Standart Hakkında
Kapsam başlığı: makinelerde acil durdurma işlevi
ISO 13850, International Organization for Standardization (ISO) tarafından yayımlanan bir standarttır. Uluslararası standart kuruluşu; yönetim sistemi, test yöntemi ve ürün standartlarının en geniş gövdesini yayımlar.
ISO kuruluşunun diğer 310 koduna bakKapsam alanları
Mekanik Testler — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm ISO 13850 kodunun ait olduğu alanı anlatır; standardın ya da rejimin kendi metni değildir. Kodun kapsam başlığı yukarıda yer alır, teknik gereklilikler teklif aşamasında paylaşılır.
Mekanik deneyler, bir malzemenin ya da parçanın kuvvet altındaki davranışını ölçer. Aile statik yüklemeden (çekme, basma, eğme) zamana bağlı davranışlara (yorulma, sünme), sertlik ve aşınmadan kırılma tokluğuna kadar uzanır.
Bu deneylerin ortak özelliği, sonucun MALZEME ÖZELLİĞİ olarak raporlanmasıdır. Akma dayanımı ya da sertlik bir uygunluk kararı değildir; tasarımın ve ürün standardının karşılaştırma yapacağı sayısal veridir. Bu yüzden mekanik deney raporları çoğunlukla bir ürün onayının değil bir mühendislik kararının girdisidir — malzeme seçimi, emniyet katsayısı, ömür tahmini.
Statik ve dinamik davranış arasındaki ayrım alanı anlamanın anahtarıdır. Bir parça statik yükte hiç zorlanmıyor görünürken tekrarlı yükte kopabilir; yorulma kırılması akma dayanımının çok altındaki gerilmelerde oluşur ve uyarı vermez. Bu yüzden dönen, titreşen ya da çevrimli yük alan parçalarda çekme deneyi tek başına yeterli bir kanıt değildir.
Deney koşulları sonucu belirler ve bu, raporun okunabilirliği için kritiktir: numune geometrisi, yükleme hızı, sıcaklık, şartlandırma ve bağlama düzeni. Aynı malzeme farklı koşullarda farklı değer verir. Plastiklerde hız etkisi çok belirgindir, metallerde sıcaklık etkisi; kompozitlerde ise numune yönlenmesi sonucu tamamen değiştirir.
Sertlik alanın en çok yanlış kullanılan ölçümüdür. Hızlı, tahribatsıza yakın ve ucuz olduğu için sıklıkla dayanımın yerine kullanılır. Sertlikten dayanıma dönüşüm tabloları vardır ama YAKLAŞIKTIR ve malzeme grubuna bağlıdır; malzeme kabulünde tek kanıt olarak kullanılması hatalıdır.
Kırılma mekaniği tarafı özel bir yetkinlik gerektirir. Kırılma tokluğu ve yorulma çatlağı ilerleme hızı ölçümleri, çatlaklı bir yapının ne kadar dayanacağını hesaplamayı mümkün kılar; basınçlı ekipman, uçak yapısı ve boru hattı gibi alanlarda hasara tolerans tasarımının temelidir.
Bu alanın yöntem grupları
Statik deneyler
Çekme, basma, eğme, makaslama ve burulma. Akma ve çekme dayanımı, uzama ve elastisite modülü elde edilir.
Darbe deneyleri
Charpy ve Izod çentik darbe; malzemenin gevrek-sünek geçiş davranışı sıcaklığa bağlı olarak belirlenir.
Sertlik
Brinell, Vickers, Rockwell, Shore ve mikro sertlik. Yüzey işlem derinliği ve yerel dayanım farkları için değerlidir.
Yorulma
Kuvvet ve gerinim kontrollü eksenel yorulma, eğilmede yorulma; S-N eğrileri ve dayanım sınırı.
Sünme ve gerilme gevşemesi
Yüksek sıcaklıkta uzun süreli yük altındaki davranış; kazan, türbin ve basınçlı ekipman malzemelerinde belirleyici.
Kırılma mekaniği
Düzlem şekil değiştirme kırılma tokluğu, J integrali, CTOD ve yorulma çatlağı ilerleme hızı.
Aşınma ve sürtünme
Taber ve döner silindir abrazyon, sürtünme katsayısı ölçümleri.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- Sertlikten dayanım hesaplamak yaklaşıktır; malzeme kabulünde tek kanıt olarak kullanılamaz.
- Statik dayanım yeterliliği yorulma dayanımını göstermez; çevrimli yük alan parçada ayrı deney gerekir.
- Deney hızı ve sıcaklık raporlanmazsa sonuç karşılaştırılamaz — özellikle polimer ve kompozitlerde.
