آب آشامیدنی چیست؟
تجزیه و تحلیل آب آشامیدنی آب در نظر گرفته شده برای مصرف انسان را در برابر پارامترهای تعریف شده در قانون بررسی می کند. پارامترها به سه گروه تقسیم می شوند: میکروبیولوژیک (E. coli، انتروکوک)، شیمیایی (فلزات سنگین، نیترات، آفت کش ها، محصولات جانبی ضد عفونی) و پارامترهای شاخص (رسانایی، pH، کدورت، آهن، منگنز).
هدف آب آشامیدنی
هدف این است که نشان دهیم آب برای سلامتی انسان بی خطر است و با مقادیر پارامتریک موجود در قانون مطابقت دارد. نظارت منظم برای آب اصلی، آب چاه و آب بطری الزامی است.
آب آشامیدنی بر چه محصولاتی اعمال می‌شود؟
- آب آشامیدنی شبکه
- آب چاه و چشمه
- آب آشامیدنی بسته‌بندی‌شده
- آب فرآیندی مورد استفاده در تولید غذا
- آب مخازن ذخیره و لوله‌کشی
آب آشامیدنی در چه صنایعی کاربرد دارد؟
استانداردهای مرتبط با آب آشامیدنی
- TS EN ISO 5667-5 (نمونه‌برداری از آب آشامیدنی)
- TS EN ISO 9308-1 (ای‌کولای و باکتری‌های کلی‌فرم)
- TS EN ISO 7899-2 (انتروکوک‌های روده‌ای)
- TS EN ISO 17294-2 (تعیین عناصر با ICP-MS)
- TS EN ISO 10304-1 (آنیون‌ها با کروماتوگرافی یونی)
- TS 266 (آب‌ها — آب مورد استفاده انسانی)
شرایط آب آشامیدنی
- نمونه‌برداری
- ضدعفونی شیر و مدت تخلیه در استاندارد تعریف شده است
- خنثی‌سازی ضدعفونی‌کننده
- برای نمونه میکروبیولوژیک در آب‌های کلردار از ظرف استریل حاوی تیوسولفات استفاده می‌شود
- زمان
- نمونه‌های میکروبیولوژیک باید در مدت کوتاه تعریف‌شده در استاندارد تحلیل شوند
- نوع پایش
- پایش روتین و پایش ممیزی فهرست پارامترهای متفاوتی دارند
تجهیزات آب آشامیدنی
- سیستم فیلتراسیون غشایی و انکوباتورها
- ICP-MS
- کروماتوگرافی یونی
- GC-MS (فرآورده‌های جانبی ضدعفونی، آفت‌کش‌ها)
- کدورت‌سنج، pHمتر و هدایت‌سنج
الزامات نمونه برای آب آشامیدنی
- نمونه گیری بزرگترین جزء عدم قطعیت کل در تحلیل محیطی است. ظرف نمونه، نگهداری (اسیدی شدن، خنک کردن، نگهداری در تاریکی)، روش پر کردن و زمان رسیدن به آزمایشگاه همه در استاندارد تعریف شده است. اگر هر یک برآورده نشود، نتیجه اعتبار خود را از دست می دهد. نمونه برداری باید توسط پرسنل مجاز طبق یک برنامه مکتوب انجام شود.
- نمونه میکروبیولوژیک باید در ظرف استریل حاوی تیوسولفات گرفته شود
- برای پارامترهای شیمیایی ظروف و نگهداری جداگانه لازم است
- نقطه نمونه‌برداری و مقدار کلر آزاد باید در محل ثبت شود
مدت آب آشامیدنی
پارامترهای میکروبیولوژیک به اندازه دوره انکوباسیون زمان می‌برند. پارامترهای شیمیایی چند روز کاری طول می‌کشند؛ غربالگری آفت‌کش و فرآورده‌های جانبی ضدعفونی زمان بیشتری می‌برد.
روش اجرای آب آشامیدنی
- 1نوع پایش و فهرست پارامترها تعیین می‌شود.
- 2شیر آماده می‌شود و نمونه مطابق استاندارد گرفته می‌شود.
- 3pH، دما و کلر آزاد در محل اندازه‌گیری می‌شود.
- 4نمونه‌ها از طریق زنجیره سرد به آزمایشگاه ارسال می‌شوند.
- 5برای هر پارامتر روش استاندارد مربوطه اعمال می‌شود.
- 6نتایج با مقادیر پارامتریک مقایسه می‌شوند.
معیارهای پذیرش آب آشامیدنی
بخشنامه (اتحادیه اروپا) 2020/2184 مقادیر مرجع را برای پارامترهای میکروبیولوژیک، شیمیایی و شاخص تعریف می‌کند؛ شرط عدم وجود در هر 100 میلی‌لیتر برای ای‌کولای و انتروکوک اعمال می‌شود. مقادیر و دفعات پایش مقررات ملی نیز اعمال می‌شود.
