مقررات جنگل‌زدایی اتحادیه اروپا (EUDR) یک سال به تعویق افتاد: تاریخ جدید ۳۰ دسامبر ۲۰۲۶

اجرای مقررات جنگل‌زدایی (EU) 2023/1115 یک سال دیگر از تاریخ هدف به تعویق افتاد. برای بنگاه‌های بزرگ و متوسط، تعهدات اصلی از ۳۰ دسامبر ۲۰۲۶ آغاز می‌شود.

به بنگاه‌های خرد و کوچک و اشخاص حقیقی شش ماه دیگر داده شد: تاریخ آن‌ها ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ است. این تفاوت یعنی دو حلقه از یک زنجیره تأمین در تاریخ‌های متفاوت مکلف می‌شوند.

تصمیم به تعویق، اهداف زیست‌محیطی مقررات را تغییر نمی‌دهد؛ بازنگری هدفمند همراه آن فرآیندهای اظهارنامه را ساده و بار بنگاه‌های کوچک را سبک می‌کند. یعنی جدول طولانی‌تر شده، اما نباید این را حذف دامنه شمول تعبیر کرد.

در صدر دلایل، سطح آمادگی سیستم اطلاعاتی کمیسیون قرار دارد: شروع تعهد پیش از رسیدن سیستمی که اظهارنامه‌ها را پردازش و انطباق را تأیید می‌کند به بلوغ لازم برای حجم واقعی، تنگنایی عملی ایجاد می‌کرد.

دلیل دوم، توانایی اپراتورها و بازرسان برای انجام بررسی‌های لازم در سطح موردنیاز در زنجیره‌های پیچیده تأمین بود. سوم، فشار از سوی شرکای تجاری.

این مقررات کالاهای خاص و محصولات مشتق از آن‌ها را هدف قرار می‌دهد: دام، کاکائو، قهوه، روغن پالم، سویا، لاستیک و چوب. دامنه به مواد خام محدود نیست — محصولات فرآوری‌شده حاوی این مواد نیز فهرست شده‌اند.

بنابراین ارزیابی دامنه را نمی‌توان با جمله «ما محصول جنگلی نمی‌فروشیم» بست. محصولی که در بسته‌بندی آن مشتق چوبی، چرم با منشأ گاوی یا روغن نخل در ترکیبات آن باشد نیز می‌تواند در دامنه قرار گیرد؛ تصمیم با نگاه به فهرست مواد گرفته می‌شود.

سه مؤلفه وجود دارد: جمع‌آوری اطلاعات، ارزیابی ریسک و کاهش ریسک. سخت‌ترین بخش اطلاعات، داده مکان جغرافیایی است — لازم است موقعیت زمین به‌صورت قابل‌ردیابی ثبت شود.

اطلاعات جمع‌آوری‌شده به بیانیه بررسی‌های لازم تبدیل و به سیستم ارائه می‌شود. از آنجا که اظهارکننده مسئول صحت داده است، باید نحوه تأیید اطلاعات دریافتی از تأمین‌کننده نیز ثبت شود.

زمان اضافه کار واقعی را تغییر نمی‌دهد: دریافت داده مکان از تأمین‌کنندگان، درج آن در قراردادها و به‌روز نگه‌داشتنش کاری چندماهه است. تعویق فضایی برای تکمیل این کار باز می‌کند، نه برای به‌تعویق‌انداختن آن.

مقررات کلاسیک محصول ویژگی‌های محصول را تنظیم می‌کند: ایمن است، منطبق است، عملکرد اعلامی را دارد. اما این مقررات منشأ محصول را تنظیم می‌کند: ماده اولیه از کجا، در کدام زمین و پس از چه تاریخی تولید شده است.

این تفاوت ماهیت کار آماده‌سازی را کاملاً تغییر می‌دهد. آنچه لازم است آزمون آزمایشگاهی یا پرونده فنی نیست، بلکه داده زنجیره تأمین و موقعیت جغرافیایی است: مختصات قطعه زمین تولید، تاریخ تولید و سابقه هر بازیگر در زنجیره.

تفاوت دوم این است که تعهد بر اساس دسته اعمال می‌شود نه محصول: برای هر دسته یک بیانیه بررسی لازم ارائه می‌شود که بر داده ردیابی همان دسته استوار است.

گام اول جمع‌آوری اطلاعات است: محصول از کدام قطعه زمین آمده، تاریخ تولید، لایه‌های زنجیره تأمین و انطباق با مقررات مرتبط کشور تولیدکننده.

گام دوم ارزیابی ریسک است: قابلیت اطمینان اطلاعات، سطح ریسک منطقه تولید و احتمال اختلاط در زنجیره ارزیابی می‌شود. اگر ریسک به سطح قابل‌چشم‌پوشی نرسد، محصول قابل عرضه به بازار نیست.

گام سوم کاهش ریسک است: درخواست مدارک اضافی، انجام ممیزی مستقل، تغییر تأمین‌کننده یا اطمینان از جداسازی دسته‌ها. سابقه این سه گام همان پرونده‌ای است که در بازرسی ارائه می‌شود.

تصمیمات تعویق در این نوع مقررات رایج است و معمولاً ناشی از ناآماده‌بودن سیستم‌های اطلاعاتی یا زنجیره تأمین است. اما تعویق به معنای سبک‌شدن تعهد نیست.

باارزش‌ترین کار در دوره تعویق تکمیل اقلام قابل‌کنترل است نه غیرقابل‌کنترل: تهیه نقشه تأمین‌کننده، افزودن بند اشتراک داده به قراردادها، تعیین قالب داده مکان جغرافیایی و برقراری تقسیم مسئولیت داخلی.

تجربه نشان می‌دهد گلوگاه اصلی در این مقررات نه در سازمان خودتان بلکه در تأمین‌کننده است: تأمین‌کننده‌ای که داده را نگه نمی‌دارد، ماه‌ها طول می‌کشد تا فرآیندی برپا کند و این زمان مستقل از تعویق است.