Mikroplastik Analizi — (AB) 2023/2055 / ISO 24187 / Su ve Kozmetik · Çevre Analizleri

Mikroplastik Analizi Nedir?

Mikroplastik analizi, numunedeki sentetik polimer parçacıklarının tanımlanması ve miktarının belirlenmesidir. KOZMETİKTE amaç, (AB) 2023/2055 ile kısıtlanan kasıtlı olarak eklenmiş sentetik polimer mikropartiküllerin varlığını tespit etmektir. ÇEVRE NUMUNELERİNDE ise su, çamur ve toprakta bulunan mikroplastikler süzme, ayırma ve spektroskopik tanımlama yoluyla belirlenir.

Mikroplastik Analizi Amacı

Amaç, kozmetik tarafında mevzuat uygunluğunu göstermek, çevre tarafında ise kirlilik düzeyini belirlemektir. (AB) 2023/2055, kasıtlı olarak eklenen mikroplastikleri kademeli bir takvimle yasaklamaktadır.

Mikroplastik Analizi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Peeling ve scrub ürünleri
Makyaj ve bakım ürünleri
Diş macunu ve ağız bakım ürünleri
Atık su ve yüzey suyu numuneleri
Arıtma çamuru ve toprak numuneleri

Mikroplastik Analizi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

KozmetikKimyaPerakendeÇevrePlastik & Kauçuk

Mikroplastik Analizi İçin İlgili Standartlar

ISO 24187 (mikroplastik analizleri için ilkeler)
TS EN ISO 5667 serisi (su numunesi alma)
CEN/TR 17519 (mikroplastik ölçüm yaklaşımları)
ISO 4484 serisi (tekstilde mikroplastik)

Mikroplastik Analizi Koşulları

Tanımlama: FTIR veya Raman mikroskobisiyle polimer türü belirlenir
Boyut aralığı: Raporlanan boyut aralığı yöntemin tespit sınırını belirler ve mutlaka bildirilir
Ön işlem: Organik matris uzaklaştırma ve yoğunluk ayırma
Kontaminasyon kontrolü: Laboratuvar ortamından plastik bulaşması izlenir; kör numune zorunludur

Mikroplastik Analizi Cihazı

FTIR mikroskobu ve Raman mikroskobu
Py-GC/MS (kütle bazlı tayin için)
Yoğunluk ayırma düzenekleri
Filtrasyon sistemleri ve çelik elekler
Stereo mikroskop

Mikroplastik Analizi İçin Numune Gereksinimleri

Kozmetikte satışa sunulacak formülasyon ve INCI listesi
Su numuneleri cam veya metal kapta; plastik kap kullanılmamalı
Numune hacmi tespit sınırına göre belirlenir
Numune alma sırasında plastik ekipman temasından kaçınılmalı

Mikroplastik Analizi Süresi

Ön işlem (organik madde uzaklaştırma) ve parçacık bazlı tanımlama zaman alıcıdır; analiz genellikle birkaç iş günü ile birkaç hafta arasında sürer. Parçacık sayısı arttıkça tanımlama süresi belirgin şekilde uzar.

Mikroplastik Analizi Prosedürü

1Numune uygun kapta alınır ve kontaminasyon önlemleri uygulanır.
2Organik matris uygun yöntemle uzaklaştırılır.
3Yoğunluk ayırma ile plastik parçacıklar zenginleştirilir.
4Filtrasyonla parçacıklar toplanır.
5FTIR veya Raman mikroskobisiyle polimer türü tanımlanır.
6Parçacık sayısı, boyutu ve gerekiyorsa kütlesi raporlanır.

Mikroplastik Analizi Kabul Kriterleri

Kozmetikte kabul kriteri (AB) 2023/2055'in kısıtladığı sentetik polimer mikropartiküllerin, tüzüğün tanımladığı koşullarda üründe bulunmamasıdır. Kısıtlama ürün kategorisine göre kademeli bir takvimle yürürlüğe girmektedir; ürününüze uygulanacak tarih ve kapsam yürürlükteki metinden teyit edilir. Çevre numunelerinde genel bir sınır yoktur; sonuç izleme amaçlıdır.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Sonuç yöntemin tespit ettiği boyut aralığıyla sınırlıdır: 20 mikron altını göremeyen bir yöntem, o boyutun altındaki parçacıkları raporlamaz. Bu yüzden 'mikroplastik bulunmadı' ifadesi her zaman boyut aralığı ve tespit sınırıyla birlikte okunmalıdır. Laboratuvar ortamından plastik bulaşması gerçek bir risktir ve kör numune sonuçları raporda verilir.

Mikroplastik Analizi Raporu

Numune tanımı, matris ve alınan hacim/kütle
Uygulanan ön işlem ve ayırma yöntemi
Tanımlama tekniği ve boyut aralığı
Polimer türü bazında parçacık sayısı ve boyut dağılımı
Kör numune sonuçları
Tespit sınırı

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

(AB) 2023/2055 (REACH Ek XVII — sentetik polimer mikropartiküller)
(AT) 1223/2009 Kozmetik Ürünler Tüzüğü
2000/60/AT Su Çerçeve Direktifi

Çevre Analizleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Microplastics deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Çevre analizleri, su, toprak, atık, hava ve baca gazı numunelerinde kirleticilerin varlığını ve derişimini belirler. Bu ailenin çıktısı çoğunlukla bir izin, beyan ya da denetim dosyasının parçasıdır; sonuç doğrudan hukuki bir sonuç doğurur.

