Şok Testi Nedir?
Şok testi, numunenin tanımlı tepe ivme, süre ve darbe biçiminde (yarım sinüs, testere dişi, klasik veya SRS tabanlı) darbelere tabi tutulduğu; işlev ve yapısal bütünlüğünün değerlendirildiği deneydir.
Şok Testi Amacı
Amaç, taşıma, kullanım, çarpma veya savaş hasarı kaynaklı ani ivmelerin ekipmanı işlevsiz bırakmadığını doğrulamaktır.
Şok Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?
- Askerî ve havacılık elektroniği
- Araç üstü ekipman
- Taşınabilir donanım
- Deniz platformu ekipmanı
Şok Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?
Şok Testi İçin İlgili Standartlar
- MIL-STD-810 Yöntem 516
- IEC 60068-2-27mekanik şok testi Testi
- RTCA DO-160 Bölüm 7
- MIL-S-901 (deniz ağır şok)
- EN 50155demiryolu araçlarındaki elektronik donanım Testi
- EN 50121demiryolu uygulamalarında elektromanyetik uyumluluk Testi
- EN 45545demiryolu araçlarında yangın güvenliği Testi
- IEC 61373demiryolu araç ekipmanında titreşim ve şok Testi
Şok Testi Koşulları
- Darbe biçimi
- Yarım sinüs, son tepe testere dişi veya şok tepki spektrumu (SRS) tabanlı
- Tepe ivme ve süre
- Standartta ve programda tanımlı; örneğin işlevsel şok ve nakliye şoku ayrı seviyelerdedir
- Eksen ve yön
- Üç dik eksende ve her iki yönde
- Darbe sayısı
- Eksen ve yön başına tanımlı sayıda
Şok Testi Cihazı
- Şok test makinesi (serbest düşme veya hidrolik)
- Kalibre ivmeölçerler ve veri kaydı
- Bağlama fikstürü
- İşlev izleme donanımı
Şok Testi İçin Numune Gereksinimleri
- Fikstür numuneyi gerçek montajı temsil edecek biçimde tutmalı
- İvmeölçer konumları tanımlanmalı
- Darbe biçimi tolerans içinde doğrulanmalı
- İşlev izleme darbe sırasında sürdürülebilmelidir
Şok Testi Süresi
Eksen ve darbe sayısına göre tipik olarak 1–2 hafta.
Şok Testi Prosedürü
- 1Numune fikstüre monte edilir ve enstrümante edilir.
- 2Darbe biçimi boş fikstürde doğrulanır.
- 3Üç eksende ve iki yönde darbeler uygulanır.
- 4Her seri sonrası işlev denenir.
- 5Görsel muayene yapılır.
- 6Ölçülen darbe biçimleri raporlanır.
Şok Testi Kabul Kriterleri
Kabul kriteri programda tanımlanır: darbeler sonrasında işlevin sürmesi ve yapısal hasar bulunmaması.
Sonuçların Değerlendirilmesi
Fikstür tasarımı darbe biçimini bozabilir; boş fikstür doğrulaması yapılmadan uygulanan darbeler tolerans dışına çıkabilir. Deniz platformlarında MIL-S-901 ağır şok deneyi ayrı ve çok daha şiddetli bir gerekliliktir.
Şok Testi Raporu
- Uygulanan standart ve yöntem
- Darbe biçimi, tepe ivme ve süre
- Eksen, yön ve darbe sayısı
- Ölçülen darbe kayıtları
- İşlev ve görsel muayene sonuçları
Akreditasyon
EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.
Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Mevzuat
- Savunma ve havacılık kalifikasyon şartnameleri
Demiryolu Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm Shock deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.
Demiryolu deneyleri, araç ve bileşenlerin raylı sistem ortamında güvenli ve güvenilir çalıştığını gösterir. Bu ailenin karakteri UZUN ÖMÜR VARSAYIMINDAN gelir: bir raylı araç otuz yılı aşan servis ömrüne göre tasarlanır ve bileşenler bu süre boyunca titreşim, sıcaklık çevrimi ve yoğun kullanım altında kalır.
Uzun ömür, bileşen tedarik zincirini de belirler. Otuz yıl boyunca yedek parça bulunabilirliği, üretimden çıkan elektronik bileşenlerin yerine yenisinin konması ve her değişimin yeniden doğrulanması gerekir. Bu, demiryolunu "bir kez onaylat ve devam et" mantığından çıkarır.
Yangın güvenliği alanın en sıkı düzenlenmiş bölümüdür ve EN 45545 serisi üzerinden yürütülür. Serinin mantığı KULLANIM YERİ ve İŞLETME KATEGORİSİNE dayanır: bir tünel metrosu ile şehirler arası bir tren aynı riski taşımaz, koltuk kumaşı ile kablo aynı kategoride değerlendirilmez. Tahliye süresi bu kategorileri belirleyen asıl etkendir; kapalı bir tünelde tahliye uzun sürdüğü için malzeme gereklilikleri sertleşir.
Elektronik donanım için EN 50155 çerçeve standardıdır ve çevresel, elektriksel ve işlevsel gereklilikleri bir arada taşır: besleme gerilimi değişimleri, sıcaklık sınıfları, nem, titreşim ve şok. Titreşim ve şok tarafında EN 61373 kategorileri kullanılır ve bunlar montaj yerine göre ayrışır — gövdeye monte bir kutu ile boji üzerine monte bir sensör aynı profilden geçmez.
