AB Yapı Malzemeleri Tüzüğü (CPR) 2024/3110: uygulama takvimi başladı
8 Ocak 2026'dan itibaren güncellenen uyumlaştırılmış standartların kapsadığı ürün gruplarında zorunlu çevresel raporlama ve dijital dokümantasyon devreye giriyor; öncelik prefabrik beton, çelik yapı ve pencere-kapı grupları.
Yeni Yapı Malzemeleri Tüzüğü, mevcut CPR'ın yerini alır ve performans beyanı (DoP) düzenini korurken dijital ürün pasaportu, çevresel sürdürülebilirlik ve piyasa gözetimi başlıklarını genişletir.
Uygulama kademelidir: harmonize teknik şartnameler yenilendikçe ürün grupları yeni düzene geçer. Bu yüzden bir üreticinin ürünü, bir başkasının ürününden önce ya da sonra kapsama girebilir.
Beyan edilen temel karakteristikler ve değerlendirme sistemi değişmediği sürece mevcut DoP mantığı korunur; değişen, beyanın taşıdığı bilgi ve sunulma biçimidir.
Üç tarihli bir takvim
Yeni Yapı Malzemeleri Tüzüğü (AB) 2024/3110, 18 Aralık 2024'te yayımlandı ve 7 Ocak 2025'te yürürlüğe girdi. Yürürlüğe giren ilk maddeler yeni standartların geliştirilmesine ilişkin genel hükümlerdi.
Hükümlerin büyük bölümü 8 Ocak 2026'da uygulanmaya başladı; aynı tarihte (AB) 305/2011'in bazı maddeleri yürürlükten kalktı. Yaptırımlara ilişkin kurallar ise 8 Ocak 2027'de uygulanıyor.
Bu kademeli yapı, iki tüzüğün bir süre yan yana yaşayacağı anlamına geliyor. Bir malzemenin hangi çerçeveye tabi olduğu, o malzeme için yeni uyumlaştırılmış standardın yayımlanmış olup olmamasına bağlı.
Geçişin motoru: uyumlaştırılmış standartlar
Yeni tüzük, eski tüzüğün yerini bir gecede almıyor; devir yeni uyumlaştırılmış standartların yayımlanmasına göre kademeli ilerliyor. Bir ürün grubu için yeni standart yayımlandığında o grup yeni çerçeveye geçiyor.
Üretici açısından bunun anlamı, takvimi genel duyurulardan değil kendi ürün grubunun standardından takip etmek gerektiğidir. "CPR değişti" bilgisi tek başına ne yapılacağını söylemiyor; hangi standardın hangi tarihte geçerli olacağı söylüyor.
Performans beyanına çevresel veri giriyor
Yeni çerçevede performans ve uygunluk beyanları çevresel veriyi de taşıyor. İklim etkisine ilişkin ilk gereklilikler 8 Ocak 2026'dan itibaren uygulanıyor; ek çevresel gereklilikler ise 9 Ocak 2030 ve 2032 tarihlerinde devreye giriyor.
Bu, beyanın arkasında bir yaşam döngüsü verisinin bulunmasını gerektiriyor. Veriyi üretmek tek seferlik bir hesap değil: hammadde bileşimi, enerji kaynağı ve üretim yeri değiştiğinde beyanın da güncellenmesi gerekiyor.
Pratikte en çok zaman alan kısım veri toplama zinciri oluyor. Tedarikçiden gelen bileşen verisi olmadan ürün düzeyinde bir çevresel beyan kurulamıyor; bu yüzden 2030 gerekliliklerinin hazırlığı 2026'da tedarikçi sözleşmelerinden başlıyor.
Yapı malzemesi düzeni neden diğerlerinden farklı
AB'nin diğer ürün mevzuatlarında işaret ürünün GÜVENLİ olduğunu beyan eder. Yapı malzemelerinde ise işaret ürünün PERFORMANSININ beyan edildiğini gösterir; güvenli olduğunu değil. Bu ayrım hukuki bir zorunluluktan doğar.
Nedeni yetki sınırıdır: bir yapının güvenliği ulusal inşaat mevzuatının konusudur ve üye ülkeler bu yetkiyi devretmedi. Bir duvarın hangi yangın dayanımına sahip olması gerektiğine her ülke kendi karar verir.
Bu yüzden düzen "performansı ortak bir dille ölçün ve beyan edin" der; kabul eşiğini ulusal mevzuata bırakır. Performans beyanı taşıyan bir ürün, hedef ülkenin eşiğini karşılamıyorsa o ülkede kullanılamaz — ve bu, işaretin bir kusuru değil düzenin tasarımıdır.
Fabrika üretim kontrolü neden ayrı bir yükümlülük
Yapı malzemesi seri üretilir ve partiler arasında değişkenlik gösterir: agrega, çimento, polimer ya da metal hammaddesindeki oynama ürünün performansını doğrudan etkiler. Bu yüzden tek bir tip deneyi yeterli görülmez.
Fabrika üretim kontrolü, üretimin sürekli izlendiğini ve beyan edilen performansın korunduğunu gösteren düzendir: numune alma planı, kontrol sıklığı, kayıt tutma ve sapma durumunda yapılacak işler yazılı olarak kurulur.
Değerlendirme kademesi yükseldikçe bu kontrolü onaylanmış kuruluş denetler; en yüksek kademede ürün tipi de kuruluş tarafından belgelendirilir. Yangın performansı gibi kritik karakteristiklerde daha sıkı kademe uygulanır.
Geçiş döneminde nelere bakılır
Yapı malzemeleri düzeni yenilenirken en çok sorulan soru şudur: mevcut performans beyanları ve belgeler ne olacak? Tipik yaklaşım kademeli geçiştir: mevcut teknik şartnameler bir süre yürürlükte kalır, yeni şartnameler yayımlandıkça ürün grupları yeni düzene taşınır.
Bu yüzden takvim ürün grubu bazında izlenir; bütün ürünler için tek bir tarih yoktur. Kendi ürün grubunun şartnamesinin hangi aşamada olduğu esas alınır.
Kontrol edilebilir kalemler öne alınır: fabrika üretim kontrolü kayıtlarının olgunlaştırılması, performans beyanının ürün karakteristikleri bakımından eksiksiz hâle getirilmesi ve hedef ülkelerin ulusal eşiklerinin listelenmesi. Bunlar takvimden bağımsız olarak değer üretir.
Ne yapmalı?
- 1Ürün grubunuzun harmonize şartnamesinin durumunu takip edin.
- 2DoP ve etiket bilgilerinizi yeni düzene göre gözden geçirin.
- 3Çevresel veri toplama sürecinizi şimdiden kurun.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş değildir. Bir düzenlemenin sizin ürününüze nasıl uygulandığı ürünün teknik özelliklerine ve hedef pazara bağlıdır; kesin kapsam ancak ürün incelenerek belirlenir.