SASO SABER süreci: Suudi Arabistan'a ihracatta güncel adımlar

SABER, Suudi Standartlar, Metroloji ve Kalite Kuruluşu (SASO) tarafından işletilen zorunlu çevrimiçi uygunluk platformudur. İthalatçı ve ihracatçılar ürünlerini bu platformda kaydeder, teknik dosyalarını yükler ve Suudi gümrüğünden geçmek için gereken belgeleri buradan alır.

Platformun mantığı iki katmanlı: ürün bir kez belgelendirilir, sonra her sevkiyat için ayrı bir belge alınır. Bu ayrımı kavramamak, ihracatçının en sık yaptığı planlama hatası.

İlk adım uygunluk değerlendirme kuruluşunun seçilmesi: ithalatçı, test ve teknik incelemeyi yürütecek SASO tarafından yetkilendirilmiş bir kuruluşla (CAB) sözleşme yapar.

Ardından başvuru ve inceleme gelir. Test raporları, ürün fotoğrafları ve etiketleme dokümantasyonu sunulur; kuruluş bunları ilgili teknik reglamana göre değerlendirir.

Onay ve ödeme tamamlandığında platform Ürün Uygunluk Belgesi'ni (PCoC) düzenler. Fabrika denetimi gerekmiyorsa bu genellikle birkaç iş günü sürer; denetim gerekiyorsa süre uzar.

Son adım her sevkiyatta tekrarlanır: ithalatçı Sevkiyat Uygunluk Belgesi (SCoC) talep eder, platform bunu mevcut PCoC ile karşılaştırıp doğrular. Gümrük işlemi ancak bu doğrulamadan sonra yürür.

Birincisi 12 haneli HS kodunun zorunlu hâle gelmesi. Kodun ürünle tam olarak eşleşmesi gerekiyor; yaklaşık bir kod, belgenin sevkiyatta doğrulanmamasına yol açıyor.

İkincisi belirli kategoriler için getirilen ürün beyanı gereklilikleri. Bu, daha önce yalnızca test raporuyla kapanan dosyalara ek bir beyan bileşeni ekliyor.

Üçüncüsü belgelerle vergi uyumu arasındaki bağın sıkılaşması: ilgili vergi otoritesi (ZATCA) gerekliliklerine uyumlu olmayan bir kuruluş üzerinden sevkiyat platformdan geçemiyor. Yani teknik dosya tamam olsa bile idari uyum eksikse sevkiyat durabiliyor.

Belgeyi talep eden taraf ithalatçı olsa da içeriği üreten taraf ihracatçı: test raporu, etiket görselleri ve teknik dosya ihracatçıdan geliyor. Bu belgelerin eksik gelmesi süreci ithalatçı tarafında değil kaynağında tıkıyor.

Etiketleme, dosyanın en sık geri dönen parçası. Arapça bilgi gereklilikleri ve ürün üzerindeki zorunlu işaretler, üretim öncesinde netleştirilmediğinde sevkiyat hazır olduktan sonra düzeltilmesi en pahalı kalem oluyor.

Bu pazarın en yaygın hatası iki belgenin karıştırılmasıdır. Ürün uygunluk belgesi ÜRÜNE aittir: bir kez alınır, belirli bir süre geçerlidir ve ürünün teknik düzenlemeye uygunluğuna dayanır.

Sevkiyat uygunluk teyidi ise PARTİYE aittir: her sevkiyat için ürün belgesine dayanılarak alınır ve gümrükte ibraz edilen budur.

Elinde ürün belgesi bulunan ithalatçı sevkiyat teyidini almadığında konteyner gümrükte bekler; bu, teknik bir uygunsuzluk değil bir süreç hatasıdır ve maliyeti doğrudan bekleme günü olarak ortaya çıkar.

Belge başvurusunun beklediği kalemler tipik olarak şunlardır: akredite laboratuvar raporları, ürünün teknik dosyası, model listesi ve fotoğrafları, etiket örnekleri ve ithalatçı bilgileri. Bu setin eksiksiz olması sürecin tamamını belirler.

Model listesi en çok düzeltme alan kalemdir: ürün adının, model kodunun ve varyantların belgede ve üründe birebir aynı yazılması gerekir. Küçük bir yazım farkı gümrükte itiraza yol açar.

Arapça etiket ve kılavuz hazırlığı teknik süreçten bağımsız yürütülebilir ve genellikle en son bırakıldığı için darboğaz oluşturur; öne alınması takvimi doğrudan kısaltır.

Belirli ürün gruplarında enerji verimliliği eşiği ve etiketi ayrı bir zorunluluktur ve güvenlik uygunluğundan bağımsız yürür. Eşiğin altında kalan ürün, güvenlik açısından tamamen uygun olsa da piyasaya arz edilemez.

Bu, iklim koşullarıyla doğrudan ilişkilidir: soğutma ve klima ürünlerinde verimlilik gereklilikleri bu pazarda belirgin biçimde sıkıdır ve ürünün tasarımını etkileyebilir.

Verimlilik deneyinin sonucu tasarım değişikliği gerektirebileceği için, bu kalem proje planında en başa alınır; sonradan alınan bir verimlilik sonucu bütün takvimi geçersiz kılabilir.