Compression Set

Kalıcı Basma Deformasyonu (Compression Set) Testi Nedir?

Kalıcı basma deformasyonu testi, numunenin tanımlı oranda sıkıştırılıp belirli sıcaklık ve sürede tutulduktan sonra serbest bırakıldığı; geri kazanmadığı deformasyonun yüzde olarak belirlendiği deneydir.

Kalıcı Basma Deformasyonu (Compression Set) Testi Amacı

Amaç, contanın uzun süreli sıkıştırma altında sızdırmazlık kabiliyetini koruyup koruyamayacağını değerlendirmektir.

Kalıcı Basma Deformasyonu (Compression Set) Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

O-ring ve statik contalar
Flanş ve kapak contaları
Titreşim yalıtım elemanları
Sızdırmazlık profilleri

Kalıcı Basma Deformasyonu (Compression Set) Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

OtomotivElektrikli AraçBataryaPlastikKauçuk

Kalıcı Basma Deformasyonu (Compression Set) Testi İçin İlgili Standartlar

ISO 815-1
ISO 815-2 (düşük sıcaklık)
ASTM D395 Yöntem B

Kalıcı Basma Deformasyonu (Compression Set) Testi Koşulları

Sıkıştırma: Standartta tanımlı oran; tipik olarak %25
Sıcaklık: Şartnamede tanımlı; oda sıcaklığından yükseltilmiş sıcaklığa
Süre: Standartta tanımlı; tipik olarak 22 veya 72 saat
Geri kazanma: Serbest bırakıldıktan sonra standartta tanımlı süre beklenip ölçülür

Kalıcı Basma Deformasyonu (Compression Set) Testi Cihazı

Compression set plakaları ve ara parçalar
Kalibre kalınlık ölçüm aleti
Sıcaklık kontrollü fırın
Şartlandırma odası

Kalıcı Basma Deformasyonu (Compression Set) Testi İçin Numune Gereksinimleri

Numune ölçüleri standartta tanımlı olmalı
Ara parça kalınlığı sıkıştırma oranını belirler ve doğrulanmalıdır
Numune yüzeyleri düz ve paralel olmalı
Numune adedi standartta tanımlanır

Kalıcı Basma Deformasyonu (Compression Set) Testi Süresi

Süreye bağlı olarak 3–7 gün.

Kalıcı Basma Deformasyonu (Compression Set) Testi Prosedürü

1Numune kalınlığı ölçülür.
2Numune plakalar arasında tanımlı orana sıkıştırılır.
3Tanımlı sıcaklık ve sürede tutulur.
4Numune serbest bırakılır ve tanımlı süre dinlendirilir.
5Kalınlık yeniden ölçülür.
6Kalıcı deformasyon yüzdesi hesaplanır.

Kalıcı Basma Deformasyonu (Compression Set) Testi Kabul Kriterleri

Kabul kriteri şartnamede verilen azami kalıcı deformasyon yüzdesidir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Sıcaklık ve süre birlikte belirtilmeden verilen bir compression set değeri karşılaştırılamaz. Geri kazanma süresine uyulmaması sonucu olduğundan kötü gösterir; elastomer serbest bırakıldıktan sonra bir süre daha geri kazanır.

Kalıcı Basma Deformasyonu (Compression Set) Testi Raporu

Uygulanan standart ve yöntem
Sıkıştırma oranı
Sıcaklık ve süre
Geri kazanma süresi
Kalıcı deformasyon değerleri

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Conta ve sızdırmazlık şartnameleri

Otomotiv Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Compression Set deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Otomotiv deneyleri, bir bileşenin araç ömrü boyunca karşılaşacağı yükleri temsil eden koşullarda çalışmaya devam ettiğini gösterir. Araç, tek bir ürün değil bir ORTAMDIR: titreşim, sıcaklık çevrimi, tuzlu su, taş çarpması, elektriksel geçici olaylar ve elektromanyetik gürültü aynı anda ve yıllarca vardır.

Bu ailenin ayırt edici yönü, ARAÇ ÜRETİCİSİ ŞARTNAMELERİNİN standartların üzerine binmesidir. ISO ve SAE yayınları ortak zemini kurar; ama Volkswagen, BMW, Ford, Stellantis, Toyota ve Renault kendi şartnamelerinde farklı seviyeler, ek deneyler ve farklı kabul ölçütleri tanımlar. Bir bileşen için "otomotiv standartlarına uygun" ifadesi tek başına yetersizdir; hangi üreticinin hangi şartnamesinin hangi revizyonu sorusu yanıtlanmalıdır.

