Çevresel İddialar (ISO 14021)

ISO 14021, üreticinin kendi yaptığı çevresel beyanların (Tip II öz beyan) hangi koşullarda kurulabileceğini tanımlar. Üçüncü taraf bir etiket veya EPD gerektirmez; ancak beyanın doğru, doğrulanabilir, açık ve yanıltıcı olmaması şarttır. Standart, sık kullanılan terimler için tanım ve değerlendirme yöntemi verir.

Amaç, çevresel iddiaların ölçülebilir bir dayanağa oturmasıdır. Dayanağı gösterilemeyen bir iddia, tüketici mevzuatı açısından yanıltıcı ticari uygulama sayılabilir.

• Ambalaj ve ürünlerinde çevresel iddia kullanan markalar
• Geri dönüştürülmüş içerik beyan eden üreticiler
• Biyobozunur veya kompostlanabilir ürün satan firmalar
• Perakende zincirlerinin çevresel iddia politikasına tabi tedarikçiler
• Reklam ve etiket metinlerini denetleten pazarlama ekipleri

• İddianın hangi terimle kurulduğunun belirlenmesi
• Standartta tanımlı terimler: geri dönüştürülebilir, geri dönüştürülmüş içerik, kompostlanabilir, biyobozunur, azaltılmış kaynak kullanımı, uzun ömürlü, yeniden kullanılabilir, yeniden doldurulabilir
• İddianın ürünün tamamına mı bir bileşenine mi ait olduğunun netleştirilmesi
• Dayanak verilerin ve ölçüm yönteminin incelenmesi
• İddianın doğrulanabilirlik şartı: kanıtın talep hâlinde sunulabilmesi
• Belirsiz ve genel ifadelerin değerlendirilmesi (çevre dostu, yeşil gibi)
• Sembol ve grafik kullanımının kurallara uygunluğu
• Toplama altyapısının varlığı (geri dönüştürülebilirlik iddialarında)
• İddia metninin okurda yarattığı izlenim

• ISO 14021
• ISO 14024
• ISO 14025
• EN 13432 (kompostlanabilirlik)

• ISO 14021
• ISO 14024
• ISO 14025
• EN 13432 (kompostlanabilirlik)

1. 1İddianın TanımlanmasıHangi iddianın, hangi ürün veya kuruluş için ve hangi kapsamda kurulacağı netleştirilir. Belirsiz iddia doğrulanamaz.
2. 2Dayanak Verinin Hazırlanmasıİddiayı destekleyen hesaplama, ölçüm veya sertifika kayıtları kuruluş tarafından hazırlanır.
3. 3Kriterin Belirlenmesiİddianın değerlendirileceği standart veya kural seti belirlenir; karbon nötrlükte ISO 14068-1, öz beyanlarda ISO 14021 gibi.
4. 4Dayanağın İncelenmesiHesaplama yöntemi, veri kalitesi ve varsayımlar kontrol edilir; iddianın kapsamı ile dayanağın kapsamı karşılaştırılır.
5. 5İddia Metninin Değerlendirilmesiİddianın ifade biçimi, kapsam sınırının okura açıkça iletilip iletilmediği yönünden incelenir. Doğru veriye dayanan bir iddia, yanlış ifade edildiğinde yanıltıcı olabilir.
6. 6Doğrulama Beyanıİddianın dayanağının değerlendirildiğini ve kapsamını belirten beyan düzenlenir.

İddia doğrulamasında güvence, iddianın dayanağının incelenmesi kapsamındadır. Doğrulayan taraf iddianın doğru olduğunu değil, sunulan dayanağın iddiayı desteklediğini ve kapsamın doğru ifade edildiğini beyan eder. Bu ayrım, iddia kapsamı dışındaki etkiler için bir güvence verilmediği anlamına gelir.

• Doğrulayan kuruluş bilgileri
• İddianın metni ve kapsamı
• İddianın ilişkili olduğu ürün, hizmet veya kuruluş
• Uygulanan kriter ve standart
• İncelenen dayanak veriler ve dönem
• Kapsam sınırları ve hariç tutulanlar
• Doğrulama sonucu ve geçerlilik dönemi

ISO 14021 kapsamındaki bir öz beyanın doğrulanması, üçüncü taraf çevre etiketi (Tip I) veya EPD (Tip III) ile aynı statüde değildir. Doğrulama beyanın dayanağını inceler; ürünün çevresel üstünlüğünü onaylamaz. Ayrıca AB'de çevresel iddialara ilişkin düzenlemeler sıkılaşmaktadır ve ISO 14021'e uygunluk, yerel tüketici mevzuatına uygunluğu tek başına garanti etmez.

Sera gazı doğrulama ve geçerli kılma faaliyetleri ISO 14065 kapsamında akredite edilir; doğrulamanın kendisi ISO 14064-3'e göre yürütülür ve doğrulayıcı personelin yetkinliği ISO 14066 ile tanımlanır. Güvence denetimleri ise ISAE 3000 gibi güvence standartlarına tabidir ve akredite belgelendirme kapsamında değildir. Her iki çerçevede de tarafsızlık kuralı belirleyicidir: hesaplamayı yapan taraf aynı hesaplamayı doğrulayamaz. EUROLAB, ILAC ve IAF çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; hangi doğrulamanın akredite kapsamda sunulabildiği teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• Karbon Nötrlük (ISO 14068-1)
• İklim İddiaları (Climate Claims)