Bump Testi — IEC 60068-2-29

Bump (Tekrarlı Darbe) Testi Nedir?

Bump testi, numuneye binlerce kez tekrarlanan düşük genlikli darbelerin uygulandığı deneydir. IEC 60068-2-29'da tanımlanır ve taşıma sırasındaki sürekli sarsıntıyı temsil eder.

Bump (Tekrarlı Darbe) Testi Amacı

Amaç, tekrarlı darbelerin bağlantı elemanlarında gevşeme ve yorulma yaratmadığını doğrulamaktır.

Bump (Tekrarlı Darbe) Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Elektronik üniteler
Demiryolu ve otomotiv ekipmanı
Taşınabilir cihazlar
Ambalajlı ürünler

Bump (Tekrarlı Darbe) Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

OtomotivHavacılıkSavunmaDemiryoluLojistik

Bump (Tekrarlı Darbe) Testi İçin İlgili Standartlar

IEC 60068-2-29çevresel test yöntemleri serisi Testi
IEC 61373demiryolu araç ekipmanında titreşim ve şok Testi
IEC 60068çevresel test yöntemleri serisi Testi
MIL-STD-810çevresel mühendislik değerlendirmeleri ve laboratuvar testleri Testi
RTCA DO-160havacılık ekipmanında çevresel şartlar ve test yöntemleri Testi
SAEotomotiv ve havacılık mühendisliği standartları Testi
ISO 16750araç elektrik/elektronik donanımında çevre şartları Testi
UN 38.3lityum bataryalarda taşıma güvenliği testleri Testi

Bump (Tekrarlı Darbe) Testi Koşulları

Tepe ivme: Şartnamede tanımlı; tipik olarak 10 – 100 g
Darbe süresi: Standartta tanımlı (ms)
Darbe sayısı: Yüksek; tipik olarak 1000 – 4000 darbe
Eksen: Şartnamede tanımlı eksen(ler)

Bump (Tekrarlı Darbe) Testi Cihazı

Bump test cihazı
İvmeölçer ve sayaç
Bağlama fikstürü
İşlev izleme

Bump (Tekrarlı Darbe) Testi İçin Numune Gereksinimleri

Fikstür rijit olmalı
Bağlantı elemanlarının tork değerleri kaydedilmeli
Test öncesi işlev kontrolü yapılmalı

Bump (Tekrarlı Darbe) Testi Süresi

Darbe sayısına bağlıdır; tipik olarak birkaç saat ile bir iş günü.

Bump (Tekrarlı Darbe) Testi Prosedürü

1Darbe genliği ve süresi ayarlanır.
2Numune fikstüre bağlanır.
3Tanımlı sayıda darbe uygulanır.
4Ara kontrollerde gevşeme ve işlev incelenir.
5Son işlev ve görsel muayene yapılır.

Bump (Tekrarlı Darbe) Testi Kabul Kriterleri

Kabul kriteri şartnamede tanımlanır: bağlantıların gevşememesi, çatlak oluşmaması ve işlevin sürmesi.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Bağlantı torklarındaki kayıp ve lehim bağlantılarındaki çatlaklar değerlendirilir.

Bump (Tekrarlı Darbe) Testi Raporu

Uygulanan standart
Tepe ivme, darbe süresi ve sayısı
Eksen bilgisi
Gevşeme ve işlev sonuçları

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Demiryolu ve otomotiv ekipman şartnameleri

Titreşim ve Şok — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Bump deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Titreşim ve şok deneyleri, ürünün mekanik dinamik yüklere dayanıp dayanmadığını gösterir. İki olay birbirinden ayrıdır: titreşim sürekli ve tekrarlı bir yükleme, şok ise anlık ve yüksek ivmeli tek bir darbedir. İkisi farklı arıza modları üretir ve ayrı ayrı istenir.

Titreşimin ürettiği arıza YORULMADIR: lehim bağlantısı çatlar, kablo kılıfı aşınır, vida gevşer, konnektör kontak kaybeder. Şokun ürettiği arıza ise KIRILMADIR: kırılgan bir bileşen parçalanır, bir tutucu kopar, bir kart tutucusundan çıkar. Bu yüzden bir ürünü titreşimde sınamak, şokta da dayandığını göstermez.

Titreşim üç biçimde uygulanır ve her biri farklı bilgi verir. Sinüs titreşim tek frekansta tarama yapar; ürünün rezonans frekanslarını bulmak için kullanılır ve tasarım aşamasında çok değerlidir. Rastgele titreşim gerçek ortamın geniş bantlı yapısını temsil eder ve dayanıklılık kanıtı için tercih edilir. Sinüs üstü rastgele ve rastgele üstü rastgele profilleri ise motor ve rotor kaynaklı baskın frekansların üzerine binen geniş bantlı gürültüyü birlikte benzetir — helikopter ve turboprop uygulamalarında bu gereklidir.

REZONANS alanın merkezindeki kavramdır. Her yapının kendi doğal frekansları vardır; tahrik frekansı bunlardan birine yaklaştığında genlik büyür ve ürün, girdi seviyesinin kat kat üstünde bir ivmeye maruz kalır. Bu yüzden deney öncesinde rezonans taraması yapılır ve tasarım değişikliği çoğu zaman seviyeyi düşürmek değil rezonansı kaydırmak biçiminde olur.

