غلظت محیطی چیست؟
اندازه‌گیری هوای محیط غلظت آلاینده‌ها را در هوای اطراف تأسیسات یا منطقه مسکونی تعیین می‌کند. با انتشار متفاوت است: انتشار آنچه را از منبع خارج می‌شود اندازه‌گیری می‌کند، در حالی که اندازه‌گیری هوای محیط سطح موجود در هوایی را که مردم تنفس می‌کنند اندازه‌گیری می‌کند. با ایستگاه ثابت، آزمایشگاه سیار یا نمونه‌بردارهای غیرفعال انجام می‌شود.
هدف غلظت محیطی
هدف ارزیابی انطباق کیفیت هوا با مقادیر حد مبتنی بر سلامت و تعیین اثر زیست‌محیطی یک تأسیسات است.
غلظت محیطی بر چه محصولاتی اعمال می‌شود؟
- پایش کیفیت هوا در منطقه مسکونی
- اندازه‌گیری‌های اطراف تأسیسات صنعتی
- اندازه‌گیری‌ها در چارچوب مطالعات ارزیابی اثرات زیست‌محیطی
- پایش آلودگی ناشی از ترافیک
- اطراف کارگاه ساختمانی و معدن
غلظت محیطی در چه صنایعی کاربرد دارد؟
استانداردهای مرتبط با غلظت محیطی
- TS EN 12341 (PM10 و PM2.5 — روش مرجع وزن‌سنجی)
- TS EN 14211 (NO2 و NO — کمی‌لومینسانس)
- TS EN 14212 (SO2 — فلورسانس فرابنفش)
- TS EN 14625 (ازن — فتومتری فرابنفش)
- TS EN 14626 (CO — طیف‌سنجی مادون قرمز غیرپاشنده)
- سری TS EN 14662 (بنزن)
شرایط غلظت محیطی
- مدت زمان اندازه گیری
- متناسب با دوره میانگین‌گیری مقدار حد؛ روزانه، ساعتی یا سالانه
- مکان‌یابی ایستگاه
- معیارهای مکان‌یابی کلان و خرد تعریف‌شده در پیوست بخشنامه 2008/50/EC
- ثبت داده
- مقررات نرخ حداقل ثبت داده را الزامی می‌کند
- هواشناسی
- جهت و سرعت باد به‌طور همزمان ثبت می‌شود؛ برای تفسیر لازم است
تجهیزات غلظت محیطی
- ایستگاه‌های پایش کیفیت هوا ثابت و سیار
- نمونه‌بردارهای وزن‌سنجی PM و ترازوی دقیق
- آنالایزرهای گاز (NOx, SO2, O3, CO)
- نمونه‌بردارهای غیرفعال
- ایستگاه هواشناسی
الزامات نمونه برای غلظت محیطی
- اندازه‌گیری در محل انجام می‌شود؛ فیلترهای PM در آزمایشگاه توزین می‌شوند
- مکان ایستگاه و شرایط محیطی باید ثبت شود
- داده‌های هواشناسی باید به‌طور همزمان جمع‌آوری شوند
- دوره اندازه‌گیری باید نمایندگی فصلی را تضمین کند
مدت غلظت محیطی
اندازه‌گیری‌های کمپین کوتاه‌مدت چند روز یا چند هفته طول می‌کشد. اگر قرار است با مقادیر حد سالانه مقایسه شود، اندازه‌گیری باید به‌قدری طولانی باشد که نرخ ثبت داده الزامی مقررات را برآورده کند.
روش اجرای غلظت محیطی
- 1هدف اندازه‌گیری و فهرست آلاینده تعیین می‌شود.
- 2مکان ایستگاه طبق معیارهای قانونی انتخاب می‌شود.
- 3دستگاه‌ها نصب و کالیبراسیون آن‌ها تأیید می‌شود.
- 4داده‌ها در طول دوره اندازه‌گیری به‌طور پیوسته جمع‌آوری می‌شوند.
- 5فیلترهای PM شرایط‌دهی و توزین می‌شوند.
- 6داده‌ها اعتبارسنجی و با مقادیر حد مقایسه می‌شوند.
معیارهای پذیرش غلظت محیطی
بخشنامه 2008/50/EC مقادیر حد را برای PM10، PM2.5، NO2، SO2، بنزن، سرب و CO و مقادیر هدف را برای ازن تعریف می‌کند؛ هر یک دوره میانگین‌گیری و تعداد تجاوز مجاز متفاوتی دارد. مقادیر قابل اعمال از مقررات جاری تأیید می‌شوند.
ارزیابی نتایج
مقادیر حد تنها همراه با دوره میانگین‌گیری خود معنا دارند: اندازه‌گیری‌ای که از حد ساعتی فراتر رود، اگر در محدوده تعداد تجاوز مجاز باقی بماند، عدم انطباق ایجاد نمی‌کند. همچنین نتیجه هوای محیط را نمی‌توان به یک منبع واحد نسبت داد؛ سهم منبع فقط با داده جهت باد و مدل‌سازی قابل ارزیابی است.
گزارش غلظت محیطی
- مکان، مختصات و توصیف محیط ایستگاه
- دوره اندازه‌گیری و نرخ ثبت داده
- مقادیر میانگین، حداکثر و صدک برای هر آلاینده
- داده‌های هواشناسی
- مقادیر حد و هدف مورد مقایسه
اعتباربخشی
EUROLAB دارای اعتبار شناخته شده بین المللی است که از نهادهای اعتباربخشی طرف قراردادهای شناسایی چندجانبه IAF و ILAC، تحت ISO/IEC 17025 برای تست های آزمایشگاهی، ISO/IEC 17020 برای بازرسی و نظارت، و ISO/IEC 17021-1 و سیستم گواهی محصول ISO/IEC. این زنجیره تضمین می کند که گزارش ها و گواهی های صادر شده در سراسر جهان پذیرفته می شوند.
اینکه آیا این آزمون می تواند در محدوده معتبر ارائه شود به محصول شما و استاندارد اعمال شده بستگی دارد. از آنجایی که اعتبارسنجی مبتنی بر روش است، دامنه به صورت کتبی در مرحله نقل قول تأیید می شود.
محدوده و مجوزهامقررات مرتبط
- بخشنامه کیفیت هوای محیط 2008/50/EC
- 2004/107/EC (آرسنیک، کادمیوم، جیوه، نیکل و PAH)
- بخشنامه انتشارات صنعتی (اتحادیه اروپا) 2010/75
آنالیز محیط‌زیست — این حوزه آزمون چه چیزی را پوشش می‌دهد؟
بخش زیر حوزه‌ای را توصیف می‌کند که آزمون غلظت محیطی به آن تعلق دارد؛ شرایط و معیارهای پذیرش این آزمون خاص در بخش‌های بالا آمده است. دامنه ویژه محصول شما در مرحله پیشنهاد قیمت به‌صورت مکتوب مشخص می‌شود.
تحلیل‌های محیط‌زیستی وجود و غلظت آلاینده‌ها را در نمونه‌های آب، خاک، پسماند، هوا و گاز دودکش تعیین می‌کنند. خروجی این خانواده معمولاً بخشی از مجوز، اظهارنامه یا پرونده بازرسی است؛ نتیجه پیامدهای حقوقی مستقیم دارد.
در این خانواده، نمونه‌برداری نیمی از نتیجه است و این ویژگی‌ای است که این حوزه را بیش از هر چیز از سایرین متمایز می‌کند. نمونه‌ای که در زمان نادرست، ظرف نادرست، نگهداری نادرست یا از نقطه نادرست گرفته شود، هرقدر هم در آزمایشگاه خوب تحلیل شود نتیجه نامعتبری می‌دهد. در فاضلاب، نمونه لحظه‌ای و نمونه مرکب اطلاعات متفاوتی می‌دهند؛ در خاک، سطح و عمق نتایج متفاوتی تولید می‌کنند. بنابراین نمونه‌برداری استانداردهای خاص و دامنه اعتباربخشی خاص خود را دارد.
در سمت آب، پارامترهای فیزیکوشیمیایی (pH، هدایت، کدورت، COD، BOD، مواد جامد معلق)، یون‌ها، فلزات سنگین، آلاینده‌های آلی و پارامترهای میکروبیولوژیک اندازه‌گیری می‌شوند. آب آشامیدنی و فاضلاب مجموعه پارامتر و حدود متفاوتی دارند؛ همان روش آزمایشگاهی در دو رژیم تصمیم متفاوتی تولید می‌کند.
در خاک و پسماند، فلزات سنگین، هیدروکربن‌ها، ترکیبات PAH و PCB و رفتار شست‌وشو (لیچینگ) تعیین می‌شوند. آزمون لیچینگ منطق خاص این حوزه را دارد: نه مقدار کل آلاینده در خاک بلکه بخشی که می‌تواند وارد آب شود ریسک محیطی را تعیین می‌کند. طبقه‌بندی پسماند و تصمیم دفع تا حد زیادی بر این آزمون استوار است.
از سمت انتشار، در گاز دودکش گرد و غبار، دی‌اکسید گوگرد، اکسیدهای نیتروژن، مونوکسید کربن، اکسیژن، رطوبت و کربن آلی کل پایش می‌شوند. اندازه‌گیری در محل و تحت شرایط بهره‌برداری انجام می‌شود و باید نماینده رژیم واقعی بهره‌برداری تأسیسات باشد؛ اندازه‌گیری در بار پایین انتشار در ظرفیت کامل را نشان نمی‌دهد.