ارزیابی نتایج
تجاوز پارامترهای شاخص لزوماً به معنای خطر بهداشتی مستقیم نیست اما بررسی علت آن لازم است؛ تجاوز پارامترهای میکروبیولوژیک و شیمیایی مرتبط با سلامت نیازمند اقدام فوری است. نقطه نمونه‌برداری نتیجه را تعیین می‌کند: آبی که در ورودی شبکه منطبق است ممکن است به دلیل آلودگی ناشی از لوله‌کشی در شیر نامنطبق شود.
گزارش آب آشامیدنی
- نقطه نمونه‌برداری، تاریخ و اندازه‌گیری‌های میدانی
- نوع پایش و فهرست پارامترها
- روش، نتیجه و حد تعیین کمی برای هر پارامتر
- عدم قطعیت‌های اندازه‌گیری
- مقادیر پارامتریک مورد مقایسه
اعتباربخشی
EUROLAB دارای اعتبار شناخته شده بین المللی است که از نهادهای اعتباربخشی طرف قراردادهای شناسایی چندجانبه IAF و ILAC، تحت ISO/IEC 17025 برای تست های آزمایشگاهی، ISO/IEC 17020 برای بازرسی و نظارت، و ISO/IEC 17021-1 و سیستم گواهی محصول ISO/IEC. این زنجیره تضمین می کند که گزارش ها و گواهی های صادر شده در سراسر جهان پذیرفته می شوند.
اینکه آیا این آزمون می تواند در محدوده معتبر ارائه شود به محصول شما و استاندارد اعمال شده بستگی دارد. از آنجایی که اعتبارسنجی مبتنی بر روش است، دامنه به صورت کتبی در مرحله نقل قول تأیید می شود.
محدوده و مجوزهامقررات مرتبط
- بخشنامه آب آشامیدنی (اتحادیه اروپا) 2020/2184
- 98/83/EC (بخشنامه پیشین که اکنون لغو شده)
- بخشنامه چارچوب آب 2000/60/EC
آنالیز محیط‌زیست — این حوزه آزمون چه چیزی را پوشش می‌دهد؟
بخش زیر حوزه‌ای را توصیف می‌کند که آزمون آب آشامیدنی به آن تعلق دارد؛ شرایط و معیارهای پذیرش این آزمون خاص در بخش‌های بالا آمده است. دامنه ویژه محصول شما در مرحله پیشنهاد قیمت به‌صورت مکتوب مشخص می‌شود.
تحلیل‌های محیط‌زیستی وجود و غلظت آلاینده‌ها را در نمونه‌های آب، خاک، پسماند، هوا و گاز دودکش تعیین می‌کنند. خروجی این خانواده معمولاً بخشی از مجوز، اظهارنامه یا پرونده بازرسی است؛ نتیجه پیامدهای حقوقی مستقیم دارد.
در این خانواده، نمونه‌برداری نیمی از نتیجه است و این ویژگی‌ای است که این حوزه را بیش از هر چیز از سایرین متمایز می‌کند. نمونه‌ای که در زمان نادرست، ظرف نادرست، نگهداری نادرست یا از نقطه نادرست گرفته شود، هرقدر هم در آزمایشگاه خوب تحلیل شود نتیجه نامعتبری می‌دهد. در فاضلاب، نمونه لحظه‌ای و نمونه مرکب اطلاعات متفاوتی می‌دهند؛ در خاک، سطح و عمق نتایج متفاوتی تولید می‌کنند. بنابراین نمونه‌برداری استانداردهای خاص و دامنه اعتباربخشی خاص خود را دارد.
در سمت آب، پارامترهای فیزیکوشیمیایی (pH، هدایت، کدورت، COD، BOD، مواد جامد معلق)، یون‌ها، فلزات سنگین، آلاینده‌های آلی و پارامترهای میکروبیولوژیک اندازه‌گیری می‌شوند. آب آشامیدنی و فاضلاب مجموعه پارامتر و حدود متفاوتی دارند؛ همان روش آزمایشگاهی در دو رژیم تصمیم متفاوتی تولید می‌کند.
در خاک و پسماند، فلزات سنگین، هیدروکربن‌ها، ترکیبات PAH و PCB و رفتار شست‌وشو (لیچینگ) تعیین می‌شوند. آزمون لیچینگ منطق خاص این حوزه را دارد: نه مقدار کل آلاینده در خاک بلکه بخشی که می‌تواند وارد آب شود ریسک محیطی را تعیین می‌کند. طبقه‌بندی پسماند و تصمیم دفع تا حد زیادی بر این آزمون استوار است.