Bu ailede BAĞLAMA DÜZENİ (fixture) sonucun bir parçasıdır ve bu, en sık gözden kaçan noktadır. Numunenin sarsıcıya nasıl bağlandığı, aktarılan enerjiyi ve rezonans davranışını doğrudan değiştirir. Kötü tasarlanmış bir fikstür kendi rezonanslarını devreye sokar ve ürüne olmayan bir yük bindirir ya da tersine, gerçek yükü sönümleyerek ürünü korur. Farklı bağlama düzenleriyle alınmış sonuçlar karşılaştırılamaz.

Ölçüm noktası seçimi de sonucu belirler. Kontrol ivmeölçeri fikstür üzerinde, izleme ivmeölçerleri ürünün kritik noktalarında konumlandırılır; rapor bu konumları belgelemek zorundadır. Aynı deneyde farklı noktalarda ölçülen ivme belirgin biçimde farklı olabilir.

Profiller uygulama alanına göre ayrışır: taşıma titreşimi (ambalaj ve sevkiyat), araç titreşimi (yerleşim yerine göre), demiryolu (EN 61373 kategorileri), havacılık (DO-160 bölümleri), askerî (MIL-STD-810 yöntemleri) ve batarya taşıma (UN 38.3 T3). Aynı ürün farklı programda farklı profillerden geçer.

Bu alanın yöntem grupları

Sinüs titreşim
Frekans taramasıyla rezonans belirleme ve tanımlı frekanslarda dayanım; tasarım aşamasında en bilgi verici deney.
Rastgele titreşim
Geniş bantlı güç spektral yoğunluğu profiliyle dayanıklılık; gerçek ortamı en iyi temsil eden yaklaşım.
Karma profiller
Sinüs üstü rastgele ve rastgele üstü rastgele; döner makine kaynaklı baskın frekanslar için.
Klasik şok
Yarım sinüs, testere dişi ve trapez darbe biçimleriyle tanımlı ivme ve süre.
Serbest düşme ve devirme
Elleçleme kaynaklı gerçek düşme senaryoları; taşınabilir ürünlerde belirleyici.
Rezonans arama ve izleme
Deney öncesi ve sonrası tarama ile yapısal değişimin (çatlak, gevşeme) tespiti.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Şok ve titreşim aynı deney değildir; biri kırılma, diğeri yorulma üretir ve ayrı ayrı istenir.
Bağlama düzeni belgelenmeyen bir rapor karşılaştırılamaz; fikstür kendi rezonansını devreye sokabilir.
Seviyeler ürün standardından ya da program şartnamesinden gelir; standart tek bir evrensel seviye tanımlamaz.
Deney öncesi ve sonrası rezonans taraması yapılmazsa yapısal hasar gözden kaçabilir; ürün çalışıyor görünüp içten çatlamış olabilir.
Ölçüm noktası konumu raporlanmalıdır; aynı deneyde farklı noktalarda ölçülen ivme belirgin biçimde farklıdır.
Ürün deney sırasında çalıştırılmıyorsa geçici kontak kayıpları görünmez.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Taşıma ve kullanım dayanıklılığının doğrulanması
Bataryalarda taşıma ve araç titreşim uygunluğu
Demiryolu, havacılık ve savunma nitelendirme dosyaları
Lehim, konnektör ve bağlantı arızalarının kök neden analizi
Tasarım değişikliğiyle rezonansın kaydırılması kararı

İlgili Testler

Bump (Tekrarlı Darbe) Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bump hangi standarda göre yapılır?

Bump, IEC 60068-2-29 ve IEC 61373 kapsamında yürütülür. Uygulanacak sınır değerler ve kabul kriterleri ürün standardında tanımlanır; ürününüz için geçerli sürüm teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Bump hangi ürünlere uygulanır?

Başlıca elektronik üniteler, demiryolu ve otomotiv ekipmanı, taşınabilir cihazlar ve ambalajlı ürünler için uygulanır. Ürününüzün kapsama girip girmediği, teknik özellikleri ve kullanım amacı incelenerek belirlenir.

Bump hangi koşullarda yapılır?

Belirleyici parametreler şunlardır: tepe ivme — Şartnamede tanımlı; tipik olarak 10 – 100 g, darbe süresi — Standartta tanımlı (ms) ve darbe sayısı — Yüksek; tipik olarak 1000 – 4000 darbe. Koşulların tamamı sayfadaki "Test Koşulları" bölümünde yer alır ve ürün standardına göre değişir.

Bump için nasıl bir numune gerekir?

fikstür rijit olmalı, bağlantı elemanlarının tork değerleri kaydedilmeli ve test öncesi işlev kontrolü yapılmalı. Numune adedi ürün standardına ve raporlanacak kapsama göre belirlenir.

Bump ne kadar sürer?

Darbe sayısına bağlıdır; tipik olarak birkaç saat ile bir iş günü. Bu süre deneyin kendisine aittir; numune hazırlığı, sıraya girme ve raporlama ayrıca değerlendirilir. Ürününüz için gerçekçi bir takvim teklifte verilir.

Bump sonucunda neye göre "uygun" denir?

Kabul kriteri şartnamede tanımlanır: bağlantıların gevşememesi, çatlak oluşmaması ve işlevin sürmesi.