Elektromanyetik uyumluluk tarafında EN 50121 serisi işler ve demiryoluna özgü bir sorunu ele alır: çekiş sistemi çok yüksek güçte anahtarlama yapar ve hem araç içindeki sistemleri hem hat boyundaki sinyalizasyonu etkileyebilir. Bu yüzden seri, araç, hat boyu tesisleri ve sinyalizasyon için ayrı bölümler taşır.
Güvenlikle ilgili sistemlerde ayrı bir gövde işler ve burada kanıt deney değil SÜREÇTİR: EN 50126 (RAMS), EN 50128 (yazılım) ve EN 50129 (güvenlikle ilgili elektronik sistemler) güvenlik yaşam döngüsünü ve güvenlik bütünlük seviyelerini (SIL) tanımlar. Sinyalizasyon ve fren kontrol sistemleri bu çerçevede değerlendirilir.
Kalite tarafında sektörün kendi şeması olan IRIS (ISO/TS 22163) devreye girer; büyük araç üreticileri tedarikçilerinden bu belgeyi ister.
Mekanik yapı tarafında araç gövdesi ve boji çerçevesi kendi standartlarına sahiptir: statik ve yorulma yükleri altında yapısal doğrulama, kaynak kalitesi ve çarpışma güvenliği. Bu deneyler tam ölçekli düzeneklerde yürütülür ve aylar sürebilir.
Bu alanın yöntem grupları
Yangın güvenliği
EN 45545 kapsamında malzeme ve bileşen sınıflandırması; işletme ve tasarım kategorisine göre gereklilik seti.
Elektronik donanım
EN 50155 çevresel ve elektriksel gereklilikler; besleme kesintileri, sıcaklık sınıfları, nem ve koruma derecesi.
Titreşim ve şok
EN 61373 kategorileri; montaj yerine göre gövde, boji ve aks üstü profilleri.
Elektromanyetik uyumluluk
EN 50121 serisi: araç, hat boyu tesisleri ve sinyalizasyon için ayrı bölümler.
Güvenlik yaşam döngüsü
EN 50126 RAMS, EN 50128 yazılım ve EN 50129 güvenlikle ilgili sistemler; SIL belirleme ve güvenlik dosyası.
Yapısal doğrulama
Araç gövdesi ve boji çerçevesinde statik ve yorulma yükleri, kaynak kalitesi, çarpışma güvenliği.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- EN 45545 gereklilikleri kullanım yerine ve işletme kategorisine göre değişir; tek bir "demiryolu yangın sınıfı" yoktur.
- EN 50155 uygunluğu titreşim gerekliliklerini kapsamaz; EN 61373 ayrıca uygulanır.
- Sivil EMC raporu demiryolu için yeterli değildir; EN 50121 serisi farklı ortam ve limitler tanımlar.
- Güvenlikle ilgili sistemlerde deney tek başına kanıt değildir; güvenlik yaşam döngüsü kayıtları gerekir.
- Bileşen değişikliği (obsolescence kaynaklı dahi) yeniden doğrulama gerektirir; uzun ömürlü projelerde bu rutin bir iştir.
- IRIS belgesi ürün onayı değildir; kalite sistemi belgesidir.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Araç ve bileşen onayı, işletmeci kabul süreçleri
- Yangın güvenliği kategorisine göre malzeme seçimi
- Güvenlikle ilgili sistemlerde güvenlik dosyası ve SIL kanıtı
- Tedarik zinciri kalite belgelendirmesi
- Bileşen tedarik sürekliliği ve değişiklik yönetimi
İlgili Testler
Şok Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Shock hangi standarda göre yapılır?
Shock, MIL-STD-810 Yöntem 516, IEC 60068-2-27, RTCA DO-160 Bölüm 7 ve MIL-S-901 (deniz ağır şok) kapsamında yürütülür. Uygulanacak sınır değerler ve kabul kriterleri ürün standardında tanımlanır; ürününüz için geçerli sürüm teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Shock hangi ürünlere uygulanır?
Başlıca askerî ve havacılık elektroniği, araç üstü ekipman, taşınabilir donanım ve deniz platformu ekipmanı için uygulanır. Ürününüzün kapsama girip girmediği, teknik özellikleri ve kullanım amacı incelenerek belirlenir.
Shock hangi koşullarda yapılır?
Belirleyici parametreler şunlardır: darbe biçimi — Yarım sinüs, son tepe testere dişi veya şok tepki spektrumu (SRS) tabanlı, tepe ivme ve süre — Standartta ve programda tanımlı; örneğin işlevsel şok ve nakliye şoku ayrı seviyelerdedir ve eksen ve yön — Üç dik eksende ve her iki yönde. Koşulların tamamı sayfadaki "Test Koşulları" bölümünde yer alır ve ürün standardına göre değişir.
Shock için nasıl bir numune gerekir?
fikstür numuneyi gerçek montajı temsil edecek biçimde tutmalı, ivmeölçer konumları tanımlanmalı ve darbe biçimi tolerans içinde doğrulanmalı. Numune adedi ürün standardına ve raporlanacak kapsama göre belirlenir.
Shock ne kadar sürer?
Eksen ve darbe sayısına göre tipik olarak 1–2 hafta. Bu süre deneyin kendisine aittir; numune hazırlığı, sıraya girme ve raporlama ayrıca değerlendirilir. Ürününüz için gerçekçi bir takvim teklifte verilir.
Shock sonucunda neye göre "uygun" denir?
Kabul kriteri programda tanımlanır: darbeler sonrasında işlevin sürmesi ve yapısal hasar bulunmaması.