سیستم‌های اندازه‌گیری پیوسته حوزه کاری جداگانه‌ای هستند. در تأسیسات بزرگ انتشار به‌طور پیوسته پایش می‌شود و دقت این سیستم‌ها به‌صورت دوره‌ای با مقایسه با اندازه‌گیری‌های مستقل راستی‌آزمایی می‌شود؛ چارچوب تضمین کیفیت این را تنظیم می‌کند.
اندازه‌گیری صدا و ارتعاش جنبه اثر محیطی این حوزه را کامل می‌کند: نقشه‌برداری صدای محیطی، مواجهه صدا در محیط کار و اندازه‌گیری مواجهه با ارتعاش برای هر دو قانون محیط‌زیست و بهداشت شغلی شاهد تولید می‌کند.
گروه‌های روش در این حوزه
نمونه‌برداری
استانداردهای جداگانه نمونه‌برداری برای آب، فاضلاب، خاک، پسماند، گاز دودکش و هوای محیط؛ تکنیک‌های نمونه‌برداری لحظه‌ای، مرکب و پیوسته.
فیزیکوشیمیایی آب
pH، هدایت، کدورت، رنگ، مواد جامد معلق، COD، BOD، TOC، قلیاییت، گونه‌های نیتروژن و فسفر.
تحلیل عنصری
تعیین فلزات سنگین و عناصر کمیاب در آب، خاک و پسماند با ICP-OES و ICP-MS.
آلاینده‌های آلی
ترکیبات آلی فرار، PAH، PCB و آفت‌کش‌های ارگانوکلره با GC-MS؛ شاخص روغن هیدروکربنی.
گاز دودکش
اندازه‌گیری گرد و غبار، SO2، NOx، CO، O2، رطوبت و کربن آلی گازی کل؛ تضمین کیفیت سیستم‌های اندازه‌گیری خودکار.
لیچینگ و توصیف پسماند
آزمون‌های لیچینگ و پارامترهای رده‌بندی پسماند؛ مبنای تصمیم دفع.
موارد رایج اشتباه‌گرفته‌شده در این حوزه
- نتیجه تحلیلی به‌تنهایی و بدون سابقه نمونه‌برداری قابل استفاده نیست؛ زمان، نقطه، شرایط و زنجیره حفاظت بخشی از گزارش است.
- محتوای کل و مقدار قابل لیچینگ اطلاعات متفاوتی می‌دهند؛ در رده‌بندی پسماند، رفتار لیچینگ اهمیت دارد.
- اندازه‌گیری انتشار باید تحت شرایط عملیاتی نماینده تأسیسات انجام شود؛ نتیجه گرفته‌شده در بار جزئی گمراه‌کننده است.
- حدود آب آشامیدنی و فاضلاب در مقررات متفاوتی تعریف شده‌اند؛ یک پارامتر واحد در این دو رژیم آستانه متفاوتی دارد.
- نمونه از یک نقطه بیانگر کل منطقه نیست؛ ارزیابی سایت آلوده به طرح نمونه‌برداری شبکه‌ای نیاز دارد.
این نتایج از کدام تصمیم پشتیبانی می‌کنند
- انطباق با مجوزهای محیط‌زیستی و حدود تخلیه
- تضمین کیفیت سیستم‌های اندازه‌گیری پیوسته انتشار
- ارزیابی سایت آلوده و تصمیم اصلاح
- رده‌بندی پسماند و انتخاب روش دفع
- اندازه‌گیری‌های مواجهه محیط کار و الزامات بهداشت شغلی
تست های مرتبط
پرسش‌های متداول درباره غلظت محیطی
نتیجه اندازه‌گیری ما بالاست، آیا تأسیسات ما مسئول است؟
خود اندازه‌گیری به‌تنهایی این را نمی‌گوید. غلظت محیطی اثر ترکیبی همه منابع است. برای تفکیک سهم منبع، تحلیل بر اساس جهت باد، مقایسه با ایستگاه پس‌زمینه و مدل‌سازی پراکندگی لازم است.
آیا می‌توان یک اندازه‌گیری کوتاه‌مدت را با مقدار حد سالانه مقایسه کرد؟
به‌طور مستقیم خیر. مقادیر حد سالانه به داده‌های بلندمدتی نیاز دارند که تغییرات فصلی را پوشش دهد. اندازه‌گیری‌های کمپین کوتاه فقط با مقادیر حد دارای دوره میانگین‌گیری مشابه قابل مقایسه‌اند.