EPD — Çevresel Ürün Beyanı

EPD (Environmental Product Declaration), bir ürünün çevresel performansını LCA verisine dayanarak, önceden belirlenmiş ürün kategori kurallarına (PCR) göre sunan doğrulanmış bir beyandır. ISO 14025 kapsamında Tip III çevresel beyan olarak tanımlanır: ürünün iyi ya da kötü olduğunu SÖYLEMEZ, karşılaştırılabilir veri sunar.

Amaç, alıcının farklı ürünleri aynı kurallara göre hazırlanmış veriyle karşılaştırabilmesidir. Yapı sektöründe yeşil bina sertifikaları ve kamu alımları EPD'yi giderek daha sık şart koşmaktadır.

• Yapı malzemesi üreticileri (LEED, BREEAM ve kamu alımı şartları için)
• Ambalaj ve tüketici ürünü üreticileri
• Kamu alımlarında çevresel kriter uygulanan tedarikçiler
• Yeşil bina projelerine malzeme veren firmalar
• Sürdürülebilir tedarik programlarındaki markalar

• Uygulanabilir ürün kategori kurallarının (PCR) belirlenmesi
• PCR yoksa program operatörü koordinasyonunda geliştirilmesi
• PCR'ye uygun LCA çalışmasının yürütülmesi
• Beyan edilecek çevresel göstergelerin hesaplanması
• Yaşam döngüsü modüllerinin raporlanması (yapı ürünlerinde EN 15804 A1-A5, B, C, D)
• Ek çevresel bilgilerin derlenmesi
• Bağımsız doğrulama (program operatörünün kurallarına göre)
• Program operatörü tarafından yayımlanma ve kayıt
• Geçerlilik süresi ve güncelleme yükümlülüğü

• ISO 14025
• EN 15804
• ISO 14040
• ISO 14044
• ISO 21930 (yapı)

• ISO 14025
• EN 15804
• ISO 14040
• ISO 14044
• ISO 21930 (yapı)

1. 1Amaç ve Kapsam TanımıÇalışmanın amacı, fonksiyonel birim ve sistem sınırları (beşikten kapıya, beşikten mezara) tanımlanır. Bu iki tanım sonucu doğrudan belirler.
2. 2Ürün Kategori Kurallarının BelirlenmesiUygulanabilir bir PCR veya sektörel kural varsa esas alınır; karşılaştırılabilirlik ancak aynı kurallara uyulduğunda mümkündür.
3. 3Envanter AnaliziYaşam döngüsü boyunca girdi ve çıktı akışları toplanır: enerji, hammadde, taşıma, atık ve emisyonlar. Veri kalitesi şartları uygulanır.
4. 4Ayırma ve Modelleme KararlarıÇok çıktılı proseslerde ayırma (allocation) yöntemi, geri dönüşüm yaklaşımı ve biyojenik karbonun ele alınışı gerekçeleriyle belirlenir.
5. 5Etki DeğerlendirmesiEnvanter verisi seçilen etki kategorilerine göre hesaplanır; karbon ayak izinde küresel ısınma potansiyeli, su ayak izinde havza bazlı göstergeler kullanılır.
6. 6Yorumlama ve Duyarlılık AnaliziSonuçlar belirsizlik ve duyarlılık analiziyle birlikte yorumlanır; hangi varsayımın sonucu ne kadar değiştirdiği gösterilir.
7. 7Kritik Gözden Geçirme veya DoğrulamaSonuç kamuya açıklanacaksa bağımsız kritik gözden geçirme yapılır; EPD'de bu adım zorunludur.

EPD'de doğrulama ZORUNLUDUR ve program operatörünün kurallarına göre yürütülür. Doğrulama iki katmanlıdır: LCA verisinin ve hesabın PCR'ye uygunluğu ile beyanın içeriğinin doğruluğu. Doğrulama bağımsız bir doğrulayıcı veya doğrulayıcı panel tarafından yapılır; doğrulanmamış bir doküman EPD olarak adlandırılamaz.

• Çalışmayı yapan taraf ve gözden geçiren uzman bilgileri
• Amaç, fonksiyonel birim ve sistem sınırları
• Uygulanan standart ve varsa ürün kategori kuralları
• Veri kaynakları, veri kalitesi ve referans yılı
• Ayırma yöntemi ve modelleme varsayımları
• Etki değerlendirme sonuçları
• Belirsizlik ve duyarlılık analizi
• Kritik gözden geçirme beyanı (yapıldıysa)
• Program operatörü ve EPD kayıt numarası
• Uygulanan PCR ve sürümü
• Geçerlilik başlangıç ve bitiş tarihleri
• Doğrulayıcı bilgisi ve doğrulama türü

EPD bir çevre etiketi veya üstünlük belgesi DEĞİLDİR: ürünün çevresel açıdan iyi olduğunu söylemez, yalnızca standartlaştırılmış veri sunar. Karşılaştırma ancak aynı PCR'ye göre hazırlanmış ve aynı fonksiyonel birimi kullanan EPD'ler arasında yapılabilir; farklı program operatörlerinin EPD'leri her zaman doğrudan karşılaştırılamaz. EPD'nin tanımlı bir geçerlilik süresi vardır ve süresi dolan beyan kullanılamaz.

Sera gazı doğrulama ve geçerli kılma faaliyetleri ISO 14065 kapsamında akredite edilir; doğrulamanın kendisi ISO 14064-3'e göre yürütülür ve doğrulayıcı personelin yetkinliği ISO 14066 ile tanımlanır. Güvence denetimleri ise ISAE 3000 gibi güvence standartlarına tabidir ve akredite belgelendirme kapsamında değildir. Her iki çerçevede de tarafsızlık kuralı belirleyicidir: hesaplamayı yapan taraf aynı hesaplamayı doğrulayamaz. EUROLAB, ILAC ve IAF çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; hangi doğrulamanın akredite kapsamda sunulabildiği teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• Ürün Karbon Ayak İzi (ISO 14067)
• Su Ayak İzi (ISO 14046)
• LCA — Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi