ISO/IEC 17020

Muayene (inspection), bir ürünün, tesisin ya da sürecin tanımlı gerekliliklere uygunluğunun gözlem, ölçüm ve MESLEKİ DEĞERLENDİRME ile belirlenmesidir. Deneyden ayrılan yönü, kararın büyük ölçüde muayene personelinin yetkinliğine ve yerinde yapılan değerlendirmeye dayanmasıdır.

Bu fark önemli bir sonuç doğurur. Bir deney standardı, yeterince tanımlıysa farklı laboratuvarlarda aynı sonucu verir. Muayenede ise personelin deneyimi, gözlem kalitesi ve karar verme yetkinliği sonucu doğrudan etkiler. Bu yüzden muayene kuruluşlarında personel nitelendirmesi, yetki matrisi ve sürekli eğitim, ekipman kalibrasyonu kadar merkezî bir konudur.

Faaliyet çoğunlukla SAHADA yürütülür ve bu, kendi zorluklarını getirir: ortam koşulları denetlenemez, erişim kısıtlı olabilir, ekipmanı taşımak gerekir ve karar çoğu zaman yerinde verilir. Sevkiyat öncesi muayene, imalat sırasında ara kontrol, periyodik ekipman muayenesi, kaldırma ekipmanı ve basınçlı kap muayenesi, kaynak muayenesi ve tahribatsız muayene bu kapsamdadır.

Muayene kuruluşunun yetkinliği ISO/IEC 17020 kapsamında değerlendirilir ve kuruluşun BAĞIMSIZLIK TİPİ (A, B, C) muayenenin kabul göreceği bağlamı belirler. A tipi kuruluş tamamen bağımsızdır; B tipi, ana kuruluşun kendi ürünlerini muayene eden ayrı bir birimdir; C tipi ise tasarım, üretim ya da bakım faaliyetiyle aynı kuruluş içinde yer alır. Bazı mevzuat alanlarında yalnızca A tipi bağımsız kuruluşun muayenesi kabul edilir; bu ayrım okunmadan verilen bir muayene raporu reddedilebilir.

PERİYODİK MUAYENE mevzuat kaynaklı bir yükümlülüktür ve iş güvenliği alanının belkemiğidir. Kaldırma ekipmanları, basınçlı kaplar, elektrik tesisatı, yangın tesisatı, havalandırma sistemleri ve iş makineleri belirli aralıklarla muayene edilir. Aralıklar mevzuatta ya da ilgili standartlarda tanımlıdır ve kaydın tutulması işverenin sorumluluğundadır.

Tahribatsız muayene (NDT) alanın en teknik alt gövdesidir ve kendi personel nitelendirme sistemine sahiptir. Radyografi, ultrasonik muayene, penetrant, manyetik parçacık ve görsel muayene yöntemleri farklı kusur tiplerine duyarlıdır; yöntem seçimi aranan kusura göre yapılır ve bir yöntemin "kusur bulmaması" diğer yöntemle kusur bulunmayacağı anlamına gelmez.

Muayene raporu bir ÜRÜN BELGESİ DEĞİLDİR; belirli bir zamanda, belirli bir kapsamda yapılan değerlendirmenin kaydıdır. Kapsam, uygulanan gereklilik, muayene tarihi ve numune/ekipman kimliği raporda açıkça yer alır. Muayene edilmeyen bir bölüm hakkında rapor bir şey söylemez ve bu sınır raporda belirtilir.

Sevkiyat öncesi muayene ticari bir işlev de taşır. Alıcı, malı görmeden ödeme yapmak durumundadır; bağımsız bir muayene kuruluşunun miktar, ambalaj, işaretleme ve görünür kalite teyidi bu riski azaltır ve akreditif şartlarının parçası olabilir.