Bu ailede NUMUNE ALMA sonucun yarısıdır ve bu, alanı diğerlerinden ayıran en önemli özelliktir. Yanlış zamanda, yanlış kapta, yanlış koruma altında ya da yanlış noktadan alınmış bir numune, laboratuvarda ne kadar iyi analiz edilirse edilsin geçersiz bir sonuç verir. Atık suda anlık numune ile kompozit numune farklı bilgi verir; toprakta yüzey ile derinlik farklı sonuç üretir. Numune alma bu yüzden kendi standartlarına ve kendi akreditasyon kapsamına sahiptir.

Su tarafında fiziksel-kimyasal parametreler (pH, iletkenlik, bulanıklık, KOİ, BOİ, askıda katı madde), iyonlar, ağır metaller, organik kirleticiler ve mikrobiyolojik parametreler ölçülür. İçme suyu ve atık su farklı parametre setleri ve farklı limitler taşır; aynı laboratuvar yöntemi iki rejimde farklı karar üretir.

Toprak ve atıkta ağır metaller, hidrokarbonlar, PAH ve PCB bileşikleri ile LİÇ DAVRANIŞI belirlenir. Liç deneyi alanın kendine özgü bir mantığını taşır: toprakta bir kirleticinin toplam miktarı değil, suya geçebilen kısmı çevresel riski belirler. Atık sınıflandırması ve bertaraf kararı büyük ölçüde bu deneye dayanır.

Emisyon tarafında baca gazında toz, kükürt dioksit, azot oksitler, karbon monoksit, oksijen, nem ve toplam organik karbon izlenir. Ölçüm sahada, işletme koşullarında yapılır ve tesisin gerçek çalışma rejimini temsil etmesi gerekir; düşük yükte yapılan bir ölçüm tam kapasitedeki emisyonu göstermez.

Sürekli ölçüm sistemleri ayrı bir gövdedir. Büyük tesislerde emisyon sürekli izlenir ve bu sistemlerin doğruluğu periyodik olarak bağımsız ölçümlerle karşılaştırılarak doğrulanır; kalite güvence çerçevesi bunu düzenler.

Gürültü ve titreşim ölçümleri alanın çevresel etki tarafını tamamlar: çevresel gürültü haritalama, işyeri gürültü maruziyeti ve titreşim maruziyeti ölçümleri hem çevre hem iş sağlığı mevzuatına kanıt üretir.

Bu alanın yöntem grupları

Numune alma
Su, atık su, toprak, atık, baca gazı ve ortam havası için ayrı numune alma standartları; anlık, kompozit ve sürekli numune alma teknikleri.
Su fiziksel-kimyasal
pH, iletkenlik, bulanıklık, renk, askıda katı madde, KOİ, BOİ, TOK, alkalinite, azot ve fosfor türleri.
Element analizi
ICP-OES ve ICP-MS ile su, toprak ve atıkta ağır metal ve iz element tayini.
Organik kirleticiler
GC-MS ile uçucu organik bileşikler, PAH, PCB ve organoklorlu pestisitler; hidrokarbon yağ indeksi.
Baca gazı
Toz, SO2, NOx, CO, O2, nem ve toplam gaz hâlinde organik karbon ölçümleri; otomatik ölçüm sistemlerinin kalite güvencesi.
Liç ve atık karakterizasyonu
Liç deneyleri ve atık sınıflandırma parametreleri; bertaraf kararının dayanağı.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Numune alma kaydı olmadan analiz sonucu tek başına kullanılamaz; alma zamanı, noktası, koşulu ve zincir kaydı raporun parçasıdır.
Toplam içerik ile liç edilebilir miktar farklı bilgi verir; atık sınıflandırmasında liç davranışı esastır.
Emisyon ölçümü tesisin temsil edici çalışma koşulunda yapılmalıdır; kısmi yükte alınan sonuç yanıltıcıdır.
İçme suyu ve atık su limitleri farklı mevzuatlarda tanımlıdır; aynı parametre iki rejimde farklı eşik taşır.
Bir noktadan alınan numune tüm alanı temsil etmez; kirlenmiş saha değerlendirmesinde ızgara temelli numune planı gerekir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Çevre izni ve deşarj limitlerine uyum
Sürekli emisyon ölçüm sistemlerinin kalite güvencesi
Kirlenmiş saha değerlendirmesi ve iyileştirme kararı
Atık sınıflandırması ve bertaraf yöntemi seçimi
İşyeri maruziyet ölçümleri ve iş sağlığı yükümlülükleri

İlgili Testler

Mikroplastik Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Formülasyonumuzda plastik mikroboncuk yok, analiz gerekir mi?

Kısıtlama yalnızca mikroboncukları değil, tanıma uyan tüm sentetik polimer mikropartikülleri kapsar; bazı film oluşturucu ve kıvam verici polimerler de değerlendirmeye girer. INCI listesi üzerinden yapılacak inceleme çoğu durumda ilk adımdır, analiz gerektiğinde yapılır.

Sonuçta 'bulunmadı' yazması yeterli mi?

Yeterli değildir; hangi boyut aralığında ve hangi tespit sınırıyla bakıldığı belirtilmelidir. Bu bilgi olmadan sonuç karşılaştırılamaz ve uygunluk beyanına sağlam bir dayanak oluşturmaz.