Aile üç ayrı süreci birlikte taşır ve bunlar sık karıştırılır. Homologasyon, aracın trafiğe çıkabilmesi için gereken tip onaylarıdır ve devlet yetkisiyle yürür. Tedarikçi onayı, araç üreticisinin kendi kalite ve deney gerekliliklerinden geçmektir ve ticari bir ilişkidir. Üçüncüsü ise tasarım doğrulamadır: mühendislik ekibinin kendi tasarımının hedefleri karşıladığını göstermesi.

Bileşen seviyesinde deney planı KULLANIM YERİNE göre kurulur. Motor bölmesindeki bir modül ile bagajdaki bir modül aynı sıcaklık ve titreşim profilinden geçmez; kapı içindeki bir bileşen ile tavan konsolundaki bir bileşen aynı su ve toz maruziyetini görmez. ISO 16750 serisi bu yerleşim bazlı yaklaşımın ortak çerçevesidir.

Elektrikli araca geçiş alanı yeniden şekillendirdi. Yüksek gerilim güvenliği, yalıtım koordinasyonu, batarya güvenliği, şarj arayüzü uygunluğu ve yüksek gerilimli bileşenlerin elektromanyetik davranışı klasik otomotiv deney setine eklendi. Sessiz çalışan bir araçta akustik ve titreşim beklentileri de değişti; içten yanmalı motorun maskelediği sesler artık duyulur hâle geldi.

Kalite sistemi tarafı bu alanda deneyden ayrılamaz. IATF 16949 kapsamındaki üretici, deney sonuçlarını PPAP dosyasında sunar; ölçüm sistemi analizi, proses yeterlilik çalışması ve kontrol planı deney raporunun etrafında durur. Tek bir iyi sonuç yetmez, sürecin o sonucu tekrarlayabildiği gösterilir.

Bu alanın yöntem grupları

Çevresel ve iklimsel
Sıcaklık çevrimi, termal şok, nemli ısı, tuz sisi, toz ve su girişi (IP), güneş ışınımı. Yerleşim yerine göre seviyeler değişir.
Mekanik
Sinüs ve rastgele titreşim, şok, mekanik yükler, bağlantı elemanı torku ve dayanıklılık çevrimleri.
Elektriksel
Besleme gerilimi değişimleri, geçici olaylar (ISO 7637), ters polarite, aşırı gerilim, kısa devre ve uyku akımı ölçümleri.
EMC
Bileşen emisyonu (CISPR 25), yayılan ve iletilen bağışıklık (ISO 11452 serisi), elektrostatik boşalma (ISO 10605).
Malzeme ve emisyon
İç mekân malzemelerinde koku, fogging ve VOC emisyonu; yanıcılık; UV yaşlandırma; kaplama dayanımı ve taş çarpma.
İşlevsel güvenlik ve siber güvenlik
ISO 26262 kapsamında işlevsel güvenlik kanıtları, ISO/SAE 21434 kapsamında siber güvenlik mühendisliği; UNECE R155 ve R156 ile mevzuata bağlanır.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Şartname referansı olmayan bir otomotiv raporu tedarik zincirinde kabul görmez; hangi OEM şartnamesi ve revizyonu uygulandığı yazılmalıdır.
Tip onayı ile tedarikçi onayı farklı süreçlerdir. E-Mark onayı olan bir bileşen, OEM'in kendi kabul deneylerinden geçmiş sayılmaz.
Bir prototipte alınan sonuç seri üretime taşınmaz; PPAP seri üretim parçalarıyla yapılır.
EMC tarafında yalnızca emisyon ölçmek eksik kalır; bağışıklık ayrı bir gövdedir ve araçta daha kritiktir.
Elektrikli araç bileşenlerinde yüksek gerilim güvenliği ayrı bir yetkinliktir; klasik 12 V deney altyapısı yeterli olmaz.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Tedarikçi bileşen onayı ve PPAP dosyası
UNECE tip onayı ve E-Mark işaretlemesi
Tasarım doğrulaması ve dayanıklılık kanıtı
Saha şikâyetlerinin ve garanti iadelerinin kök neden analizi
Tasarım ya da tedarikçi değişikliğinin etkisinin değerlendirilmesi

İlgili Testler

Kalıcı Basma Deformasyonu (Compression Set) Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Compression set değeri düşük olan conta her zaman daha iyi mi?

Sızdırmazlık açısından düşük değer olumludur ancak tek ölçüt değildir. Sıcaklık dayanımı, kimyasal dayanım ve sıkıştırma kuvveti gevşemesi (compression stress relaxation) birlikte değerlendirilmelidir.