از سمت انتشار، در گاز دودکش گرد و غبار، دی‌اکسید گوگرد، اکسیدهای نیتروژن، مونوکسید کربن، اکسیژن، رطوبت و کربن آلی کل پایش می‌شوند. اندازه‌گیری در محل و تحت شرایط بهره‌برداری انجام می‌شود و باید نماینده رژیم واقعی بهره‌برداری تأسیسات باشد؛ اندازه‌گیری در بار پایین انتشار در ظرفیت کامل را نشان نمی‌دهد.
سیستم‌های اندازه‌گیری پیوسته حوزه کاری جداگانه‌ای هستند. در تأسیسات بزرگ انتشار به‌طور پیوسته پایش می‌شود و دقت این سیستم‌ها به‌صورت دوره‌ای با مقایسه با اندازه‌گیری‌های مستقل راستی‌آزمایی می‌شود؛ چارچوب تضمین کیفیت این را تنظیم می‌کند.
اندازه‌گیری صدا و ارتعاش جنبه اثر محیطی این حوزه را کامل می‌کند: نقشه‌برداری صدای محیطی، مواجهه صدا در محیط کار و اندازه‌گیری مواجهه با ارتعاش برای هر دو قانون محیط‌زیست و بهداشت شغلی شاهد تولید می‌کند.
گروه‌های روش در این حوزه
نمونه‌برداری
استانداردهای جداگانه نمونه‌برداری برای آب، فاضلاب، خاک، پسماند، گاز دودکش و هوای محیط؛ تکنیک‌های نمونه‌برداری لحظه‌ای، مرکب و پیوسته.
فیزیکوشیمیایی آب
pH، هدایت، کدورت، رنگ، مواد جامد معلق، COD، BOD، TOC، قلیاییت، گونه‌های نیتروژن و فسفر.
تحلیل عنصری
تعیین فلزات سنگین و عناصر کمیاب در آب، خاک و پسماند با ICP-OES و ICP-MS.
آلاینده‌های آلی
ترکیبات آلی فرار، PAH، PCB و آفت‌کش‌های ارگانوکلره با GC-MS؛ شاخص روغن هیدروکربنی.
گاز دودکش
اندازه‌گیری گرد و غبار، SO2، NOx، CO، O2، رطوبت و کربن آلی گازی کل؛ تضمین کیفیت سیستم‌های اندازه‌گیری خودکار.
لیچینگ و توصیف پسماند
آزمون‌های لیچینگ و پارامترهای رده‌بندی پسماند؛ مبنای تصمیم دفع.
موارد رایج اشتباه‌گرفته‌شده در این حوزه
- نتیجه تحلیلی به‌تنهایی و بدون سابقه نمونه‌برداری قابل استفاده نیست؛ زمان، نقطه، شرایط و زنجیره حفاظت بخشی از گزارش است.
- محتوای کل و مقدار قابل لیچینگ اطلاعات متفاوتی می‌دهند؛ در رده‌بندی پسماند، رفتار لیچینگ اهمیت دارد.
- اندازه‌گیری انتشار باید تحت شرایط عملیاتی نماینده تأسیسات انجام شود؛ نتیجه گرفته‌شده در بار جزئی گمراه‌کننده است.
- حدود آب آشامیدنی و فاضلاب در مقررات متفاوتی تعریف شده‌اند؛ یک پارامتر واحد در این دو رژیم آستانه متفاوتی دارد.
- نمونه از یک نقطه بیانگر کل منطقه نیست؛ ارزیابی سایت آلوده به طرح نمونه‌برداری شبکه‌ای نیاز دارد.
این نتایج از کدام تصمیم پشتیبانی می‌کنند
- انطباق با مجوزهای محیط‌زیستی و حدود تخلیه
- تضمین کیفیت سیستم‌های اندازه‌گیری پیوسته انتشار
- ارزیابی سایت آلوده و تصمیم اصلاح
- رده‌بندی پسماند و انتخاب روش دفع
- اندازه‌گیری‌های مواجهه محیط کار و الزامات بهداشت شغلی
تست های مرتبط
پرسش‌های متداول درباره آب آشامیدنی
برای آب چاه ما چه پارامترهایی لازم است؟
این موضوع بسته به هدف مصرف متفاوت است. اگر برای مصرف انسانی باشد، فهرست پایش روتین مقررات حداقل شرط است؛ همچنین باید بر اساس خطرات زمین‌شناسی محلی (آرسنیک، فلوراید، نیترات) و فعالیت‌های اطراف پارامترهایی اضافه شود.
آیا نمونه باید از شیر گرفته شود یا از مخزن؟
مقررات بر نقطه‌ای که به مصرف‌کننده می‌رسد مبتنی است. اما برای یافتن منشأ مشکل، باید از مخزن، ورودی شبکه و شیر به‌طور همزمان نمونه‌برداری شود؛ یک نقطه به‌تنهایی منشأ را نشان نمی‌دهد.