bozunma çok daha yavaştır. Ev kompostu iddiası ayrı bir deney programı gerektirir.

Etiket ve mürekkep de deneye dâhil mi?

Dâhildir. EN 13432 nihai ürünün tamamını değerlendirir; kompostlanmayan bir etiket veya ağır metal içeren bir mürekkep tüm ürünü uygunsuz hâle getirebilir.