- Deney numunesi ile gerçek parça aynı değeri vermeyebilir; kalıplama yönlenmesi, kaynak izi ve yüzey işlem farkı etkilidir.
- Kompozitlerde numune yönlenmesi belirtilmeden verilen bir dayanım değeri anlamsızdır.
- ASTM ve ISO karşılıkları aynı büyüklüğü ölçer ama numune geometrileri farklıdır; sonuçlar birebir eşdeğer sayılmaz.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Tasarım doğrulaması ve malzeme seçimi
- Gelen malzeme kontrolü ve tedarikçi onayı
- Ürün standardındaki mekanik gerekliliklerin karşılanması
- Arıza analizi, ömür tahmini ve hasara tolerans hesabı
- Isıl işlem ve yüzey işlem proseslerinin doğrulanması
Kodun Yapısı
- Yayımlayan
- ISO
- Seri numarası
- 13850
- Bölüm
- Bölümsüz
Kütüphanede kodlar sürüm yılı olmadan tutulur. Yürürlükteki sürüm zamanla değişir; şartnamenizde yıl belirtilmişse o sürüm esas alınır, belirtilmemişse en güncel sürüm uygulanır.
Kapsamı
İlgili Testler ve Hizmetler
Bu koda bağlı ayrı bir test sayfası henüz yayımlanmadı. Kod, aşağıdaki test ailelerinin kapsamında yer alıyor.
Teknik Gereklilikler
Standart metinleri ilgili kuruluşun telif hakkındadır; test koşulu, numune ve kabul kriteri burada uydurulamaz.
Ürününüze özgü teknik gereklilikler, kapsamı netleştirdiğimizde Teklif aşamasında yazılı olarak paylaşılır.
İlgili Ürün Grupları ve Mevzuat
Bu kod aşağıdaki ürün sayfalarının standart künyesinde yer alıyor.
Bu ürün sayfaları şu pazarlar için not taşıyor: Avrupa Birliği, Birleşik Krallık, ABD. Standardın ilgili pazarda zorunlu olup olmadığı ürün grubuna ve uygulanan mevzuata göre değişir.
Aynı ürün sayfalarında bu kodla birlikte yayımlanan düzenlemeler:
- 2006/42/ATMakine YönetmeliğiYürürlükteki makine yönetmeliği. Risk değerlendirmesi, temel sağlık ve güvenlik gereklilikleri ve teknik dosya yükümlülüğü getirir.
- (AB) 2023/1230Makine Tüzüğü2006/42/AT'nin yerini alır ve 20 Ocak 2027'de ek geçiş süresi olmaksızın zorunlu hâle gelir. Ek I yüksek riskli makinelerde onaylanmış kuruluş katılımını şart koşar.
- 2014/35/ABLVDAlçak Gerilim Yönetmeliği. 50–1000 V AC aralığında elektriksel güvenliği düzenler.
- 2014/30/ABEMCElektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği. Emisyon ve bağışıklık birlikte ele alınır.
- 2014/34/ABATEXPatlayıcı ortamlarda kullanılan ekipman ve koruyucu sistemler. Bölge sınıflandırmasına göre kategori ve uygunluk yolu belirlenir.
- 2000/14/ATGürültü emisyonuAçık alanda kullanılan ekipmanın çevreye yaydığı gürültü. Kapsama giren makinede ses gücü seviyesi beyanı ve işaretleme gerekir.
İlgili Standartlar
Sık Sorulan Sorular
Bu standart ürünüm için zorunlu mu?
Zorunluluk; ürün grubuna, hedef pazara ve ilgili mevzuata göre değişir. Ürününüzü ve pazarınızı ilettiğinizde bu standardın gerekip gerekmediğini yazılı olarak netleştiririz.
Test süreci ne kadar sürer?
Süre; standardın kapsamı, numune sayısı ve mevcut kapasiteye göre değişir. Kesin süre, teklif aşamasında numune ve kapsam bilgisiyle birlikte paylaşılır.
Bu standarda göre belgelendirme sizde mi yapılıyor?
Hangi faaliyetin hangi akreditasyon kapsamında yürütüldüğü başvuru sırasında ayrıca teyit edilir. Güncel kapsam bilgisi kurumsal sayfamızda yayımlanır.
İhtiyacım olan standart burada yoksa ne olur?
Kütüphane sürekli büyüyen bir envantere dayanır. Aradığınız kodu bulamazsanız teklif formu üzerinden iletebilirsiniz; ilgili kapsamı değerlendirip dönüş yaparız.